Το ημερολόγιο γράφει 4 Οκτωβρίου 1974. Η Ελλάδα βρίσκεται μόλις λίγες εβδομάδες μακριά από την πτώση της δικτατορίας και επιχειρεί να κάνει τα πρώτα, δύσκολα βήματα στη νέα δημοκρατική εποχή. Μέσα σε αυτό το πολιτικό σκηνικό, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής βάζει τις βάσεις για τη δημιουργία μιας νέας πολιτικής δύναμης, η οποία έμελλε να πρωταγωνιστήσει στην πολιτική ζωή της χώρας για περισσότερο από μισό αιώνα.
Η γέννηση της Νέας Δημοκρατίας δεν έγινε μέσα σε μία ημέρα. Η δημιουργία της νέας παράταξης είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής διαδικασίας που ξεκινά στα τέλη Σεπτεμβρίου και πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον βαθιάς πολιτικής μετάβασης.
Από την πτώση της δικτατορίας στη νέα πολιτική εποχή
Η επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Ελλάδα, στις 24 Ιουλίου 1974, σηματοδοτεί την απαρχή της Μεταπολίτευσης. Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά από κρίσιμες προκλήσεις: την αποκατάσταση της δημοκρατίας, την επαναλειτουργία των θεσμών, την αντιμετώπιση της οικονομικής αβεβαιότητας και, βεβαίως, την κρίση στην Κύπρο.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Καραμανλής επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο πολιτικό σκηνικό. Δεν επιλέγει την αναβίωση της προδικτατορικής ΕΡΕ, αλλά προχωρά στη δημιουργία ενός νέου κόμματος, με διαφορετική ονομασία και σαφή στόχο να εκφράσει ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις.
Στις 28 Σεπτεμβρίου 1974 ανακοινώνεται η ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας και δίνεται στη δημοσιότητα η Ιδρυτική Διακήρυξη. Μία ημέρα αργότερα δημοσιοποιείται το πρώτο σχέδιο του καταστατικού. Το εγχείρημα ολοκληρώνεται θεσμικά στις 4 Οκτωβρίου, με την κατάθεση της δήλωσης ίδρυσης στον Άρειο Πάγο, και στις 31/10 το 1974 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κάνει το διάγγελμα για την ίδρυση της ΝΔ.
Γιατί «Νέα Δημοκρατία»
Η επιλογή του ονόματος δεν είναι τυχαία. Ο Καραμανλής θέλει να σηματοδοτήσει μια καθαρή τομή με το πολιτικό παρελθόν και ταυτόχρονα να περιγράψει μια νέα αντίληψη για τη δημοκρατία και τη λειτουργία της πολιτείας.
Η νέα παράταξη επιχειρεί να υπερβεί τους παραδοσιακούς διαχωρισμούς και να απευθυνθεί σε ένα ευρύτερο εκλογικό σώμα. Η ιδρυτική της διακήρυξη μιλά για μια πολιτική δύναμη που τοποθετεί στο επίκεντρο τον πολίτη, τη δημοκρατία, την εθνική ανεξαρτησία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την πολιτική ελευθερία.
Κεντρική θέση καταλαμβάνει η έννοια του «ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού», μέσα από τον οποίο επιχειρείται να συνδυαστεί η ελεύθερη οικονομία με τον θεσμικό ρόλο του κράτους και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία: Οι εκλογές του 1974
Η Νέα Δημοκρατία δεν χρειάζεται να περιμένει πολύ για να δοκιμαστεί στην κάλπη.
Στις 17 Νοεμβρίου 1974, στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την πτώση της δικτατορίας, το κόμμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή καταγράφει μια εντυπωσιακή εκλογική νίκη.
Με ποσοστό 54,37% και 220 έδρες, η Νέα Δημοκρατία εξασφαλίζει μια ευρύτατη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το αποτέλεσμα παραμένει μέχρι σήμερα ιστορικό ορόσημο για τις εκλογικές επιδόσεις ελληνικού κόμματος στη Μεταπολίτευση.
Η μεγάλη εκλογική νίκη δίνει στον Καραμανλή ισχυρή πολιτική νομιμοποίηση για να προχωρήσει στην εδραίωση των δημοκρατικών θεσμών και στις μεγάλες θεσμικές αλλαγές της περιόδου.
Από τη Μεταπολίτευση στην Ευρώπη
Ένας από τους βασικούς στρατηγικούς στόχους του Κωνσταντίνου Καραμανλή ήταν η ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας.
Η επιλογή αυτή δεν ήταν μόνο οικονομική. Είχε έντονη πολιτική και γεωστρατηγική διάσταση, καθώς η ένταξη στις ευρωπαϊκές δομές θεωρήθηκε από την κυβέρνηση ως παράγοντας σταθερότητας και δημοκρατικής εδραίωσης.
Στις 28 Μαΐου 1979, στο Ζάππειο, υπογράφεται η Συνθήκη Προσχώρησης της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες.
Η Ελλάδα γίνεται το δέκατο μέλος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων την 1η Ιανουαρίου 1981.
Η ευρωπαϊκή επιλογή του Καραμανλή θα αποτελέσει ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής φυσιογνωμίας της Νέας Δημοκρατίας τις επόμενες δεκαετίες.
Από τον Καραμανλή στους επόμενους αρχηγούς
Η ιστορία της Νέας Δημοκρατίας δεν σταματά με την αποχώρηση του ιδρυτή της από την ενεργό πολιτική.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αποχωρεί από την πρωθυπουργία το 1980 και την ηγεσία της παράταξης αναλαμβάνει ο Γεώργιος Ράλλης. Ακολουθούν διαφορετικές πολιτικές περίοδοι, εκλογικές αναμετρήσεις και αλλαγές ηγεσίας, με τη Νέα Δημοκρατία να εναλλάσσεται στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση.
Οι πρόεδροι της ΝΔ:από τον ιδρυτή της Νέας Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Καραμανλή (1974-1980),
τον Γεώργιο Ράλλη (1980-1981),
τον Ευάγγελο Αβέρωφ (1981-1984),
τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη (1984-1993)
τον Μιλτιάδη Έβερτ (1993-1997),
τον Κώστα Καραμανλή (1997-2009, ο μακροβιότερος),
τον Αντώνη Σαμαρά (2009-2015)
τον Ευάγγελο Μεϊμαράκη (Ιούλιος 20015, Νοέμβριος 20215)
και τον Κυριάκο Μητσοτάκη (Ιανουάριος 2016 έως σήμερα)
ΝΔ εκδηλώσεις
Παράλληλα, η ίδια η Νέα Δημοκρατία μετασχηματίζεται, επιχειρώντας να προσαρμοστεί στις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές κάθε εποχής.
Ένα κόμμα με περισσότερες από πέντε δεκαετίες ιστορίας
Πενήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυσή της, η Νέα Δημοκρατία αποτελεί ένα από τα μακροβιότερα και ισχυρότερα κόμματα της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ζωής.
Η ιστορία της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με σημαντικούς σταθμούς της χώρας: τη Μεταπολίτευση, την αποκατάσταση της δημοκρατίας, την ευρωπαϊκή ένταξη, τις μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές, την κρίση χρέους και τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα.
Από την 4η Οκτωβρίου του 1974 μέχρι σήμερα, η Νέα Δημοκρατία έχει περάσει από κυβερνητικές νίκες, εκλογικές ήττες, εσωκομματικές συγκρούσεις και διαδοχικές αλλαγές ηγεσίας. Παρά τις διαφορετικές φάσεις της, παραμένει σταθερά παρούσα στον πυρήνα του πολιτικού ανταγωνισμού.
Ισμήνη Λέντζου
ENIKOS
