ΚΩΣΤΑΣ ΛΥΤΡΑΣ
Η κυρά – Λάμπρω δεν υπάρχει πια, «έφυγε» χρόνια κάμποσα μετά τα ογδόντα της. Πόσα ούτε και η ίδια δεν ήξερε ακριβώς , γιατί ληξιαρχεία δεν υπήρχαν στην Ήπειρο που γεννήθηκε «τότες»…
Τη θυμάμαι όμως σαν χθες στους πρόποδες του Ξηροβουνίου , να μου λέει πως οι πρώτες μέρες του Μαρτη είναι «ανάποδες»,είναι μέρες που οι νυφίτσες μπαίνουν στα σπίτια και κουρελιάζουν τα ρούχα και τα προικιά των κοριτσιών!
«Δρίμες» τις λέγανε αυτές τις μέρες οι παλιοί, γιατί ήταν κακές σαν τις «μπάμπες» (τις γριές).
Όσο οι προλήψεις ήταν ακόμα ισχυρές στα χωριά, τις πρώτες μέρες του Μαρτη οι άνθρωποι δεν λούζονταν γιατί θα έπεφταν τα μαλλιά τους, δεν έκοβαν ξύλα γιατί θα σάπιζαν, έκλειναν πόρτες και παραθυρόφυλλα μην τρυπώσει στο σπιτι η νυφίτσα και ξεσκίσει τα υφάσματα… Απέναντι από το σπιτι του παππού στο Χωριο, οι νυφίτσες τρυπώνουν μέσα στους τρόχαλους και στις πέτρινες πεζουλες που χωρίζουν τα παλιά βοσκοτόπια ή τα κτήματα .
Όταν τα σκυλιά αλαφιάζουν και τρέχουν πάνω-κάτω στις ξερολιθιές, χώνοντας τη μύτη μέσα στις τρύπες, ξέρω τι κυνηγάνε, αν και σπάνια τις βλέπω…Διασκεδάζω μαζί τους, μου αρέσει να τις βλέπω, έχω και ένα … «ιδιοτελές» κίνητρο: δεν υπάρχει ζώο που να κυνηγάει καλύτερα τα ποντίκια από μια νυφίτσα!
Από τα πολύ παλιά χρόνια, όλες οι πηγές αναφέρουν πως η νυφίτσα ήταν για τους Έλληνες … «ζώο απαραβίαστο». Μπορούσε να κυκλοφορεί στο σπιτι ελεύθερη, και οι γυναίκες φρόντιζαν να μην ενοχληθεί το ζώο, γιατί φοβόντουσαν ότι θα … εκδικηθεί σκίζοντας τα ρούχα.
Οι προλήψεις για τη νυφίτσα αποτελούν ένα θαυμαστό δείγμα λαϊκής φαντασίας . Το δαιμόνιο αυτό αγρίμι με την αινιγματική καταστροφική μανία, ασύλληπτο και ατιμώρητο, εξωραϊσθηκε όπως όλα τα μυστηριώδη και αδάμαστα πλάσματα … Η μυθολογία την ήθελε κάποτε γυναίκα αρραβωνιασμένη που ετοιμαζόταν για τα στεφανωματα. Παραμονές του γάμου όμως η κακιά αδελφή της της έκλεψε τα προικιά, οπότε η νυφίτσα μπαίνει στα σπίτια και ψάχνει έξαλλη να βρει…τα εργόχειρά της. Και επειδή ποτέ δεν τα βρίσκει, λιανίζει ο,τι ρούχο βρει μπροστά της !
«Είναι ο τρόμος των κοριτσιών» περιέρχεται τη νύχτα στα σπίτια και κατακόβει τα υφάδια των αργαλειών, χώνεται στα φορτσέρια και σκίζει τα φορέματα, αναποδογυρίζει τους γιούκους και πριονίζει τα υφάσματα, μπορεί σε μια νύχτα να κάμει κουρέλια την προίκα ενός κοριτσιού…
Θυμάμαι ακόμα την κυρά – Λάμπρω να μου λέει τα ίδια όταν ανέβαινα για κυνήγι και περνούσα από το κονάκι της: « Άμα συναντήσεις νυφίτσα μην τη βαρέσεις ούτε…να την μαλώσεις. Αλλιώς έρχεται στο σπιτι και κόφτει τα φορέματα»
Το τήρησα, όχι για τα « προικιά», αλλά γιατί πάντα σταλάζουν κάτι μέσα μας οι κουβέντες των παλιών ανθρώπων …
