Η ανθρωπολόγος που διέσωσε τη μνήμη των Μικρασιατών προσφύγων



Φόρτωση Text-to-Speech…

Για να συγκεντρώσει το υλικό της, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, διέμεινε στο σπίτι μιας προσφυγικής οικογένειας στην Κοκκινιά. Για να τη δεχθούν βέβαια τα μέλη της, θα πρέπει να διέκριναν το γνήσιο ενδιαφέρον της για την προσφυγική ταυτότητα και συνθήκη. Και η αλήθεια είναι ότι η κοινωνική ανθρωπολόγος Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, κατόρθωσε με το βιβλίο της «Κληρονόμοι της Μικρασιατικής Καταστροφής: Η κοινωνική ζωή των Μικρασιατών προσφύγων στον Πειραιά» (ΜΙΕΤ) να διασώσει με επιστημονική ακρίβεια ένα μεγάλο μέρος της μνήμης των προσφύγων του 1922, αλλά και να συμβάλει με το έργο της στην ανθρωπολογία της μετανάστευσης και του εκτοπισμού, εμπνέοντας γενιές ερευνητών.

Γεννήθηκε στο Κέιπ Τάουν, όπου και πραγματοποίησε τις προπτυχιακές τις σπουδές, ενώ κατόπιν συνέχισε με μεταπτυχιακό και διδακτορικό στα πανεπιστήμια του Σικάγο και της Οξφόρδης. Με το τελευταίο ίδρυμα συνδέθηκε ιδιαίτερα, καθώς εκεί δραστηριοποιήθηκε σε εξειδικευμένες έρευνες για το φαινόμενο της μετανάστευσης, ως μέλος επιστημονικών επιτροπών κ.ά. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 διοργάνωσε στο ίδιο ίδρυμα και ένα μεγάλο διεθνές συνέδριο με θέμα την ανταλλαγή των πληθυσμών που αποφασίστηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης, το οποίο έφερε στο ίδιο τραπέζι Ελληνες και Τούρκους ακαδημαϊκούς και είχε ως καρπό τον συλλογικό τόμο «Crossing the Aegean. An appraisal of the 1923 compulsory population exchange between Greece and Turkey». Σημαντική ήταν και η συνεισφορά της στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου, καθώς υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη του τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, στο οποίο εισήγαγε σεμινάρια για τις μειονότητες, τους μετανάστες και τους πρόσφυγες.

Η ανθρωπολογική της έρευνα στην Κοκκινιά αποτέλεσε τον πλέον καθοριστικό σταθμό στην ακαδημαϊκή πορεία της. Εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1989 από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης («Heirs of the Greek Catastrophe: The Social Life of Asia Minor Refugees in Piraeus»), γνώρισε αρκετές επανεκδόσεις και στα ελληνικά μεταφράστηκε το 2004. Στο βιβλίο η Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη έδειξε ότι οι Μικρασιάτες κάτοικοι της Κοκκινιάς, πενήντα χρόνια μετά την εγκατάστασή τους στον προσφυγικό συνοικισμό, διατηρούσαν την αίσθηση μιας ιδιαίτερης ταυτότητας, παρά τις πολιτισμικές ομοιότητες με τους «ντόπιους» Ελληνες. Στα ενδιαφέροντα της μελέτης περιλαμβάνονται η διαδικασία με την οποία παγιώθηκε αυτή η ξεχωριστή ταυτότητα, η ζωή στη γειτονιά και οι ρόλοι των φύλων, η οργάνωση του χώρου από τους πρόσφυγες, η επίδραση των πολιτισμικών αξιών στο συμβολικό επίπεδο, ο ρόλος της μνήμης και της αλληλεγγύης στις μεταξύ τους σχέσεις, οι τρόποι κοινωνικής και οινομικής οργάνωσής τους κ.ά.

Η Ρενέ Χίρσον-Φιλιππάκη ήταν παντρεμένη με τον αρχιτέκτονα Μανώλη Φιλιππάκη, με τον οποίο απόκτησε δύο παιδιά, ενώ τα τελευταία αρκετά χρόνια αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας.



Source link

Σχετικές δημοσιεύσεις