Φόρτωση Text-to-Speech…
Παραβάσεις της σιδηροδρομικής νομοθεσίας από πλευράς της Hellenic Train σχετικά με την πυραντοχή των καθισμάτων των τρένων εντοπίζει η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), η οποία έχει καλέσει για ακρόαση την εταιρεία στις 21 Μαΐου, όπως φαίνεται στο πόρισμα που εξέδωσε, το περιεχόμενο του οποίου έχει περιέλθει σε γνώση της «Κ».
Συγκεκριμένα, το πόρισμα αναφέρει πως η Hellenic Train δεν κατάφερε να προσκομίσει αντικειμενικές αποδείξεις, όπως πιστοποιητικά προμηθευτών και κατασκευαστών υλικών, που να δείχνουν ότι υλικά των καθισμάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο εργασιών συντήρησης συμμορφώνονται με τα πρότυπα πυρασφάλειας.
Τα αποδεικτικά στοιχεία ζητήθηκαν κατά τη διαδικασία έρευνας που πραγματοποίησε η ΡΑΣ έπειτα από εξώδικη διαμαρτυρία που κατέθεσαν συγγενείς θυμάτων του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών. Στη διαμαρτυρία καταγγέλλεται ότι η μη τήρηση οποιωνδήποτε προδιαγραφών πυρασφάλειας καθισμάτων που είχαν επισκευαστεί, ανακαινιστεί ή αντικατασταθεί το 2022 από τη Hellenic Train μετά βεβαιότητας συντέλεσε στην απώλεια των ζωών επιβατών, κάποιοι εκ των οποίων ήταν συγγενείς τους.
Σύμφωνα με τους κανόνες πυρασφάλειας, τα καθίσματα των τρένων πρέπει να είναι κατασκευασμένα με υλικά που επιβραδύνουν την εξάπλωση της φωτιάς καθώς και την έκλυση καπνού ώστε οι επιβάτες να προλάβουν να εκκενώσουν το βαγόνι με ασφάλεια.
Το ιστορικό
Το εξώδικο των συγγενών βασίστηκε στα αποτελέσματα ενεργειών στις οποίες είχε προχωρήσει ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για την πυραντοχή των καθισμάτων.
Συγκεκριμένα, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ απέστειλε τρία δείγματα καθισμάτων της επιβατικής αμαξοστοιχίας των Τεμπών σε γερμανικό εργαστήριο προκειμένου να εξετάσει την πυραντοχή τους. Βεβαίως, τα δείγματα εξετάστηκαν σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο πυραντοχής που ισχύει σήμερα για τα καινούργια τρένα της ΕΕ, και όχι σύμφωνα με το εθνικό πρότυπο το οποίο τηρούνταν παλαιότερα όταν κατασκευάστηκαν τα ελληνικά τρένα και στο οποίο οφείλουν να συμμορφώνονται. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα τρία δείγματα δεν πληρούσαν ούτε τις ελάχιστες απαιτήσεις πυρασφάλειας, και μάλιστα τα δείγματα που ήταν νεότερα, είχαν δηλαδή τοποθετηθεί πιο πρόσφατα, παρουσίασαν χειρότερες επιδόσεις από τα παλαιότερα.
Αυτό που δεν έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα είναι εργαστηριακός έλεγχος των καθισμάτων σύμφωνα με το πρότυπο στο οποίο θα πρέπει κανονικά να συμμορφώνονται.
Οι απαιτήσεις στις συμβάσεις
Για τις ανάγκες του πορίσματος, η ΡΑΣ ζήτησε πέρσι, τον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο, έγγραφα συμβάσεων, που είχε υπογράψει αρχικά ο ΟΣΕ και έπειτα η Hellenic Train με τους εργολάβους που ανέλαβαν την κατασκευή των καθισμάτων και ακολούθως την παράδοση υλικών για τη συντήρησή τους καθώς και στοιχεία τεκμηρίωσης.
Από τη μελέτη των συμβάσεων, η ΡΑΣ εντόπισε το πρώτο πρόβλημα. Στις πρώτες συμβάσεις που είχε υπογράψει η ΟΣΕ το 1999 και 2001 αναφερόταν ρητά ότι τα καθίσματα έπρεπε να ακολουθούν τις προδιαγραφές του τότε προτύπου πυρασφάλειας (UIC 564-2). Στις συμβάσεις ωστόσο που ακολούθησαν με στόχο την αντικατάσταση ή συντήρηση των καθισμάτων δεν έγινε το ίδιο: δεν ζητήθηκε ρητά τα υλικά να έχουν επένδυση από φλογοεπιβραδυντικό υλικό σύμφωνα με το ισχύον πρότυπο. Αντ’ αυτού στις συμβάσεις προβλεπόταν, όπως αναγράφει το πόρισμα, ο «γενικόλογος όρος» το ύφασμα να είναι «της ίδιας ποιότητας και του ίδιου χρώματος με το αρχικό…».
Η Αρχή επισημαίνει προς υπεράσπιση της Hellenic Train ότι οι δύο εργολάβοι που προμήθευσαν τα υλικά αντικατάστασης των καθισμάτων προέκυψαν στη μία περίπτωση ως υπόδειξη της αρχικής κατασκευάστριας εταιρείας και στη δεύτερη ως διάδοχη εταιρεία της κατασκευάστριας, άρα συμπεραίνεται πως οι εργασίες θα ακολουθούν τις προδιαγραφές των πρώτων συμβάσεων που ανέφεραν ξεκάθαρα το πρότυπο πυρασφάλειας. Ωστόσο η ΡΑΣ δεν βρήκε απτές αποδείξεις για αυτό.
Μάλιστα, όπως περιγράφει στο πόρισμα, ζήτησε με επιμονή την κατάθεση από τη Hellenic Train πιστοποιητικού του υφάσματος και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στη συντήρηση των καθισμάτων τα οποία να πιστοποιούν ότι συμμορφώνονται με το πρότυπο. Ωστόσο δεν της προσκομίστηκαν αποδεικτικά στοιχεία. Αυτό που προσκόμισε η Hellenic Train ήταν επιστολή μίας εκ των δύο εταιρειών που παρέδωσαν τα ανταλλακτικά καθισμάτων, με την οποία o εκπρόσωπός της δηλώνει ότι τα προϊόντα πληρούν τις προδιαγραφές της αρχικής σύμβασης, αναφέροντας ότι το ύφασμα που χρησιμοποιήθηκε είναι της γνωστής βρετανικής εταιρείας Camira Fabrics Gmbh.
Βρετανική εταιρεία υφασμάτων: Τα πιστοποιητικά αποτελούν μέρος του φακέλου
Επικοινωνήσαμε με την αποκλειστική αντιπρόσωπο του εργοστασίου στην Ελλάδα, Βάσω Καλούδη, που είπε το εξής: «Για τα υφάσματα της εταιρείας μπορούν να παρασχεθούν τα προβλεπόμενα πιστοποιητικά συμμόρφωσης, σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές που τίθενται σε κάθε διαγωνιστική διαδικασία, όπως ενδεικτικά αυτές της πυρασφάλειας. Τα σχετικά πιστοποιητικά αποτελούν μέρος του φακέλου προμήθειας και συνδέονται με τη συγκεκριμένη παραγωγή και παραγγελία, ενώ τηρούνται σε φυσικό ή ηλεκτρονικό αρχείο».
Οπως πρόσθεσε, σε περίπτωση μεταγενέστερου αιτήματος, η αναζήτηση ή επανέκδοση τεκμηρίωσης είναι δυνατή στον βαθμό που αυτό επιτρέπεται από τα διαθέσιμα στοιχεία και τα αρχεία της εταιρείας.
Παραμένει άρα ερωτηματικό το γιατί δεν προσκομίστηκαν τα πιστοποιητικά του υφάσματος της εταιρείας.
Αιφνίδιος έλεγχος στο εργοστάσιο στη Θεσσαλονίκη
Στο πόρισμα αποκαλύπτεται πως η ΡΑΣ προχώρησε και σε αιφνίδιο έλεγχο στο εργοστάσιο της Hellenic Train στη Θεσσαλονίκη, ωστόσο ούτε σε αυτόν της δόθηκαν τα πιστοποιητικά. Κατά τον έλεγχο, τα στελέχη της εταιρείας δήλωσαν ότι γνωρίζουν για την εφαρμογή των προτύπων, αλλά δεν έχουν στο αρχείο τέτοια έγγραφα.
Στη διάρκεια του ελέγχου, οι επιθεωρητές ρώτησαν τα στελέχη της Hellenic Train πώς γίνονταν οι εργασίες επισκευής και συντήρησης των καθισμάτων. Οπως απάντησαν, η αντικατάσταση γινόταν στην αρχή από ανταλλακτικά επιβαταμαξών που ήταν σε αχρηστία, και έπειτα από αποθηκευμένο ύφασμα που είχε προκύψει από την αρχική παραγγελία. Οταν τελείωσε το ύφασμα αυτό, σύναψαν συμβάσεις με τις δύο εταιρείες που τους προμήθευσαν με τα απαραίτητα υλικά.
Σημειώνεται πως κατά τον έλεγχο φάνηκε ότι σε μία από τις δύο αρχικές συμβάσεις ενώ είχε συμφωνηθεί να τοποθετηθεί ο τύπος καθίσματος μιας εταιρείας, τελικά επιλέχθηκε άλλη εταιρεία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ύπαρξη δύο διαφορετικών τύπων καθισμάτων. Στην ερώτηση με ποιον τρόπο έγινε αυτή η επιλογή, τα στελέχη δήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν και ότι οι επιλογές αυτές έγιναν στο πλαίσιο της διαχείρισης σύμβασης. Σύμφωνα με το πόρισμα φαίνεται πως ο ένας τύπος καθίσματος δεν διαθέτει ενδιάμεσο στρώμα φλογοεπιβραδυντικού υλικού καθώς αυτό είναι ενσωματωμένο στο εξωτερικό ύφασμα ενώ στο δεύτερο υπάρχει ενδιάμεσο στρώμα φλογοεπιβραδυντικού υλικού μεταξύ υφάσματος και αφρολέξ. Η ύπαρξη πολυεστέρα ως ενδιάμεσου στρώματος δεν αναφέρθηκε στις συνεντεύξεις των στελεχών αλλά διαπιστώθηκε από τα δείγματα που εξέτασε ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Σύμφωνα με τη ΡΑΣ, η παραπάνω διαφοροποίηση μπορεί να εξηγεί και τις διαφορετικές επιδόσεις πυραντοχής που κατέγραψαν τα τρία δείγματα καθισμάτων στη δοκιμή που έγινε στο γερμανικό εργαστήριο.
Στον έλεγχο στο εργοστάσιο στη Θεσσαλονίκη δεν επετράπη η πραγματοποίηση καταστροφικού ελέγχου αλλά η φωτογράφιση καθίσματος έτοιμου για τοποθέτηση.
Σύμφωνα με τα ημερολόγια εργασιών που έχουν παραδοθεί στη ΡΑΣ, στην αμαξοστοιχία ΙC62 που εμπλέκεται στο δυστύχημα των Τεμπών πραγματοποιήθηκαν αλλαγές στα καθίσματα των βαγονιών Α1, Β3 και Β4, αλλά όχι στο Β2 που σύμφωνα με τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ σημειώθηκε η δευτερεύουσα φωτιά.
Η ΡΑΣ στο πόρισμα είναι πολύ προσεκτική στη διατύπωσή της και αναφέρει το εξής: «Η Hellenic Train δηλώνει την τήρηση του προτύπου UIC κατά τη συντήρηση των καθισμάτων, τα ευρήματα της έρευνας υποστηρίζουν την απαίτηση για εφαρμογή του αλλά δεν υπάρχουν πιστοποιητικά που να αποδεικνύουν ότι οι εργασίες συντήρησης των καθισμάτων ήταν σύμφωνες με το συγκεκριμένο πρότυπο».
Επιστολή προς τον εισαγγελέα Πρωτοδικών
Σε αλληλογραφία της, που έχει στην κατοχή της η «Κ», η ΡΑΣ αναφέρει ότι δεν έχει διενεργήσει μέχρι σήμερα ελέγχους αποκλειστικά στις προδιαγραφές πυρασφάλειας των καθισμάτων του τροχαίου υλικού.
Συγκεκριμένα στην επιστολή της προς τον εισαγγελέα Πρωτοδικών, η Αρχή δηλώνει ξεκάθαρα πως τέτοιου είδους έλεγχος δεν υπάγεται στον ρόλο της, και διευκρινίζει πως ο έλεγχος τήρησης των προδιαγραφών πυρασφάλειας του τροχαίου υλικού πραγματοποιείται από ανεξάρτητους οργανισμούς αξιολόγησης.
Επόμενο βήμα η διαδικασία ακρόασης
Με σκοπό την επικύρωση της διαπίστωσης των παραβάσεων και τον σχηματισμό πλήρους εικόνας, η ΡΑΣ κάλεσε σε ακρόαση τη Hellenic Train, η οποία δύναται και στο στάδιο αυτό να παραδώσει τα ζητούμενα πιστοποιητικά.
Η «Κ» επικοινώνησε με τη Hellenic Train, η οποία δήλωσε πως δεν μπορεί να προβεί σε κάποιο σχόλιο καθώς βρίσκεται εν εξελίξει η ακροαματική διαδικασία.
Απάντηση συγγενών
Ο δικηγόρος και πατέρας θύματος, Αντώνης Ψαρόπουλος, τόνισε πως τα ευρήματα ΡΑΣ και ΕΟΔΑΣΑΑΜ αποδεικνύουν «την εγκληματική έλλειψη σοβαρότητας της Hellenic Train που δεν είναι ικανή να μεταφέρει με ασφάλεια κανέναν και τίποτα» καθώς και το «κενό της ανάκρισης στην κύρια δίκη των Τεμπών, που είχε στοιχεία να αποδώσει μεγαλύτερες ευθύνες σε περισσότερους αλλά περατώθηκε βιαστικά».
«Επίσης αποδεικνύεται η έλλειψη σοβαρού αυτεπάγγελτου ελέγχου της ασφάλειας των τρένων της χώρας. Το υπουργείο ενώ γνωρίζει τα πορίσματα από τις αρχές που εξέδωσαν τα πορίσματα ακόμη επιτρέπει την κυκλοφορία των τρένων με αυτές τις ακατάλληλες προδιαγραφές. Οι συγγενείς θα αναζητήσουν την παραδειγματική ποινική τιμωρία όσων εμπλέκονται. Δυστυχώς το πάθημα των Τεμπών είναι οδυνηρό για εμάς τους συγγενείς και καθόλου διδακτικό για τους αρμόδιους φορείς», υποστήριξε.
Τι απαντά η κυβέρνηση
Σε ερώτηση που τέθηκε σήμερα στον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη, ο ίδιος τόνισε: «Δεν είναι δουλειά μου να είμαι εγγυητής ασφαλείας. Εκπροσωπώ μια Κυβέρνηση η οποία έχει μια σειρά από πρωτοβουλίες πάρει για να είναι όλο και πιο ασφαλή τα τρένα. […] Αν υπάρχει κάτι νεότερο από το αρμόδιο Υπουργείο, είτε εγώ είτε το αρμόδιο Υπουργείο θα σας ενημερώσει».
Σε ερώτηση που είχε καταθέσει τον Μάρτιο ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος σχετικά με τα πιστοποιητικά, ο αρμόδιος υπουργός, Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης είπε πως με υπουργική απόφαση του Οκτωβρίου υποχρεώνονται ο ΟΣΕ και η Hellenic Train να ξεκινήσουν ελέγχους. Ενώ για τα πιστοποιητικά κατηγόρησε την προηγούμενη κυβέρνηση λέγοντας: «Όταν ξεπουλήσετε την ΤΡΑΙΝΟΣΕ στην Hellenic Train όφειλε αυτος που παραδίδει το τροχαίο να πει στην εταιρεία που παραλαμβάνει αν υπάρχουν πιστοποιητικά ασφαλείας. […] Ψάξαμε πιστοποιητικά, δεν υπάρχουν πουθενά».
