Το σχέδιο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, το οποίο τέθηκε σε ισχύ έναν χρόνο πριν, έχει περιέλθει σε τέλμα.
Το Ισραήλ εξαπολύει σχεδόν καθημερινά πλήγματα και έχει υπό τον έλεγχό του περίπου τα δύο τρίτα του παλαιστινιακού θυλάκου, οι κάτοικοι του οποίου ζουν σε άθλιες συνθήκες.
Η αρχική φάση του σχεδίου οδήγησε στην εκεχειρία της 10ης Οκτωβρίου 2025 και στην απελευθέρωση των ομήρων που παρέμεναν στα χέρια της Χαμάς, μετά την επίθεσή της εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου του 2023, αλλά και Παλαιστίνιων κρατουμένων σε ισραηλινές φυλακές.
Ομως άλλοι όροι του σχεδίου, όπως ο αφοπλισμός της Χαμάς, η απόσυρση του Ισραήλ από τη Γάζα όπως και η ανοικοδόμηση του θυλάκου απέχουν πολύ από το να εκπληρωθούν, επισημαίνει το Reuters.
Τι προβλέπει το σχέδιο
Η πρώτη φάση του σχεδίου 20 σημείων του Τραμπ προβλέπει την αναστολή όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων, την απόσυρση του Ισραήλ από μέρος της Γάζας, την απελευθέρωση ομήρων και κρατουμένων αλλά και την κατακόρυφη αύξηση της βοήθειας που εισέρχεται στον θύλακο.
Επόμενες φάσεις προβλέπουν τον αφοπλισμό της Χαμάς και την ανάληψη της διακυβέρνησης του θυλάκου από όργανο το οποίο θα εποπτεύεται από το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ. Το Ισραήλ θα πρέπει σταδιακά να αποσύρει τις δυνάμεις του από τη Γάζα και να παραδώσει την ευθύνη για την ασφάλεια σε προσωρινή Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης.
«Η Γάζα θα ανοικοδομηθεί προς όφελος των κατοίκων της, οι οποίοι έχουν υποφέρει υπερβολικά», αναφέρει το σχέδιο.
Τηρείται η εκεχειρία;
Αν και δεν έχει επαναλάβει τις ευρείας κλίμακας στρατιωτικές του επιχειρήσεις, το Ισραήλ συνεχίζει να εξαπολύει επιθέσεις εναντίον της Γάζας.
Το υπουργείο Υγείας του θυλάκου έχει ανακοινώσει ότι τουλάχιστον 1.400 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από πέρυσι, όταν τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία. Πολλά από τα θύματα είναι γυναίκες και παιδιά.
Το Ισραήλ ανέφερε ότι τα πλήγματά του έχουν στόχο τη Χαμάς, κατηγορώντας την παλαιστινιακή οργάνωση ότι προσπαθεί να εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον του και να επανεξοπλιστεί. Η Χαμάς το διαψεύδει.
Πέντε Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί το ίδιο διάστημα από Παλαιστίνιους μαχητές ή στη διάρκεια μαχών, σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό.
Ποιο ποσοστό της Γάζας βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Ισραήλ;
Το μεγαλύτερο μέρος του θυλάκου.
Η αρχική φάση του σχεδίου του Τραμπ προβλέπει την απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων στην «κίτρινη γραμμή», αφήνοντας το 53% της Γάζας υπό τον έλεγχο του Ισραήλ. Εκτοτε ο ισραηλινός στρατός έχει επεκτείνει τον ουσιαστικό έλεγχό του σε περίπου τα δύο τρίτα της περιοχής.
Η μετακίνηση της «κίτρινης γραμμής» έχει ξεριζώσει περισσότερους Παλαιστινίους, στριμώχνοντας πληθυσμό 2 εκατομμυρίων σε παράκτια λωρίδα γης όπου διαμένουν σε σκηνές και κατεστραμμένα κτίρια.
Εχει αυξηθεί η εισροή βοήθειας;
Ναι, όμως οργανώσεις αρωγής τονίζουν πως όχι αρκετά.
Το παγκόσμιο παρατηρητήριο πείνας IPC αναφέρει ότι περισσότεροι από 1,2 εκατομμύριο άνθρωποι στη Γάζα είναι αντιμέτωποι με οξεία πείνα, παρά την εντατικοποίηση των επιχειρήσεων των οργανώσεων αρωγής αφότου τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία.
Σε έκθεσή του τον Αύγουστο ανέφερε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία 227 φορτηγά που μεταφέρουν ανθρωπιστικά εφόδια εισέρχονταν καθημερινά στη Γάζα κατά μέσο όρο από την έναρξη της εκεχειρίας και έως το τέλος Μαΐου – πολύ λιγότερα από τα περίπου 600 που προβλέπει το σχέδιο Τραμπ.
Η COGAT, υπηρεσία του ισραηλινού στρατού που ελέγχει την πρόσβαση στη Γάζα, δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι περίπου 600 φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια εισέρχονται καθημερινά στον θύλακο, αρκετά για να καλυφθούν οι ανάγκες του πληθυσμού της Γάζας. Υπογραμμίζει παράλληλα ότι τηρεί τις υποχρεώσεις του βάσει του σχεδίου.
Οργανώσεις αρωγής κατηγορούν το Ισραήλ ότι εμποδίζει την είσοδο ζωτικής σημασίας προϊόντων, όπως ανταλλακτικά οχημάτων και λάδι μηχανής, με τη δικαιολογία ότι η Χαμάς θα μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει για στρατιωτικούς σκοπούς.
Είναι η Χαμάς έτοιμη να αφοπλιστεί;
Εχει δηλώσει πως ναι, αλλά το σχέδιο που παρουσίασε τον Ιούλιο έχει περιέλθει σε τέλμα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Χαμάς και άλλες ένοπλες ομάδες στη Γάζα έχουν αποδεχθεί οδικό χάρτη 15 σημείων που έχει καταρτίσει το Συμβούλιο Ειρήνης για να παραδώσουν τα όπλα τους. Στο πλαίσιο αυτού οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να αποσυρθούν, καθώς αφοπλίζεται η Χαμάς.
Η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης θα συνεργαστεί με νέα παλαιστινιακή δύναμη επιβολής της τάξης για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γάζας.
Ο Τραμπ είχε κάνει λόγο για ιστορική στιγμή.
Η Χαμάς έχει συμφωνήσει να παραδώσει τα όπλα της, τα οποία θα αποθηκευτούν υπό την εποπτεία της υποστηριζόμενης από τις ΗΠΑ τεχνοκρατικής παλαιστινιακής κυβέρνησης. Αν και η παλαιστινιακή οργάνωση έχει απορρίψει τη λέξη «αφοπλισμός», πρόκειται για μια εξέλιξη η οποία έμοιαζε αδιανόητη μέχρι πρότινος.
Ομως το Ισραήλ φοβάται ότι η Χαμάς δεν θα αφοπλιστεί και χαρακτήρισε το σχέδιο απαράδεκτο ενώ σημείωσε ότι δεν θα αποσυρθεί από τις θέσεις του στη Γάζα μέχρι τον πλήρη αφοπλισμό της παλαιστινιακής οργάνωσης.
Εχει συγκροτηθεί η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης;
Τα σχέδια έχουν οριστικοποιηθεί, αλλά η δύναμη δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί. Υπάρχει διοικητής –ο Αμερικανός υποστράτηγος Τζάσπερ Τζέφερς– και η Ινδονησία, το Μαρόκο, το Καζακστάν, η Αλβανία, το Κόσοβο και η Ουγκάντα έχουν δεσμευτεί να διαθέσουν προσωπικό.
Ο Τζέφερς έχει δηλώσει ότι μακροπρόθεσμα η Δύναμη θα διαθέτει 20.000 στρατεύματα και θα εκπαιδεύσει 12.000 μέλη της παλαιστινιακής αστυνομίας.
Η τεχνοκρατική παλαιστινιακή κυβέρνηση –η Εθνική Επιτροπή για τη Διακυβέρνηση της Γάζας– διορίστηκε τον Ιανουάριο με επικεφαλής τον Αλί Σάαθ, ο οποίος έχει διατελέσει υφυπουργός της Παλαιστινιακής Αρχής. Μέχρι στιγμής δεν έχει εισέλθει στη Γάζα.
Πώς προχωρά η ανοικοδόμηση
Εναν χρόνο μετά οι Παλαιστίνιοι αναζητούν ακόμη στα ερείπια κατεστραμμένων κτιρίων υλικά για να στήσουν καταφύγια.
Το Συμβούλιο Ειρήνης παρουσίασε τον Σεπτέμβριο σχέδιο 2,45 δισ. δολ. με στόχο την έναρξη «της ανοικοδόμησης της Γάζας».
Πρόκειται για ένα κλάσμα του ποσού που απαιτείται. Το Συμβούλιο Ειρήνης επικαλέστηκε έκθεση της Ε.Ε. και του ΟΗΕ, που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο, η οποία εκτιμούσε τις ανάγκες για την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση του θυλάκου στα 71,4 δισ. δολάρια για την επόμενη δεκαετία.
Τι λένε Ισραηλινοί πολιτικοί για το μέλλον της Γάζας
Αν και το σχέδιο του Τραμπ υπόσχεται να ενθαρρύνει τους κατοίκους να παραμείνουν στη Γάζα, Ισραηλινοί δεξιοί πολιτικοί έχουν εντείνει τις εκκλήσεις για μαζική απομάκρυνση των Παλαιστινίων μέσω «εθελούσιας μετανάστευσης».
Ο Ισραηλινός υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατς δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι «δεν υπάρχει τελικά πραγματική λύση για τη Γάζα χωρίς αυτή τη μετανάστευση».
Εξάλλου το ισραηλινό υπουργείο Αμυνας ίδρυσε το 2025 γραφείο επιφορτισμένο με την εποπτεία της «εθελούσιας μετανάστευσης» από τη Γάζα, μετά τις δηλώσεις του Τραμπ που άφηναν να εννοηθεί ότι οι κάτοικοι της Γάζας θα μπορούσαν να εκτοπιστούν μόνιμα.
Στη συνέχεια ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε από την ιδέα, η οποία προκάλεσε την έντονη αντίδραση αραβικών κρατών και απορρίφθηκε σε διεθνές επίπεδο. Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι δεν υπάρχουν σχέδια για τη βίαιη απομάκρυνση του πληθυσμού της Γάζας.
Με πληροφορίες από Reuters
