Η επίσκεψη προβλεπόταν φορτισμένη. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λάουρα Κοβέσι ερχόταν στην Ελλάδα σε μια στιγμή που ο θεσμός που εκπροσωπεί έχει βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η ίδια, αλλά και οι Ελληνες εισαγγελείς που, ως εντεταλμένοι της ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ερεύνησαν την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, έχουν μπει στο στόχαστρο κυβερνητικών στελεχών για τους χειρισμούς τους.
Ομως, το κλίμα στο τετ α τετ της με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη δεν επηρεάστηκε από τις βολές που εξαπολύουν υπουργοί και βουλευτές της Ν.Δ., στις οποίες απάντησε η ίδια από το βήμα του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. Σημειώνεται ότι το ραντεβού με τον κ. Φλωρίδη είχε προγραμματιστεί με πρωτοβουλία της κ. Κοβέσι σε χρονικό σημείο προγενέστερο της αποστολής των δικογραφιών του ΟΠΕΚΕΠΕ στη Βουλή.
Το ελληνικό ρεκόρ – Το ελληνικό γραφείο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αποτελείται από δέκα εισαγγελείς. Ο αριθμός θα αυξηθεί κατά τρεις – θα είναι ο υψηλότερος ανά πληθυσμιακό μέτρο στην Ευρωζώνη. Χαρακτηριστικά, η Ισπανία με πληθυσμό σχεδόν 50 εκατ. διαθέτει επτά εισαγγελείς.
«Εχουν δοθεί κάποιες υποσχέσεις. Ηρθαμε να δούμε ποια είναι η κατάσταση», είπε με νόημα η Ρουμάνα εισαγγελική λειτουργός μπαίνοντας στο υπουργείο Δικαιοσύνης, σε μια συγκυρία θετική για τα αιτήματά της, αφού ένα μήνα νωρίτερα το υπουργείο Δικαιοσύνης έδωσε πράσινο φως στην ενίσχυση του ελληνικού γραφείου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στο οποίο θα προστεθούν τρεις επιπλέον εισαγγελικοί λειτουργοί πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στους 13.
Επρόκειτο για μια θετική ανταπόκριση του υπουργείου σε αίτημα της κ. Κοβέσι, που είχε υποβληθεί σε συνάντηση με τον υπουργό τον περασμένο Οκτώβριο. Αυτή τη στιγμή, εκτός από τον Ευρωπαίο εισαγγελέα της Ελλάδας Νίκο Πασχάλη που υπηρετεί στο Λουξεμβούργο, το ελληνικό γραφείο αποτελείται από δέκα εντεταλμένους Ευρωπαίους εισαγγελείς και των τριών βαθμίδων δικαιοδοσίας.
Επικεφαλής του γραφείου των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων στην Αθήνα είναι η αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ελένη Καρκαμπούνα, ενώ η δεκάδα συμπληρώνεται από τους εισαγγελείς Εφετών Ευγενία Κυβέλου, Ελένη Σίσκου, Καλλιόπη Νταγιάντα και τους εισαγγελείς Πρωτοδικών Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου, Διονύση Μουζάκη, Αντωνία Γεωργίου, Θωμαή Εμμανουηλίδου και Σταυρούλα Δούση.
Ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί κατά τρεις θέσεις, για τις οποίες ο Αρειος Πάγος φέρεται να έχει αποφασίσει ότι θα πληρωθούν από δύο εισαγγελείς Πρωτοδικών και έναν Εφετών. Ο αριθμός των εισαγγελέων είναι ο υψηλότερος ανά πληθυσμιακό μέτρο μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης. Για παράδειγμα, η Ισπανία με πληθυσμό σχεδόν 50 εκατομμυρίων διαθέτει επτά εισαγγελείς, όπως και η Γαλλία με 68 εκατομμύρια κατοίκους, ενώ 21 εισαγγελείς διαθέτει η Ιταλία με 60 εκατομμύρια κατοίκους. Η Σουηδία, που κινείται στα ίδια πληθυσμιακά επίπεδα με την Ελλάδα, διαθέτει δύο εισαγγελείς, ενώ επτά διαθέτει η Πορτογαλία με ανάλογο επίσης πληθυσμό.
Το χρονικό της κόντρας
Η ανανέωση της θητείας τριών εκ των εντεταλμένων εισαγγελέων αποτέλεσε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, με τον υπουργό Υγείας Αδωνι Γεωργιάδη να κάνει λόγο για σκοπιμότητα της εισαγγελέως Πόπης Παπανδρέου, που διαχειρίστηκε μαζί με τον Διονύση Μουζάκη τις δικογραφίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, κατηγορώντας την ευθέως ότι έστειλε τις δικογραφίες στη Βουλή για να εκμαιεύσει έτσι την ανανέωση της θητείας της στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ακολούθησε πολιτική κόντρα με το ΠΑΣΟΚ και ανακοινώσεις στήριξης της εισαγγελέως από τις συνδικαλιστικές ενώσεις των λειτουργών της Δικαιοσύνης.
Η σπίθα που άναψε το φιτίλι της σύγκρουσης για το ζήτημα ήταν η ανακοίνωση της απόφασης του Κολεγίου των Ευρωπαίων εισαγγελέων τον Νοέμβριο του 2025, σύμφωνα με την οποία οι θητείες των εισαγγελέων Παπανδρέου, Μουζάκη και Θάνου ανανεώνονται, χωρίς να έχει προηγηθεί σχετική πρόταση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου της χώρας μας.
«Επειτα από πέντε χρόνια, σύμφωνα με τον κανονισμό, αν ο εισαγγελέας που ήδη υπηρετεί στην EPPO έχει κάνει εξαιρετική δουλειά, το Κολέγιο ανανεώνει τη θητεία του. Ανανεώσαμε τη θητεία δύο Ελλήνων εισαγγελέων, μαζί με περισσότερους από 100 Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς σε άλλα 22 κράτη-μέλη», εξήγησε η Λάουρα Κοβέσι κατά την παρουσία της στο Φόρουμ των Δελφών.
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης έσπευσε να καταστήσει σαφές ότι η προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία επιβάλλει την υποβολή σχετικού αιτήματος στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο αποτελεί το μόνο αρμόδιο όργανο για τη λήψη τέτοιας απόφασης. «Το ΑΔΣ έχει θεσμοθετηθεί εδώ και 117 χρόνια, δηλαδή από 1909. Το Σύνταγμα ορίζει να επιλαμβάνεται το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Δεν μπορεί ένας δικαστικός λειτουργός να μετατεθεί, να προαχθεί, να αποσπαστεί σε κάποια θέση αν δεν το αποφασίσει το ΑΔΣ», σημείωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης.
Αρμόδια πηγή σημειώνει στην «Κ» ότι η Λάουρα Κοβέσι «αναδιπλώθηκε» και προχώρησε στην υποβολή αιτήματος λίγο πριν από την εκπνοή της σχετικής προθεσμίας, ζητώντας την ανανέωση της θητείας των τριών ήδη υπηρετούντων τον θεσμό εισαγγελέων. «Η ίδια ζήτησε την ανανέωση της θητείας. Αν δεν αναγνώριζε την αρμοδιότητα του ΑΔΣ γιατί να το κάνει; Επίσης οι τρεις ενδιαφερόμενοι έκαναν αίτηση, άρα επίσης αναγνωρίζουν την αρμοδιότητα», σχολίασε ο κ. Φλωρίδης, με την επικεφαλής της EPPO να κάνει λόγο για ένα «διοικητικό βήμα» που απομένει στη διαδικασία.
«Στην Ελλάδα, λόγω του τρόπου που υιοθετήθηκε ο νόμος για την EPPO, υπάρχει ένα διοικητικό βήμα: αυτοί οι εισαγγελείς πρέπει να αποσπαστούν εκ νέου για να συνεχίσουν τη δουλειά τους. Είναι λογικό να στείλω ένα γράμμα να ενημερώσω για την απόφασή μας. Τους ζητάω να διεκπεραιώσουν τις διαδικασίες για να οριστικοποιηθεί η απόφαση», είπε χαρακτηριστικά η κ. Κοβέσι.
Στο μεταξύ, η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου προχώρησε στην προκήρυξη των τριών θέσεων για τις οποίες –σύμφωνα με πληροφορίες– έχουν υποβληθεί εννέα αιτήσεις, μεταξύ των οποίων και των τριών εισαγγελέων που υπηρετούν τώρα στα αντίστοιχα πόστα. Πρόκειται για θέσεις «περιζήτητες», αφού ο μισθός είναι σχεδόν τριπλάσιος, είναι αποκλειστικής απασχόλησης και δεν υφίστανται μεταθέσεις. Στα μέσα Μαΐου αναμένεται να συνεδριάσει το ΑΔΣ για το ζήτημα, ενώ σε κάθε περίπτωση τον τελικό λόγο για την πλήρωση των θέσεων έχει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Σημειώνεται, ότι σε επόμενο χρόνο θα προκηρυχθούν και οι τρεις επιπλέον θέσεις εισαγγελέων, που με πρόσφατη υπουργική απόφαση παρέχονται στο γραφείο των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων στη χώρα μας.
«Οδηγός» το 2021 – «Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο έχει τον πρώτο λόγο, αλλά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τον τελευταίο», σχολιάζει δικαστική πηγή, που θυμάται ότι το 2021 κατά την τοποθέτηση των πρώτων τότε επτά Ελλήνων εντεταλμένων η
ΕPPO είχε απορρίψει δύο υποψηφίους.
Ποιος αποφασίζει
«Το ΑΔΣ έχει τον πρώτο λόγο, αλλά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει τον τελευταίο», σχολιάζει δικαστική πηγή, που θυμάται τι συνέβη το 2021 κατά την τοποθέτηση των πρώτων επτά τότε εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων στον νεοσύστατο θεσμό. Τον Μάιο του 2021, στο πλαίσιο της δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο προχώρησε στην επιλογή επτά Ελλήνων εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων. Επρόκειτο για τους Μαρία Μαλλούχου, Νικόλαο Ορνεράκη, Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου, Διονύση Μουζάκη, αλλά και τους Οδυσσέα Τσορμπατζόγλου και Αμαλία Μπακαλώνη. Η απόφαση ομόφωνη (11-0) και θεσμικά θωρακισμένη, σηματοδοτούσε την απαρχή ενός νέου κύκλου στο πεδίο της ευρωπαϊκής ποινικής συνεργασίας.
Ωστόσο, τον Μάιο του 2021 η ισορροπία διαταράχθηκε, όταν η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λάουρα Κοβέσι ενέκρινε τους πέντε εκ των επτά, επιφυλασσόμενη για τους δύο εισαγγελείς Εφετών (Τσορμπατζόγλου και Μπακαλώνη), ζητώντας πρόσθετα στοιχεία για την πρακτική τους εμπειρία. Η απαίτηση ήταν τυπικά θεμιτή, αλλά άφησε να αιωρείται μια σκιά αμφισβήτησης πάνω από την κρίση της ελληνικής Δικαιοσύνης.
Τον Ιούνιο του 2021 οι δύο εισαγγελείς κλήθηκαν σε προφορική συνέντευξη για την παροχή περισσότερων στοιχείων. Αποδέχθηκαν, όχι χωρίς αιχμές, με τον κ. Τζορμπατζόγλου σε επιστολή του προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «παρά το γεγονός ότι θεωρώ την εμπειρία μου αυταπόδεικτη (…) σας ενημερώνω ότι δέχομαι να συμμετέχω στην προτεινόμενη συνέντευξη, κατά την οποία θα χαρώ να γνωρίσω εσάς και τους συναδέλφους σας». Τον Σεπτέμβριο του 2021 η αυλαία της υπόθεσης έπεσε με τις υποψηφιότητές τους να απορρίπτονται, με την αιτιολογία της μη πλήρωσης των κριτηρίων καταλληλότητας.
Η Ελλάδα, βεβαίως, δεν είναι η μόνη χώρα στην οποία έχει προκύψει «εμπλοκή» στο ζήτημα της επιλογής εισαγγελέων. Πρόβλημα είχε ανακύψει στη γειτονική Ιταλία, όταν η EPPO απέρριψε την εισαγγελική λειτουργό Καρμέλα Τζουφρίδα για ανάλογη θέση, με το σκεπτικό ότι «δεν απέδειξε ότι διαθέτει επαρκή συναφή πρακτική εμπειρία στη διερεύνηση, δίωξη και παραπομπή προσώπων υπευθύνων για ποινικά αδικήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ενωσης ή γενικότερα σε οικονομικά εγκλήματα». Η συγκεκριμένη υποψήφια στράφηκε στο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατά της απόφασης της EPPO και δικαιώθηκε.
Αντιστοίχως, η EPPO έχει απορρίψει κατ’ επανάληψιν υποψηφίους που έχουν προταθεί στη Βουλγαρία, ενώ το 2021 σημειώθηκαν προβλήματα στη Σλοβενία, με τα δημοσιεύματα να κάνουν λόγο για «υπονόμευση του νεοσύστατου ευρωπαϊκού οργάνου», όταν ο πρωθυπουργός της χώρας Γιάνεζ Γιάνσα δεν υποδείκνυε τους δύο υποψηφίους της χώρας του.
«Ας προσφύγουν»
Το πώς θα κινηθεί τελικά το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο αναμένεται να συνεδριάσει –κατά πληροφορίες– μεταξύ 11-15 Μαΐου, αποτελεί αίνιγμα. Η Λάουρα Κοβέσι, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε, δεν θέλησε καν να σχολιάσει το ενδεχόμενο να μη συμφωνεί το ΑΔΣ με την ανανέωση της θητείας των τριών Ελλήνων εισαγγελέων. «Εμπιστεύομαι πλήρως ότι το συμβούλιο θα λάβει τη σωστή απόφαση. Είναι ανεξάρτητοι, όπως κι εμείς. Ποιος έχει συμφέρον να απομακρυνθούν αυτοί οι εισαγγελείς, ενώ έχουν κάνει εξαιρετική δουλειά;», είπε και συμπλήρωσε ότι αν κάποιος πιστεύει πως η EPPO έχει κάνει λάθος επιλογή, πρέπει να απευθυνθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
