Φόρτωση Text-to-Speech…
Καθώς συνδέεται στη διαδικτυακή μας συνέντευξη, εμφανίζεται στην οθόνη με το καουμπόικο καπέλο του και το αμέσως επόμενο πράγμα που διακρίνεται στο κάδρο –ειδικά από έναν Ελληνα– είναι ένα τετράχορδο μπουζούκι. Εχει ξαναμιλήσει γι’ αυτό ο Μάικ Σκοτ, ο ιδρυτής και φρόντμαν των Waterboys, έχει πει ότι το αγόρασε πριν από 25 χρόνια στη Θεσσαλονίκη –«λατρεύω την εκρηκτική ενέργεια του κοινού της», λέει– σε μια από τις πολλές επισκέψεις στη χώρα μας. Την οποία γνώρισε όταν είχε έρθει για μήνα του μέλιτος και τότε είχε αγαπήσει αφενός τον «πλούσιο, βαθύ και καθαρό ήχο του μπουζουκιού, που οφείλεται στο όμορφο, στρογγυλό σκάφος του», αφετέρου το έτερο εγχώριο λαϊκό όργανο, το κλαρίνο, καθώς και «τον ήχο από τα κουδούνια των κατσικιών στις πλαγιές της Αρκαδίας». Το κλαρίνο το είχε αξιοποιήσει στο τραγούδι «The Return of Pan» των Waterboys. «Είχε παίξει ένας Ελληνοαμερικανός μουσικός, ο Τζορτζ Στάθος», θυμάται ο Σκοτ «και έκανε πραγματικά εξαιρετική δουλειά».
Ατμοσφαιρικός ήχος
Δεν ξεκίνησαν ως φολκ συγκρότημα οι Waterboys. Στα τρία πρώτα άλμπουμ τους –«The Waterboys» (1983), «A Pagan Place» (1984) και «This is the Sea» (1985)– έχουν έναν ήχο πιο επιβλητικό και ατμοσφαιρικό, με αρκετά πνευστά και πλήκτρα και με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα κομμάτια «The Big Music», «A Girl Called Johnny» και, βέβαια, αυτή την αστείρευτη πηγή αισιοδοξίας που ονομάστηκε «The Whole of the Moon». Μια στροφή, όχι μόνιμη, αποτέλεσε για το σκοτσέζικο συγκρότημα το επίσης κοσμαγάπητο και ελπιδοφόρο –ειδικά για έναν σκληρά εργαζόμενο κάτοικο της πόλης– «Fisherman’s Blues». Οι στίχοι του Σκοτ αντλούν έμπνευση από ποικίλες πνευματικές παραδόσεις και τη λογοτεχνία και όλο και κάποιοι από τους πιο δημοφιλείς θα ακουστούν στην επικείμενη συναυλία των Waterboys στο φεστιβάλ του Sani Resort στη Χαλκιδική την 1η Αυγούστου.
Αραγε έχει αλλάξει κάτι στον τρόπο που ο Σκοτ δημιουργεί στην έβδομη δεκαετία της ζωής του; «Πληκτρολογώ τους στίχους μου αντί να τους γράφω σε χαρτί, αυτό έχει αλλάξει. Κατά τα άλλα, εξακολουθώ να γράφω τραγούδια στην κιθάρα ή στο πιάνο. Και στις συναυλίες λειτουργώ όπως όταν ήμουν είκοσι ή τριάντα χρόνων, μόνο που τώρα το κάνω καλύτερα», λέει με μια ήρεμη αυτοπεποίθηση. «Οσο περισσότερο κάνεις κάτι», εξηγεί, «τόσο καλύτερος οφείλεις να γίνεσαι. Με τα χρόνια έμαθα να διοχετεύω καλύτερα την ενέργειά μου, να τραγουδώ πιο σωστά. Εμαθα επίσης ποια τραγούδια λειτουργούν στη σκηνή και ποια όχι. Και πιστεύω πως σήμερα γράφω καλύτερα».
«Ο ανθρώπινος χαρακτήρας, η ανθρώπινη ψυχή, βρίσκουν διέξοδο μέσα από όποια μέσα είναι διαθέσιμα κάθε εποχή. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι παρά μια καινούργια πύλη για τις ίδιες, παλιές ανθρώπινες τάσεις».
Το τελευταίο πόνημα της μπάντας απηχεί την πιο ροκ πλευρά της και είναι ένα κόνσεπτ άλμπουμ με τίτλο «Life, Death and Dennis Hopper», στο οποίο συμμετέχουν οι Μπρους Σπρίνγκστιν, Φιόνα Απλ κ.ά. Πώς προέκυψε μια τέτοια έμπνευση; «Ο Ντένις Χόπερ ήταν μια συναρπαστική προσωπικότητα, με πολλές διαφορετικές όψεις. Εζησε και δημιούργησε στις μεγάλες πολιτισμικές ανακατατάξεις των δεκαετιών του ’60 και του ’70. Για ένα διάστημα υπήρξε κάτι σαν εκπρόσωπος, ένας “πρεσβύτερος” της χίπικης κουλτούρας, ενώ εξελίχθηκε σε μια εμβληματική μορφή του Χόλιγουντ. Οι πολλές διαφορετικές πτυχές της ζωής του μου έδωσαν έμπνευση. Πάνω απ’ όλα, όμως, με γοήτευε το ότι έκανε τα πράγματα με τον δικό του τρόπο. Ηταν ένας αληθινός αντικομφορμιστής», αποκρίνεται ο Μάικ Σκοτ.
Τα πράγματα σήμερα είναι φυσικά διαφορετικά. «Τη δεκαετία του 1950 ή του 1960 έπρεπε να είσαι καλός ηθοποιός, σπουδαίος τραγουδιστής, σημαντικός συγγραφέας για να αποκτήσεις αναγνωρισιμότητα. Επρεπε να δουλέψεις σκληρά, να τελειοποιήσεις την τέχνη σου και ύστερα να βρεις την αναγνώριση», λέει ο Σκοτσέζος τραγουδοποιός. «Σήμερα δεν χρειάζεται να έχεις κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο. Κάποιος μπορεί να γίνει διάσημος επειδή γυρίζει ένα βίντεο στο σπίτι του και το ανεβάζει στο TikTok. Αν τα βίντεό του αρχίσουν να διαδίδονται, στο τέλος οι εφημερίδες θα γράφουν γι’ αυτόν. Δεν χρειάζεται να έχει αφιερώσει δέκα χρόνια για να κατακτήσει το μουσικό του όργανο, την τέχνη της σκηνικής παρουσίας ή τη συγγραφή», επισημαίνει ο Σκοτ και διευκρινίζει: «Δεν λέω ότι είναι κακό. Λέω απλώς ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Είναι σαν τη διάσημη φράση του Αντι Γουόρχολ, ότι “στο μέλλον ο καθένας θα είναι διάσημος για δεκαπέντε λεπτά”. Είχε δίκιο».
Είναι άραγε αυτή η κουλτούρα μια σύγχρονη μορφή μυθολογίας; «Εξαρτάται από το πώς ορίζουμε τη μυθολογία. Πιστεύω ότι οι αρχαίοι Ελληνες –οι άνθρωποι της αρχαιότητας γενικά– είχαν μια πολύ διαφορετική συνείδηση από τη δική μας. Δεν ένιωθαν αποκομμένοι από τη φύση και τον πνευματικό κόσμο. Αντιλαμβάνονταν την πραγματικότητα με έναν ολιστικό τρόπο, ως ενεργό μέρος της. Εμείς βλέπουμε τα πάντα υπό το πρίσμα του διαχωρισμού. Αντιλαμβανόμαστε τη φύση ως ένα σύνολο από διακριτά στοιχεία –δέντρα, θάλασσες, βουνά– και θεωρούμε κάθε άνθρωπο ξεχωριστή οντότητα. Νομίζω ότι οι αρχαίοι έβλεπαν τα πάντα ως ένα ενιαίο σύστημα, του οποίου αποτελούσαν μέρος, συμμετείχαν σε αυτό. Και πιστεύω ότι οι θεοί τους προσωποποιούσαν όσα οι άνθρωποι βίωναν στον κόσμο γύρω τους», λέει ο Σκοτ και συμπληρώνει: «Η σύγχρονη μυθολογία είναι προφανώς η διασημότητα και η φήμη. Πρόκειται όμως για μια εντελώς διαφορετική μορφή μυθολογίας, γιατί γεννιέται μέσα από τον διαχωρισμό και την αποξένωση, όχι τη συμμετοχή».
Ανθρώπινη επινόηση
Θεωρώντας ότι η στάση του θα είναι αρνητική, τον ρωτάμε για –τι άλλο;– την τεχνητή νοημοσύνη. Οπως λέει, «σιχαίνεται» τα fake βίντεο γιατί παραποιούν την ιστορία (δείχνοντας π.χ τον Τζον Λένον και τον Ντέιβιντ Μπόουι σε μια συνεργασία που δεν συνέβη ποτέ), ενώ επικρίνει και τη συγγραφή φοιτητικών εργασιών με τη βοήθεια του ChatGPT. Προσθέτει όμως και το εξής: «Ο ανθρώπινος χαρακτήρας, η ανθρώπινη ψυχή, εκφράζονται με πολλούς τρόπους και βρίσκουν διέξοδο μέσα από όποια μέσα είναι διαθέσιμα κάθε εποχή. Η σκληρότητα, η εξαπάτηση, αλλά και η συμπόνια, η αγάπη και η καλοσύνη θα εκδηλωθούν μέσα από οποιοδήποτε κανάλι τούς προσφερθεί. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι παρά μια καινούργια πύλη για τις ίδιες, παλιές ανθρώπινες τάσεις». Μιλάμε άλλωστε για μια ανθρώπινη επινόηση. «Και ενώ σήμερα μας φαίνεται σοκαριστική, η ανθρωπότητα θα μάθει να τη διαχειρίζεται», λέει ο μουσικός. «Τα παιδιά που γεννιούνται τώρα δεν θα βρεθούν αντιμέτωπα με την τεχνητή νοημοσύνη όπως εμείς. Θα τη θεωρούν κάτι φυσικό, θα διακρίνουν τις παγίδες της και θα βρουν τρόπους να τη χρησιμοποιήσουν προς όφελός τους».
