«Κάθε πιάτο θυμίζει ένα σπίτι που δεν υπάρχει, ένα πρόσωπο που χάθηκε, έναν τόπο που έμεινε πίσω»

«Τι είναι η μνήμη; Γιατί έχουμε ένα κόλλημα για το φαγητό και τη μνήμη που μας φέρνει το φαγητό;». Με αυτό το ερώτημα του Μανώλη Κωστίδη, άνοιξε η συγκινητική κουβέντα στο πάνελ με θέμα «Μνήμες και συνταγές απ’ τις χαμένες πατρίδες». Στη συζήτηση συμμετείχαν τέσσερις γυναίκες που διαφυλάσσουν, μέσα από το πολιτιστικό ή επιχειρηματικό τους έργο, αλλά και τον καθημερινό οικογενειακό τους βίο, τη γαστρονομική μας κληρονομιά: η Κωνσταντινουπολίτισσα Ελισάβετ Χαριτωνίδου, η Μικρασιάτισσα Θέμις Παπαδοπούλου, η Αφροδίτη Γεωργιάδου με καταβολές από τον Πόντο και η Μερόπη Τριανταφύλλου από την Ιμβρο.

Την πρώτη απάντηση στο ερώτημα έδωσε η κ. Χαριτωνίδου, ξεκαθαρίζοντας πως η μνήμη δεν περιορίζεται μόνο σε αφηγήσεις και φωτογραφίες αλλά και στην κουζίνα που «είναι ένας άμεσος τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι μεταφέρουν από γενεά σε γενεά όσα έζησαν». Οι πρόσφυγες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους δεν μπορούσαν να πάρουν πολλά μαζί τους, όμως αυτό που μετέφεραν ήταν οι γεύσεις. «Κάθε πιάτο θυμίζει ένα σπίτι που δεν υπάρχει, μια αυλή, μια γιορτή, ένα οικογενειακό τραπέζι, ένα πρόσωπο που χάθηκε, έναν τόπο που έμεινε πίσω», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά της, η Θέμις Παπαδοπούλου, με ρίζες από την Αλικαρνασσό και επίτιμη αντιπρόεδρος της Εστίας Νέας Σμύρνης, αναφέρθηκε στη βαθιά ανάγκη της να μεταδώσει τη γνώση των προγόνων της στις επόμενες γενιές. Μιλώντας για τις γυναίκες της Μικράς Ασίας, τόνισε πως «εξέπεμπαν άλλον πολιτισμό» και υποκλίθηκε στις ικανότητες της οικιακής τους οικονομίας. Η ίδια, μάλιστα, φημίζεται τόσο πολύ για τις συνταγές της, που όταν ρωτήθηκε τι μαγειρεύει καλά, απάντησε με αυτοπεποίθηση μέσα σε χειροκροτήματα: «Ολα τα φτιάχνω ωραία!». Λίγο αργότερα, ο Αγγελος Ρέντουλας παρενέβη, μάλιστα, στη συζήτηση, λέγοντας πως η συνταγή της για τα σουτζουκάκια παραμένει μία από τις πιο δημοφιλείς στο σάιτ του Γαστρονόμου, την τελευταία τετραετία.

Η Αφροδίτη Γεωργιάδου εκπροσώπησε την ποντιακή παράδοση, περιγράφοντας πώς οι γονείς της αφιέρωσαν τη ζωή τους στη διάσωση των παραδοσιακών προϊόντων στο Κιλκίς. Οπως εξήγησε, το μανιφέστο της οικογένειας είναι πως «οι παραδοσιακές συνταγές είναι ευαγγέλια και δεν τις πειράζουμε». Συγκινητική ήταν η στιγμή που θυμήθηκε τον πατέρα της να της δείχνει 150 κεφάλια παραδοσιακού τυριού και να της λέει: «Εγώ με τη μαμά δεν έχουμε να σου αφήσουμε ούτε σπίτια ούτε χρήματα, έχουμε να σου αφήσουμε αυτά».

Η κουβέντα έκλεισε με τις αφηγήσεις της Μερόπης Τριανταφύλλου, οι οποίες έφεραν στην αίθουσα Η της Πειραιώς 260 τον αέρα και τον πόνο της Ιμβρου. Περιέγραψε τον ξεριζωμό και τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετώπισε ερχόμενη στην Ελλάδα, 26 ετών με τρία μικρά παιδιά. Σήμερα, ωστόσο, ως γιαγιά εννέα εγγονιών και τεσσάρων δισέγγονων, μαγειρεύει συνεχώς για τη μεγάλη της οικογένεια και διατηρεί ζωντανά τα έθιμα του τόπου της, όπως το παραδοσιακό γεμιστό αρνί του Πάσχα, με την περιγραφή του οποίου άρχισαν να μας τρέχουν τα σάλια.