ΚΩΣΤΑΣ ΛΥΤΡΑΣ
Στα ορεινά των Αγράφων, η αρχέγονη αντιπαλότητα διατηρεί την ισχύ της. Έτσι κι αλλιώς, λύκος και βοσκός, ποτέ δεν κάθισαν στο ιδιο « τραπέζι».
Η φαντασία σου έχει κάθε δικαίωμα να γραψει τα δικά της σενάρια όταν επισκέπτεσαι μια τοποθεσία που λέγεται «Ανάθεμα».
Ο Γιαννης περιγράφει τα βαφτίσια αυτής της τοποθεσίας: «Πριν από εκατό γ και βάλε χρόνια, τα κοπάδια κατέβαιναν στα χειμαδιά νυχτώναν εδώ χάμου και οι τσοπαναραίοι αναγκάζονταν να διανυκτερεύσουν. Τα χιόνια τότε ήταν πολλά και το κρύο δεν αστειευόταν. Πολλά ζώα δεν ξημέρωναν». Η απώλεια των ζωντανών που με τόσους κόπους μεγάλωνε η μικρή κτηνοτροφική κοινότητα της περιοχής ήταν ακριβώς αυτό. Ανάθεμα…
Τα χρόνια πέρασαν, οι συνθήκες βελτιώθηκαν αλλά η στάνη παραμένει ένα πεδίο καθημερινού αγώνα. Το μαντρί του Γιάννη βρίσκεται σε αυτή τη θέση εδώ και τρεις γενιές. Ο Γιαννης είναι μόλις είκοσι οκτώ χρόνων…συνεχίζει την οικογενειακή παράδοση. Να και η, ακόμα μικρότερη, αδελφή του Αναστασία που κρατάει στην αγκαλιά της ένα …λαγόπουλο. «Το έβγαλαν τα σκυλιά και αναγκάστηκα να το περιμαζέψω πριν το αρπάξουν», εξηγεί με χαμόγελο και τρυφερά χάδια.
« Το βασικό μας πρόβλημα σήμερα είναι και πάλι οι λύκοι. Τα ίδια συνέβαιναν στην αρχή του εικοστού αιώνα. Το είδος προστατεύεται και ο πληθυσμός του έχει αυξηθεί κατά πολύ. Όσο περισσότεροι είναι οι λύκοι, τόσο συχνοτερες είναι οι επιθέσεις στα κοπάδια. Στην περιοχή μας έχουν μόνιμη παρουσία. Πέρσι τον Μάρτιο είδαμε στα πενήντα μέτρα μια αγέλη με πέντε ζώα. Η πείρα μας έδειξε ότι εάν αφήσουμε το κοπάδι χωρίς ανθρώπινη επιτήρηση, οι επιδρομές των λύκων είναι καθημερινό φαινόμενο. Όταν υπάρχει βοσκός κοντά στα ζωντανά, οι επιθέσεις μειώνονται αλλά μια φορά την εβδομάδα ο λύκος θα επιτεθεί ο,τι και να γίνει».
Τα λόγια του Γιάννη είναι φορτισμένα, δύσκολα σκεπάζουν τη στενοχώρια του. Είναι υποχρεωμένος να μένει συνέχεια κοντά στο κοπάδι προκειμένου να του προσφέρει τη μέγιστη δυνατή προστασία.
Οι κτηνοτρόφοι πιστεύουν ότι οι ολοένα και περισσότεροι λύκοι εξαπλώνονται σταθερά προς τον νότο για να διεκδικήσουν τις περιοχές τους.
«Τριάντα κατσίκια έχασα φέτος, ενώ ανάλογες είναι οι απώλειες και των άλλων τσοπαναραίων. Ο λύκος είναι από τη φυση του άπληστος θηρευτής. Εάν χωθεί στο κοπάδι χωρίς να υπάρχει άνθρωπος να τον απωθήσει, θα σκοτώσει έως και 15 ζώα. Αρκετές φορές βρίσκαμε μέχρι και υπολείμματα από ζαρκάδια ή αγριογούρουνα. Αποζημιώσεις δίνονται, αλλά πολλές φορές δεν βρίσκουμε τα σκοτωμένα κατσίκια και δεν μπορούμε να διεκδικήσουμε τα χρήματα» τονίζει ο Γιαννης.
«Γρίβα» φωνάζει ο Γιαννης τον επικεφαλής ελληνικό ποιμενικό, τον σωματώδη σκύλο με το αθλητικό παράστημα που φροντίζει την ασφάλεια του κοπαδιού. Από το περιλαίμιό του εξέχουν μεταλλικά καρφιά, δίκην επιπλέον προστασίας από τον λύκο, τον βασικό εχθρό. Η αξία του καλού τσομπανόσκυλου για την «οικολογία» της στάνης είναι ανυπολόγιστη. «Ούτε με εκατό κατσίκια δεν πατσίζεις», επιμένει ο Γιαννης. Η απώλεια του σκύλου ισοδυναμεί με Παντελή ανεπάρκεια ως προς τη θωράκιση έναντι της απειλής του λύκου. «Η απουσία επαρκούς φύλαξης κατά τη βόσκηση, μεταφράζεται σε διατροφή μέσα στη στάνη με το ανάλογο αυξημένο οικονομικό κόστος», συμπληρώνει ο Γιαννης.
Αφήνουμε το φιλόξενο σούρουπο στο Ανάθεμα συζητώντας για τις όψεις της προαιώνιας έχθρας λύκου και παραδοσιακής κτηνοτροφίας.
Η άγρια ζωή στα ορεινά Άγραφα αλλά και στην ευρητερη περιοχή βρίσκεται σε καλά επίπεδα. Ζαρκάδια, λύκοι και αγριογατοι συνυπαρχουν πιθανόν με τον λύγκα,που θεωρείται εξαφανισμένο είδος. Υπάρχουν ωστόσο περιγραφές που επιβεβαιώνουν την επανεμφανισή του.
Πισω λοιπόν στην καθημερινοτητα μετά το ανέβασμα μας στο Ανάθεμα και την συζήτηση με τον Γιάννη ,ίσως , ένας από τους τελευταίους παραδοσιακούς βοσκούς…!
