Φόρτωση Text-to-Speech…
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Σε δύο μέτωπα αναμένεται να συγκρουστούν οι Ευρωπαίοι ηγέτες στη διήμερη Σύνοδο Κορυφής, που ξεκινάει την Πέμπτη, στις Βρυξέλλες. Τα ξίφη ήδη ακονίζονται τόσο για τα δημοσιονομικά περιθώρια αντιμετώπισης της νέας ενεργειακής κρίσης, όσο και για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ωστόσο, με τις κυβερνήσεις να βρίσκονται αντιμέτωπες με την ενεργειακή ακρίβεια, τις πιέσεις στις εθνικές οικονομίες και έναν νέο εκλογικό κύκλο, η αναζήτηση συμβιβασμών γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Η Ελλάδα και η Ιταλία ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης, ενώ έξι χώρες του Βορρά απαιτούν βαθύτερες περικοπές στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, απορρίπτοντας ήδη την τελευταία συμβιβαστική πρόταση που κατέθεσε η Ιρλανδία, που ασκεί αυτό το εξάμηνο την προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε.
Στο πρώτο μέτωπο, η Αθήνα επιδιώκει να εξασφαλίσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ειδικότερα, ζητεί να μπορεί να αξιοποιεί τα αυξημένα έσοδα από ΦΠΑ, που προκύπτουν λόγω της ενεργειακής ακρίβειας, χωρίς οι αντίστοιχες δαπάνες στήριξης να προσκρούουν στα συμφωνημένα δημοσιονομικά όρια. Το αίτημα υπερβαίνει, πάντως, την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για επενδύσεις ενεργειακής ασφάλειας, που εγκρίθηκε την Παρασκευή στο Ecofin.
Η Κομισιόν εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε νέες εξαιρέσεις από τους δημοσιονομικούς κανόνες, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο υπονόμευσης της αξιοπιστίας τους. Στην επιστολή του προς τους 27 ηγέτες ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, πάντως, ζητεί συντονισμένη απάντηση στην ενεργειακή κρίση, ενώ το προσχέδιο συμπερασμάτων προβλέπει στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους-μέλους.
Προτείνονται, μεταξύ άλλων, παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τις περισσότερο πληττόμενες βιομηχανίες και παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των ενεργειακών τιμών. Απουσιάζει, όμως, ρητή αναφορά σε πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία.
Το δεύτερο μέτωπο αφορά τη μάχη για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, όπου ούτε το «ψαλίδι» των 159 δισ. ευρώ της ιρλανδικής προεδρίας αποδεικνύεται αρκετό για να γεφυρώσει τις διαφορές.
Ελλάδα και Ιταλία ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης για την ενεργειακή ακρίβεια.
Η πρόταση περιορίζει τον προϋπολογισμό σε περίπου 1,826 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά 8% σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν. Οι περικοπές αντιστοιχούν σε 141 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές του 2025.
Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες με επικεφαλής τη Γερμανία θεωρούν το συνολικό ύψος υπερβολικό, καταγγέλλοντας ταυτόχρονα ότι οι μειώσεις πλήττουν δυσανάλογα τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ενωσης. Πράγματι, το ευρωπαϊκό ταμείο ανταγωνιστικότητας χάνει περίπου 42 δισ. ευρώ, ενώ σημαντικές περικοπές καταγράφονται στην εξωτερική δράση και στους μηχανισμούς αντιμετώπισης κρίσεων.
Στον αντίποδα, οι «φίλοι της συνοχής», μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, επιμένουν στην προστασία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της περιφερειακής ανάπτυξης.
Για τα 17 κράτη-μέλη –όπως και για την Ελλάδα– η διατήρηση των εθνικών φακέλων για την ΚΑΠ και τη συνοχή στα επίπεδα της προηγούμενης κυπριακής πρότασης εκτιμάται θετικά, το συνολικό ύψος όμως του προϋπολογισμού εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό, όπως και οι δραστικές περικοπές ειδικά στους μηχανισμούς αντιμετώπισης κρίσεων.
Ενδεικτικά, το αγροτικό αποθεματικό περιορίζεται κατά 30% και το ταμείο αλληλεγγύης για φυσικές καταστροφές κατά 55%, σε μια περίοδο κατά την οποία οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής αυξάνουν τις ανάγκες ευρωπαϊκής παρέμβασης.
Για τον λόγο αυτό η πρόταση του Δουβλίνου προκαλεί εκνευρισμό και στην Κομισιόν, που θεωρεί ότι η δραστική συρρίκνωση της «ευελιξίας» του προϋπολογισμού θα μπορούσε να δυσχεράνει την άμεση ευρωπαϊκή αντίδραση σε νέες ενεργειακές, γεωπολιτικές ή κλιματικές αναταράξεις, όπως οι σημερινές. Την αναζήτηση συμβιβασμού αναλαμβάνει πλέον ο Αντόνιο Κόστα, με στόχο μία συμφωνία έως το τέλος του έτους. Ωστόσο οι πρόωρες ισπανικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, οι δημοσιονομικές πιέσεις στη Γαλλία και η εσωτερική πολιτική κατάσταση στη Γερμανία περιπλέκουν τη διαπραγμάτευση.
Οι ηγέτες καλούνται να αποφασίσουν όχι μόνο πόσα μπορούν να δαπανήσουν σήμερα για την ενεργειακή κρίση, αλλά και πόσους κοινούς πόρους είναι διατεθειμένοι να διαθέσουν για τις προκλήσεις της επόμενης επταετίας.
