Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 9 Οκτωβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 9 Οκτωβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ιάκωβος (του Αλφαίου)

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Απόστολος Ιάκωβος του Αλφαίου, Οσιοι Ανδρόνικος και Αθανασία και Δίκαιοι Αβραάμ και Λωτ

Απόστολος Ιάκωβος του Αλφαίου

Ενας από τους δώδεκα μαθητές του Χριστού, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, αδελφός του ευαγγελιστή Ματθαίου, και ήταν ο ίδιος ο Ιησούς που τον κάλεσε να γίνει απόστολός του, όπως περιγράφεται στα συνοπτικά Ευαγγέλια (Μάρ. 3, 13-19 – Ματθ. 10, 1-4 – Λουκ. 6, 12-16). Αναφέρεται και ως «Ιάκωβος ο Μικρός», για να μη συγχέεται με τον Ιάκωβο του Ζεβεδαίου, επίσης μαθητή του Ιησού, ο οποίος αποκαλούνταν «Μεγάλος». Μετά την Πεντηκοστή, μετέφερε τον Λόγο του Κυρίου στη Γάζα, την Ελευθερούπολη της Παλαιστίνης και στην Κάτω Αίγυπτο. Η δράση του, όμως, προκάλεσε την αντίδραση των ειδωλολατρών που τον καταδίκασαν σε θάνατο. Συνέβη στην αιγυπτιακή πόλη Οστρακίνα επί εποχής του Ηρώδη Αγρίππα και ήταν το έτος 62, ο πρώτος από τους Αποστόλους που τον σκότωσαν μαρτυρικά με σταυρικό θάνατο.

Οσιοι Ανδρόνικος και Αθανασία

Ο βίος τους αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά παραδείγματα κοινής συζυγικής ασκητικής πορείας και πνευματικής ωριμότητας. Στα μέσα του 6ου αι., περί το 540 στην Αντιόχεια, ο Ανδρόνικος ασκούσε το επάγγελμα του αργυραμοιβού απολαμβάνοντας σημαντικά οικονομικά οφέλη, ωστόσο, παρά τα μεγάλα πλούτη τους, το ζευγάρι ζούσε με άκρα ταπείνωση και ευσέβεια, καθώς είχαν συμφωνήσει να χωρίζουν τα έσοδά τους σε τρία μέρη. Το ένα το μοίραζαν ως ελεημοσύνη στους φτωχούς, το δεύτερο το διέθεταν ως άτοκα δάνεια σε όσους είχαν ανάγκη και με το τρίτο ζούσαν και λειτουργούσαν το εργαστήριό τους. Η ήρεμη ζωή του ζεύγους προσέλαβε δραματική εξέλιξη, όταν ξαφνικά την ίδια ημέρα πέθαναν και τα δύο παιδιά τους από κάποια ασθένεια. Τη συντριβή τους όμως ακολούθησε η γαλήνη, όταν μια νύχτα εμφανίστηκε σε όραμα στην Αθανασία ο Αγ. Ιουλιανός, που την παρηγόρησε λέγοντας ότι τα παιδιά της είναι στην αγκάλη της Βασιλείας των Ουρανών. Αποφάσισαν, τότε, να αφιερώσουν τον υπόλοιπο βίο τους στον Χριστό και πήγαν στην Αίγυπτο, όπου συνάντησαν τον πνευματικό Δανιήλ που όρισε η μεν Αθανασία να καρεί μοναχή στη Μονή των Ταβεννησιωτών, ο δε Ανδρόνικος να γίνει υποτακτικός του.

Οταν πέρασαν 12 χρόνια και ο Δανιήλ διαπίστωσε ότι ο Ανδρόνικος είχε ωριμάσει πνευματικά και είχε στέρεες αρετές, έδωσε την ευλογία να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους. Οταν κουρασμένος θέλησε να ξεκουραστεί κάτω από ένα δένδρο και συνάντησε τη σύζυγό του Αθανασία ντυμένη με ανδρικά ρούχα μοναχού, με όψη εξαιρετικά ταλαιπωρημένη και με το όνομα Αθανάσιος, δεν την αναγνώρισε, σε αντίθεση με εκείνη. Διαπιστώνοντας ότι έχουν κοινό προορισμό, αποφάσισαν να συμπορευτούν υπό τον όρο να μένουν σιωπηλοί. Επιστρέφοντας από το προσκύνημα, η Αθανασία πρότεινε στον Ανδρόνικο να μείνουν μαζί, πράγμα που έγινε για 12 χρόνια, χωρίς να υποπτευθεί ποτέ ο Ανδρόνικος ότι ο συμμοναστής του είναι η σύζυγός του. Οταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για την επίγεια ζωή της Αθανασίας, ο αββάς Δανιήλ πρόλαβε και της έδωσε τη Θεία Κοινωνία και εκείνη, λίγο πριν από την κοίμησή της, έδωσε μια επιστολή στον Ανδρόνικο αποκαλύπτοντας την πραγματική της ιδιότητα. Συγκλονισμένος από τις αποκαλύψεις, ο Ανδρόνικος εκοιμήθη και εκείνος λίγες ημέρες μετά. Οι Αγιοι τυγχάνουν ιδιαίτερου σεβασμού στην Κύπρο, όπου υπάρχουν παρεκκλήσια και ναοί αφιερωμένοι στη μνήμη τους.

Δίκαιοι Αβραάμ και Λωτ

Ο Αβραάμ (περ. 2000 – 1800 π.Χ.) είναι ο γενάρχης του εβραϊκού έθνους, ο πρώτος από τους τρεις μεγάλους Πατριάρχες της Βίβλου, μαζί με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ. Αποτελεί την κεντρικότερη μορφή της βιβλίου της Γενέσεως και αναγνωρίζεται ως ο «Πατέρας της Πίστης» στις τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες (Χριστιανισμός, Ιουδαϊσμός, Ισλάμ), τις επονομαζόμενες Αβρααμικές. Γεννήθηκε στην πόλη Ουρ των Χαλδαίων στη Μεσοποταμία, το αρχικό του όνομα ήταν Αβραμ, που σημαίνει «υψηλός πατέρας», ενώ αργότερα ο Θεός το άλλαξε σε Αβραάμ, «πατέρας πλήθους εθνών».

Σε ηλικία 75 ετών, άκουσε τη φωνή του Θεού να του λέει: «Εξελθε εκ της γης σου… εις την γην ην αν σοι δείξω» (Γεν. 12, 1), και υπακούοντας τυφλά, πήρε τη σύζυγό του Σάρρα και τον ανιψιό του Λωτ και μετεγκαταστάθηκε στη γη Χαναάν, τη σημερινή Παλαιστίνη – Ισραήλ. Εκεί βίωσε το ακόλουθο γεγονός. Καθώς καθόταν έξω από τη σκηνή του κοντά στη δρυ Μαμβρή, είδε τρεις άγνωστους άνδρες να πλησιάζουν και με προθυμία και αρχοντική φιλοξενία τους υποδέχθηκε, τους έπλυνε τα πόδια και τους ετοίμασε πλούσιο γεύμα. Τότε, οι τρεις άνδρες, που στην ορθόδοξη θεολογία αποτελούν την προτύπωση της Αγίας Τριάδος, του υποσχέθηκαν ότι, παρά το προχωρημένο της ηλικίας τους, εκείνος και η Σάρρα θα αποκτούσαν γιο, υπόσχεση που εκπληρώθηκε με τη γέννηση του Ισαάκ.

Η μεγαλύτερη δοκιμασία της πίστης του ήρθε όταν ο Θεός του ζήτησε να τον θυσιάσει στο όρος Μορία. Ο Αβραάμ, ωστόσο, δεν δίστασε, οδήγησε το παιδί στο θυσιαστήριο και σήκωσε το μαχαίρι. Την τελευταία στιγμή, άγγελος Κυρίου τον σταμάτησε, λέγοντας ότι ο Θεός βεβαιώθηκε για την απόλυτη πίστη του και στη θέση του παιδιού θυσιάστηκε ένα κριάρι που ήταν μπλεγμένο σε διπλανό θάμνο. Οι ιστορικοί αναλυτές συμφωνούν ότι η αφήγηση λειτούργησε ως μανιφέστο κατά των ανθρωποθυσιών που ήταν διαδεδομένες στους λαούς της Χαναάν (π.χ. λατρεία του θεού Μολώχ). Με την αντικατάσταση του Ισαάκ από κριάρι, το κείμενο στέλνει ένα επαναστατικό κοινωνικό μήνυμα για την εποχή του, τονίζοντας ότι ο Θεός του Ισραήλ δεν επιθυμεί το αίμα των παιδιών, αλλά ζητά την απόλυτη εσωτερική αφοσίωση, και το τελετουργικό μετατρέπεται από ανθρωποθυσία σε θυσία ζώων.

Σύμφωνα με τη Βίβλο, πέθανε σε ηλικία 175 ετών και ετάφη από τους γιους του, Ισαάκ και Ισμαήλ, τον γιο που απέκτησε με την Αγαρ, στο σπήλαιο της Μαχπελά στη Χεβρώνα (εβραϊκά Me’arat ha-Machpelah, αραβικά Al-Haram Al-Ibrahimi). Είναι ο δεύτερος πιο ιερός τόπος του Ιουδαϊσμού, μετά το Ορος του Ναού, και ένας εξαιρετικά σημαντικός θρησκευτικός χώρος για το Ισλάμ και τον Χριστιανισμό. Το εντυπωσιακό κτίριο που αντικρίζουν οι επισκέπτες σήμερα πάνω από το σπήλαιο χτίστηκε από τον Ηρώδη τον Μέγα πριν από περίπου 2.000 χρόνια και διατηρείται σχεδόν ανέπαφο μέχρι τις μέρες μας, με τους χαρακτηριστικούς τεράστιους, λαξευμένους λίθους, παρόμοιους με αυτούς του Τείχους των Δακρύων, να εντυπωσιάζουν. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, το μνημείο άλλαξε χρήση πολλές φορές, λειτουργώντας ως βυζαντινή βασιλική, λατινική εκκλησία και μουσουλμανικό τέμενος. Σήμερα, το συγκρότημα είναι διαιρεμένο σε δύο τμήματα λόγω της ισραηλινοπαλαιστινιακής διαμάχης. Το εβραϊκό τμήμα, όπου βρίσκονται τα κενοτάφια του Αβραάμ, της Σάρρας, του Ιακώβ και της Λείας, και το μουσουλμανικό τμήμα, όπου βρίσκονται τα κενοτάφια του Ισαάκ και της Ρεβέκκας. Οι πραγματικοί τάφοι βρίσκονται σε βαθιά, απροσπέλαστα σπήλαια, κάτω από το δάπεδο του ηρωδιανού κτίσματος, και η είσοδος σε αυτά είναι αυστηρά σφραγισμένη για λόγους ασφαλείας και θρησκευτικής ευλάβειας. Το 2017, η UNESCO ανακήρυξε την Παλαιά Πόλη της Χεβρώνας και το Σπήλαιο των Πατριαρχών ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς που κινδυνεύουν.

Τέλος, στην Καινή Διαθήκη, η φράση «στους κόλπους του Αβραάμ» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον Παράδεισο και την ανάπαυση των δίκαιων ψυχών.

Ο Λωτ, κεντρικό πρόσωπο της Γενέσεως, με το όνομά του να σημαίνει κάλυμμα ή πέπλο, ήταν γιος του Αράν και εγγονός του Θάρα. Επειδή ο πατέρας του πέθανε πρόωρα, ο θείος του Αβραάμ, που δεν είχε ακόμα παιδιά, τον πήρε υπό την προστασία του. Στη Χαναάν, επειδή οι εκτάσεις δεν επαρκούσαν για να τρέφονται τα μεγάλα κοπάδια τους και ξέσπασε έριδα ανάμεσα στους βοσκούς τους, ο Αβραάμ, για να διατηρήσει την ειρήνη, πρότεινε να τις χωρίσουν και άφησε στον Λωτ την πρώτη επιλογή, με εκείνον να επιλέγει την εύφορη και καλά ποτισμένη κοιλάδα του Ιορδάνη και να εγκαθίσταται κοντά στα Σόδομα, παρά το γεγονός ότι οι κάτοικοί της πόλης θεωρούνταν εξαιρετικά αμαρτωλοί. Κατά τη διάρκεια του πολέμου των τεσσάρων βασιλέων της Ανατολής εναντίον των πέντε βασιλέων της κοιλάδας των Σοδόμων, τα Σόδομα λεηλατήθηκαν και ο Λωτ με την οικογένειά του αιχμαλωτίστηκε. Μόλις το έμαθε ο Αβραάμ, συγκέντρωσε 318 εκπαιδευμένους άνδρες, καταδίωξε τους εχθρούς, τους νίκησε και τον απελευθέρωσε.

Το πιο διάσημο επεισόδιο της ζωής του συνδέεται με την ολοκληρωτική καταστροφή των Σοδόμων και των Γομόρρων από τον Θεό με «θειάφι και φωτιά». Δύο άγγελοι με μορφή ανδρών επισκέφθηκαν τα Σόδομα, ο Λωτ τους φιλοξένησε στο σπίτι του και τους προστάτευσε από τον μαινόμενο όχλο της πόλης που ήθελε να τους κακοποιήσει, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσφέρει ακόμη και τις κόρες του για να σώσει τους καλεσμένους του. Οι άγγελοι, τότε, τύφλωσαν τον όχλο και διέταξαν τον Λωτ να πάρει την οικογένειά του και να φύγει αμέσως, δίνοντας όμως μια αυστηρή εντολή, να μην κοιτάξει κανείς πίσω του. Φεύγοντας, όμως, η γυναίκα του Λωτ παρακούσε την εντολή, κοίταξε πίσω προς την πόλη που καιγόταν και μεταμορφώθηκε σε στήλη άλατος.

Μετά την καταστροφή, ο Λωτ φοβήθηκε να μείνει στην κοντινή πόλη Σηγώρ και κατέφυγε με τις δύο ανύπαντρες κόρες του σε μια σπηλιά στα βουνά. Πιστεύοντας ότι η καταστροφή ήταν παγκόσμια και ότι δεν είχαν απομείνει άλλοι άνδρες στη γη, οι κόρες του τον μέθυσαν με κρασί δύο συνεχόμενες νύχτες και από την αιμομιξία αυτή γεννήθηκαν δύο γιοι, ο Μωάβ, πρόγονος των Μωαβιτών, και ο Αμμάν, πρόγονος των Αμμανιτών. Το κλείσιμο της ιστορίας του Λωτ με τον τρόπο αυτό, θεωρείται από τους βιβλικούς κριτικούς ως κλασικός αιτιολογικός μύθος. Ο συγγραφέας του κειμένου, που ήταν Ισραηλίτης, ήθελε να δώσει υποτιμητική και «ντροπιαστική» καταγωγή στους Μωαβίτες και τους Αμμανίτες, οι οποίοι ήταν οι μόνιμοι γεωπολιτικοί εχθροί του αρχαίου Ισραήλ.

Σε ό,τι αφορά την καταστροφή των Σοδόμων και της Γομμόρας, καθώς η περιοχή της Νεκράς Θάλασσας είναι από τα πιο ασταθή τεκτονικά σημεία του πλανήτη, έχουν κατατεθεί οι εξής επιστομονικές εξηγήσεις. 1) Η Θεωρία του Σεισμού και της Εκρηξης Αερίων αναφέρει ότι η περιοχή βρίσκεται πάνω στο Μεγάλο Αφρικανικό Ρήγμα που είναι εξαιρετικά σεισμογενές. Ενας ισχυρός σεισμός, γύρω στο 2000 – 1800 π.Χ. προκάλεσε μετατόπιση του εδάφους που είναι πλούσιο σε πετρέλαιο, μεθάνιο και θειάφι, η μετατόπιση πίεσε τα εύφλεκτα αυτά υλικά, τα οποία εκτινάχθηκαν βίαια στην ατμόσφαιρα μέσω των ρηγμάτων, και τότε αναφλέχθηκαν, πιθανόν από κεραυνό, και έπεσαν πίσω στη γη ως φλεγόμενη βροχή καταστρέφοντας τα πάντα. 2) Η Θεωρία της Ρευστοποίησης Εδάφους. Λόγω του σεισμού, τα χαλαρά, αλατούχα και γεμάτα νερό ιζήματα του εδάφους έχασαν τη σταθερότητά τους και μετατράπηκαν σε «λάσπη», που θα μπορούσε να εξηγήσει το πώς ολόκληρες πόλεις «καταποντίστηκαν» ή γλίστρησαν μέσα στη Νεκρά Θάλασσα.

Η θεωρία για τη «Στήλη Αλατος» ισχυρίζεται ότι, καθώς η Νεκρά Θάλασσα έχει την υψηλότερη συγκέντρωση άλατος στον κόσμο, υπάρχουν στην περιοχή τεράστιοι φυσικοί γεωλογικοί σχηματισμοί από καθαρό ορυκτό αλάτι που έχουν διαβρωθεί από τον άνεμο και τη βροχή, παίρνοντας ανθρώπινες μορφές, με αποτέλεσμα η λαϊκή φαντασία των αρχαίων κατοίκων να συνδέσει αυτούς τους «πέτρινους ανθρώπους» με την ιστορία της γυναίκας του Λωτ που κοίταξε πίσω.

Τέλος, ο Λωτ παρουσιάζεται θετικά στη Β΄ Επιστολή Πέτρου (2, 7-8) ως «δίκαιος άνδρας» που βασανιζόταν καθημερινά από την ανομία των Σοδόμων, στο δε Ισλάμ θεωρείται προφήτης του Θεού που στάλθηκε για να κηρύξει κατά της ηθικής διαφθοράς και η ιστορία του αναφέρεται πολλές φορές ως προειδοποίηση.

Τιμάται επίσης η μνήμη: Πόπλιας της Ομολογήτριας, οσίου Πέτρου του από στρατιωτικών, Στεφάνου του Τυφλού ηγεμόνος της Σερβίας και Διονυσίου πρώτου Επισκόπου Παρισίων και των συν αυτώ, Ρουστίκου και Ελευθερίου.