Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 21 Οκτωβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 21 Οκτωβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ορσαλία, Ούρσουλα
• Σωκρατία, Σωκράτης
• Χριστόδουλος

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Ιερομάρτυς Σωκράτης ο Πρεσβύτερος, Οσιος Ιλαρίων ο Μέγας και οι Οσιοι Βαρνάβας και Ιλαρίων οι εν Περιστερώνα Μόρφου

Οσιος Ιλαρίων ο Μέγας

Ενας από τους επιφανέστερους πατέρες του μοναχισμού και ο ιδρυτής του αναχωρητικού βίου στην Παλαιστίνη, ήταν σύγχρονος και πνευματικός φίλος του Μ. Αντωνίου. Γεννήθηκε το 291 στο χωρίο Θαβαθά, κοντά στη Γάζα της Παλαιστίνης, από εύπορους ειδωλολάτρες γονείς και σπούδασε στην Αλεξάνδρεια ρητορική και φιλοσοφία, όπου ήρθε σε επαφή με τους χριστιανούς, εντυπωσιάστηκε από τη διδασκαλία τους και βαπτίστηκε. Ακούγοντας τη φήμη του Αντωνίου, ο νεαρός Ιλαρίων ταξίδεψε στην έρημο της Αιγύπτου για να τον συναντήσει, και παρέμεινε κοντά του για δύο μήνες, μελετώντας τον τρόπο ζωής, την ακλόνητη πίστη και την αυστηρή άσκηση του κορυφαίου ασκητή. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του, μετά τον θάνατο των γονιών του μοίρασε όλη την πατρική περιουσία στα αδέλφια του και στους φτωχούς, κρατώντας για τον εαυτό του μόνο ένα χιτώνιο και το δερμάτινο ένδυμα που του είχε χαρίσει ο Μέγας Αντώνιος, και αποσύρθηκε σε μια εντελώς έρημη και επικίνδυνη περιοχή κοντά στη θάλασσα της Μαϊουμά, ανάμεσα στη Γάζα και την Αίγυπτο.

Εζησε εκεί για δεκαετίες μέσα σε μικροσκοπική καλύβα, έτρωγε ελάχιστα μετά τη δύση του ήλιου, προσευχόταν αδιάλειπτα και δούλευε πλέκοντας καλάθια για να εξασφαλίζει το ψωμί του. Η αγιότητά του προσείλκυσε εκατοντάδες μαθητές, γι’ αυτό ίδρυσε τα πρώτα μοναστήρια στην Παλαιστίνη, οργανώνοντας τον μοναχισμό στα πρότυπα της Αιγύπτου. Καθώς η φήμη του μεγάλωνε, πλήθη ανθρώπων τον επισκέπτονταν για να θεραπευτούν, με αποτέλεσμα ο όσιος να αλλάζει συνεχώς τόπους διαμονής ποθώντας την ησυχία και την αφάνεια. Ταξίδεψε στην Ιταλία για να κρυφτεί, αλλά και εκεί αναγνωρίστηκε λόγω των θαυμάτων του. Εζησε για ένα διάστημα στην Επίδαυρο, όπου σύμφωνα με τον βιογράφο του Αγ. Ιερώνυμο, έσωσε την περιοχή από καταστροφικό τσουνάμι μετά τον μεγάλο σεισμό του 365, σταματώντας τα κύματα με την προσευχή του. Τελευταίος σταθμός της επίγειας ζωής του ήταν η Κύπρος, όπου εγκαταστάθηκε σε απόκρημνη και ήσυχη τοποθεσία στην Πάφο, κοντά στο σημερινό χωριό Επισκοπή. Εκοιμήθη οσίως και ειρηνικά το 371 σε ηλικία 80 ετών, με τον πιστό μαθητή του, Ησύχιο, να κλέβει το ιερό του λείψανο από την Κύπρο και να το μεταφέρει πίσω στο μοναστήρι του στην Παλαιστίνη, προκειμένου να εκπληρώσει την επιθυμία των εκεί μοναχών.

Ο όσιος αξιώθηκε από τον Θεό με πλούσιο χάρισμα θαυματουργίας, ενώ οι πνευματικοί του λόγοι αποτελούν διαχρονικό οδηγό για την καταπολέμηση των παθών. Ο Ιερώνυμος διέσωσε μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά θαυμαστά περιστατικά. Η θεραπεία των παιδιών της Ελπιδίας: Η Ελπιδία, μια πλούσια χριστιανή αρχόντισσα, είδε τα τρία της παιδιά να αρρωσταίνουν ταυτόχρονα από θανατηφόρο πυρετό στη Γάζα, με τους γιατρούς να μην μπορούν να κάνουν τίποτα. Με δάκρυα στα μάτια επισκέφθηκε τον Ιλαρίωνα στην καλύβα του, ο όσιος προσευχήθηκε και, πριν καλά καλά εκείνη επιστρέψει στο σπίτι της, τα παιδιά είχαν αναρρώσει πλήρως. Η τύφλωση της γυναίκας από τα Φαρά: Μια γυναίκα που ήταν τυφλή για περισσότερα από δέκα χρόνια οδηγήθηκε στον όσιο. Εκείνος, αφού της εξήγησε ότι η σωματική θεραπεία πρέπει να συνοδεύεται από την πνευματική πίστη, άγγιξε τα μάτια της και προσευχήθηκε. Η γυναίκα βρήκε αμέσως το φως της, γεγονός που οδήγησε πολλούς ειδωλολάτρες της περιοχής στο βάπτισμα. Η εξημέρωση των ληστών: Μια νύχτα, μια ομάδα ληστών περικύκλωσε την καλύβα του στην έρημο με σκοπό να τον ληστέψει ή να τον σκοτώσει. Ο όσιος τους υποδέχθηκε με απόλυτη γαλήνη και αγάπη, με την πνευματική του ακτινοβολία και την αφοβία του απέναντι στον θάνατο να συγκλονίζουν τους ληστές, οι οποίοι μετανόησαν, άφησαν τα όπλα τους και ζήτησαν την ευλογία του. Η υποταγή των κυμάτων στην Επίδαυρο: Κατά τη διαμονή του στην Επίδαυρο, μετά τον καταστροφικό σεισμό του 365, η θάλασσα άρχισε να φουσκώνει επικίνδυνα και ένα μεγάλο παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι) απειλούσε να καταπιεί την πόλη. Οι έντρομοι κάτοικοι κάλεσαν τότε τον όσιο, εκείνος στάθηκε στην ακτή, χάραξε τρεις φορές το σημείο του Σταυρού στην άμμο και άπλωσε τα χέρια του. Τα κύματα, τότε, σαν να βρήκαν μπροστά τους έναν αόρατο τοίχο, υποχώρησαν και η πόλη σώθηκε.

Ο Ιλαρίων δεν άφησε πίσω του θεολογικά συγγράμματα, αλλά οι σύντομοι, κοφτεροί λόγοι του προς τους μαθητές του και προς τον ίδιο του τον εαυτό δείχνουν το βάθος της ασκητικής του σοφίας. Για την υποταγή του σώματος. Οταν το σώμα του επαναστατούσε από την πείνα, την κούραση ή τους πειρασμούς, ο Ιλαρίων μιλούσε στο σώμα του σαν να ήταν ξένο, λέγοντας: «Θα σε μάθω εγώ, γαϊδουράκι, να μην κλωτσάς. Δεν θα σε ταΐσω κριθάρι, αλλά άχυρο. Θα σε δαμάσω με την πείνα και τη δίψα, θα σε φορτώσω με βαριά φορτία και θα σε οδηγήσω μέσα από καύσωνες και παγωνιές, ώστε να σκέφτεσαι μόνο την τροφή και ποτέ την αμαρτία». Για την αδιάλειπτη εργασία. Δίδασκε ότι ο μοναχός και κάθε πιστός δεν πρέπει ποτέ να μένει άνεργος, γιατί η απραξία είναι η μητέρα όλων των πειρασμών. Ελεγε: «Οποιος δεν εργάζεται, δεν μπορεί να προσευχηθεί καθαρά. Το χέρι που πλέκει το καλάθι κρατά τον νου προσγειωμένο, ώστε η καρδιά να μπορεί να ανεβαίνει ελεύθερα στον Θεό». Για την αφάνεια: Συμβούλευε όσους τον επισκέπτονταν να αποφεύγουν τους επαίνους των ανθρώπων. Ελεγε χαρακτηριστικά: «Η δόξα των ανθρώπων είναι σαν τον καπνό· ανεβαίνει ψηλά, θολώνει τα μάτια και μετά χάνεται στον άνεμο. Να επιζητάτε μόνο τη δόξα που βλέπει ο Θεός στα κρυφά».

Η συγγραφή του «Βίου του οσίου Ιλαρίωνα» από τον Ιερώνυμο, τον μεταφραστή της Αγίας Γραφής στα λατινικά, τη γνωστή Βουλγάτα, αποτελεί ένα συναρπαστικό παρασκήνιο της εκκλησιαστικής γραμματείας. Ο Ιερώνυμος συνέγραψε το έργο «Vita Sancti Hilarionis» γύρω στο 390 στη Βηθλεέμ, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την κοίμηση του οσίου, καθώς είχε συγκλονιστεί από τον «Βίο του Μεγάλου Αντωνίου» που είχε γράψει ο Μ. Αθανάσιος και ήθελε να αποδείξει στη Δύση ότι και η Παλαιστίνη, όπου ζούσε πλέον ο ίδιος, είχε να επιδείξει εξίσου γιγαντιαίες πνευματικές και ασκητικές μορφές. Ο Ιερώνυμος δεν γνώρισε προσωπικά τον Ιλαρίωνα, αλλά λειτούργησε ως σχολαστικός «ερευνητής» της εποχής επισκεπτόμενος τη Γάζα και τη Μαϊουμά, όπου συνάντησε τους πρώτους μαθητές του Ιλαρίωνα που ζούσαν ακόμη, οι οποίοι του μετέφεραν αυτούσιες τις διδασκαλίες, τα καθημερινά περιστατικά και τις ασκητικές συνήθειες του Γέροντά τους. Εχοντας σπουδάσει ρητορική στη Ρώμη, ο Ιερώνυμος έγραψε τον Βίο σε εξαιρετικά κομψά και ζωντανά λατινικά, στον δε πρόλογο του βιβλίου επικαλείται το Αγιο Πνεύμα και αναφέρει ότι η αρετή των μεγάλων ανδρών λάμπει περισσότερο όταν εξυμνείται από σπουδαίες πένες. Επέλεξε, μάλιστα, εσκεμμένα να δώσει τεράστια έμφαση στα θαύματα, τους εξορκισμούς και τις θεραπείες του Ιλαρίωνα, καθώς ήθελε να τονίσει τη «θεϊκή ειρωνεία» ότι, ενώ ο Ιλαρίων κυνηγούσε φανατικά την απομόνωση και την αφάνεια, ο Θεός τον έκανε τόσο διάσημο μέσω των θαυμάτων, που ο κόσμος τον ακολουθούσε παντού, αναγκάζοντάς τον να αλλάζει συνεχώς χώρες διαμονής. Χάρη σε αυτή τη βιογραφία, η φήμη του Ιλαρίωνα εξαπλώθηκε ταχύτατα σε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη, κυρίως στη Γαλλία και την Ιταλία, όπου ο όσιος άρχισε να τιμάται με μεγάλη ευλάβεια.

Οσιοι Βαρνάβας και Ιλαρίων οι εν Περιστερώνα Μόρφου

Αγαπητές μορφές Κύπριων Αγίων οι οποίοι είναι στενά συνδεδεμένοι με το χωριό Περιστερώνα της Μόρφου. Πέπλος μυστηρίου καλύπτει τη ζωή των δύο αυτών οσίων, καθώς οι πληροφορίες των αρχαίων συναξαριστών είναι περιορισμένες. Η επικρατούσα παράδοση αναφέρει ότι κατάγονταν από την Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, έζησαν τον 5ο αι., επί της βασιλείας του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μικρού (408 – 450) και προέρχονταν από ευγενείς και πλούσιες οικογένειες. Υπηρέτησαν αρχικά ως ανώτεροι αξιωματικοί του βυζαντινού στρατού, αλλά, ποθώντας την πνευματική ζωή, εγκατέλειψαν τα εγκόσμια, μοίρασαν την περιουσία τους στους φτωχούς και έγιναν μοναχοί. Κοιμήθηκαν οσιακά στην πατρίδα τους, αφού πρώτα επιτέλεσαν πολλά θαύματα. Ο μεσαιωνικός Κύπριος χρονικογράφος Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει εναλλακτικά ότι οι δύο όσιοι ανήκαν στην ομάδα των 300 «Αλαμανών» Αγίων, οι οποίοι ήρθαν στην Κύπρο από την Παλαιστίνη μετά τη Β΄ Σταυροφορία και ασκήτεψαν στο νησί, αλλά η άποψη αυτή συγκρούεται με το συναξάρι τους.

Η μεταφορά των λειψάνων τους στην Κύπρο θεωρείται από την παράδοση μεγάλο θαύμα. Κατά την περίοδο των αραβικών επιδρομών ή της Εικονομαχίας στη Μικρά Ασία, ευσεβείς χριστιανοί τοποθέτησαν τα λείψανα των δύο οσίων σε λάρνακα και την έριξαν στη θάλασσα για να τη σώσουν από τη βεβήλωση. Το κύμα ξέβρασε τη λάρνακα με τα ιερά λείψανα στα βόρεια παράλια της Κύπρου και από εκεί, οι πιστοί τα μετέφεραν με ευλάβεια στην περιοχή της Σολέας και τελικά τα κατέθεσαν στο χωριό Περιστερώνα. Για να στεγαστούν δε τα λείψανά τους χτίστηκε εκεί ένας από τους πιο εντυπωσιακούς ναούς ολόκληρης της Κύπρου. Χρονολογείται στα τέλη του 11ου με αρχές 12ου αι., είναι τρίκλιτη βασιλική σε σχήμα σταυρού που φέρει πέντε τρούλους και, μαζί με την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στη Γεροσκήπου, είναι οι μοναδικοί πεντάτρουλοι βυζαντινοί ναοί που σώζονται στην Κύπρο. Δίπλα ακριβώς από την εκκλησία βρίσκεται ένα τουρκικό τζαμί. Η κοινή αυτή εικόνα αποτυπώθηκε σε παλαιότερα κυπριακά νομίσματα και γραμματόσημα ως παγκόσμιο σύμβολο της ειρηνικής συνύπαρξης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων πριν από τα γεγονότα του 1974.

Σωκράτης ο Πρεσβύτερος

Εζησε στο πρώτο μισό του 3ου αι., ήταν πρεσβύτερος στην Ανατολία της σημερινής Τουρκίας και έχαιρε ιδιαίτερης εκτίμησης μεταξύ των πιστών χριστιανών της περιοχής του για την ευλάβειά του και την αγάπη του για τον Χριστό. Στην περιοχή του υπήρχαν ειδωλολάτρες και, στη διάρκεια μιας γιορτής τους, ο Σωκράτης μπήκε στον ναό τους, γκρέμισε τα είδωλα, και αφαίρεσε διάφορα αντικείμενα που υπήρχαν πάνω στους βωμούς τους. Για την πράξη του συνελήφθη και βασανίστηκε πριν οδηγηθεί σε θάνατο δι’ αποκεφαλισμού, μαζί με την Αγ. Θεοδότη.

Τιμάται επίσης η μνήμη: μαρτύρων Γαΐου, Δασίου και Ζωτικού, μάρτυρος Άζη, οσιομάρτυρος Ευκράτου, οσιομάρτυρος Ζαχαρία, οσίου Βαρούχ, οσίου Ιακώβου Οικονόμου της Μονής του Σωτήρος του Βαθέως Ρύακος, οσίων Πλαντίνου και Ειρήνης, μαρτύρων Στεφάνου, Πέτρου και Παύλου, οσίου Φιλοθέου, του εν τω Αγιωνύμω Ορει του Αθωνος ασκήσαντος, νεομάρτυρος Ιωάννου του εκ Μονεμβασίας, οσίου Ιλαρίωνος της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου, Ιλαρίωνος, Επισκόπου Μογλενών, Θεοφίλου και Ιακώβου του μαθητού αυτού, κτητόρων της Σκήτεως της Κοιμήσεως της Θεοτόκου εν Όμουτσα, οσίου Ιλαρίωνος του Πσκωφ, ομολογητών Βησσαρίωνος Σαράϊ και Σωφρονίου εκ Τσοάρα και του νεομάρτυρος Οπρέα εκ Σαλιστίας, Μωυσέως Ματσινίκ εκ Σιμπίου και Ιωάννου εκ Γκάλες, οσίου Ιλαρίωνος του Γεωργιανού του εν τω Αγιωνύμω Ορει του Αθωνος ασκήσαντος, μάρτυρος Ουρσούλης και των συν αυτή μαρτυρησάντων εν Κολωνία και του οσίου Φιντάν της Τάγμον.