Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 17 Οκτωβρίου

Διαβάστε το συναξάρι των τιμώμενων αγίων της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Προφήτης Ωσηέ, Οσιομάρτυς Ανδρέας ο εν τη Κρίσει και Πέντε μάρτυρες και αυτάδελφοι Κοσμάς και Δαμιανός οι Ανάργυροι, Λεόντιος, Aνθιμος και Ευπρέπιος

Προφήτης Ωσηέ

Eνας από τους δώδεκα λεγόμενους «Μικρούς» (ελάσσονες) Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης και ο πρώτος στη σειρά κατάταξης του βιβλικού κανόνα, έζησε και έδρασε τον 8ο αι. π.Χ. στο Βόρειο Βασίλειο του Ισραήλ. Hταν γιος του Βεηρεί, καταγόταν από την πόλη Γαλεμώθ της φυλής Ισάχαρ, στην περιοχή της Γαλιλαίας και προφήτευσε επί των βασιλέων του Ιούδα Οζίου, Ιωάθαμ, Aχαζ και Εζεκία και του βασιλέα του Ισραήλ Ιεροβοάμ Β΄. Ηταν δε σύγχρονος του προφήτη Ησαΐα και του προφήτη Αμώς.

Το πιο χαρακτηριστικό και συγκλονιστικό στοιχείο της ζωής του είναι η προσωπική του οικογενειακή ζωή, η οποία χρησιμοποιήθηκε από τον Θεό ως ζωντανό και ορατό μάθημα για τον λαό Του. Ο Θεός διέταξε τον Ωσηέ να παντρευτεί μια γυναίκα ελευθέρων ηθών, τη Γόμερ και μαζί της απέκτησε τρία παιδιά, αλλά εκείνη στη συνέχεια τον εγκατέλειψε, επιστρέφοντας στην παλιά της ζωή, και κατέληξε σκλάβα. Αυτός, ωστόσο, δεν την αποκήρυξε, αλλά την αναζήτησε, την εξαγόρασε από τη δουλεία καταβάλλοντας δεκαπέντε αργύρια και ενάμιση κόρο κριθάρι, τη συγχώρεσε και τη δέχθηκε πίσω με αγάπη.

Αυτή η οικογενειακή τραγωδία λειτούργησε ως αλληγορία της σχέσης του Θεού με τον λαό Του Ισραήλ. Στην Καινή Διαθήκη, ο Χριστός παρουσιάζεται συχνά ως ο Νυμφίος και η Εκκλησία ως η Νύμφη, και ο γάμος του Ωσηέ προεικονίζει ακριβώς αυτή τη σχέση. Η σύζυγος του Ωσηέ συμβόλιζε την ανθρωπότητα πριν από τον Χριστό, η οποία είχε απομακρυνθεί από τον Θεό και είχε «πορνεύσει» πνευματικά, λατρεύοντας τα είδωλα και την αμαρτία. Οπως όμως ο Ωσηέ δέχθηκε να παντρευτεί μια τέτοια γυναίκα έπειτα από εντολή του Θεού, έτσι και ο αναμάρτητος Υιός του Θεού συγκατανέβηκε, έγινε άνθρωπος και ενώθηκε με την αμαρτωλή ανθρωπότητα για να την καθαρίσει και να τη σώσει. Και, όπως ο προφήτης δεν την άφησε στην τύχη της, αλλά πλήρωσε το τίμημα για την εξαγορά και ελευθερία της, έτσι και η θυσία του Χριστού στον Σταυρό «εξαγόρασε» την ανθρωπότητα από τη δουλεία της αμαρτίας και του διαβόλου.

Στο 2ο κεφάλαιο του βιβλίου του, ο Ωσηέ μεταφέρει τα λόγια του Θεού προς τον λαό, χρησιμοποιώντας λόγια απόλυτου έρωτα και αφοσίωσης, που θυμίζουν τον γάμο της Καινής Διαθήκης: «Καὶ μνηστεύσομαί σε εμαυτώ εις τον αιώνα και μνηστεύσομαί σε εμαυτώ εν δικαιοσύνη και εν κρίματι και εν ελέει και εν οικτιρμοίς» (Ωσηέ 2, 19). Ο Θεός υπόσχεται ότι ο νέος «αρραβώνας» θα είναι αιώνιος, δεν θα στηρίζεται στον φόβο του νόμου, αλλά στη δικαιοσύνη, την αγάπη, το έλεος και τη βαθιά συγχώρεση. Με αυτόν τον τρόπο, ο «γάμος» του Ωσηέ παύει να είναι μια απλή προσωπική ιστορία και γίνεται το απόλυτο σύμβολο της ανιδιοτελούς αγάπης του Θεού, ο Οποίος κυνηγά τον αμαρτωλό άνθρωπο για να τον φέρει πίσω κοντά Του, όσες φορές κι αν εκείνος απιστήσει.

Το βιβλίο του κατέχει εξέχουσα θέση στην Καινή Διαθήκη, καθώς οι ίδιοι οι Ευαγγελιστές και ο Απ. Παύλος χρησιμοποιούν τα λόγια του για να ερμηνεύσουν το πρόσωπο του Ιησού Χριστού και τη σωτηρία των ανθρώπων. Οι κυριότερες προφητείες που προμηνύουν την έλευση της Καινής Διαθήκης είναι οι εξής: 1) Η φυγή και η επιστροφή από την Αίγυπτο (Ωσηέ 11, 1): «Εξ Αιγύπτου εκάλεσα τον υιόν μου». Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Ματθ. 2, 15) αναφέρει ρητά ότι η φράση αυτή εκπληρώθηκε όταν ο Ιωσήφ και η Παναγία επέστρεψαν με το Θείο Βρέφος από την Αίγυπτο, όπου είχαν καταφύγει για να γλιτώσουν από τη σφαγή του Ηρώδη. 2) Η Ανάσταση του Χριστού την τρίτη ημέρα. Η προφητεία είναι η εξής (Ωσηέ 6, 2): «Υγιάσει ημάς μετὰ δύο ημέρας, εν τη ημέρα τη τρίτη αναστησόμεθα και ζησόμεθα ενώπιον αυτού». Θεωρείται μία από τις πιο ξεκάθαρες προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης για την τριήμερο Ανάσταση και αυτήν έχει κατά νου ο Απ. Παύλος όταν γράφει στην Α΄ Επιστολή προς Κορινθίους (15, 4), ότι ο Χριστός «εγήγερται τη τρίτῃ ημέρᾳ κατὰ τας Γραφάς». 3) Η κλήση των εθνικών στην Εκκλησία. Η προφητεία είναι (Ωσηέ 2, 23): «Και αγαπήσω την ουκ ηγαπημένην και ερώ τω λαώ μου, λαός μου ει συ». Ο Απ. Παύλος (Ρωμ. 9, 25-26) και ο Απ. Πέτρος (Α΄ Πέτρ. 2, 10) χρησιμοποιούν αυτήν ακριβώς τη φράση και εξηγούν ότι με την Καινή Διαθήκη ο Θεός άνοιξε την πόρτα της σωτηρίας σε όλα τα έθνη της γης, κάνοντας «λαό Του» όσους μέχρι τότε δεν Τον γνώριζαν. 4. Η νίκη επί του θανάτου. Η προφητεία είναι (Ωσηέ 13, 14): «Πού η δίκη σου, θάνατε; πού το κέντρον σου, άδη;». Είναι ο περίφημος θριαμβευτικός παιάνας που χρησιμοποιεί ο Απ. Παύλος (Α΄ Κορινθ. 15, 55) για να περιγράψει πώς η Ανάσταση του Χριστού συνέτριψε τη δύναμη του θανάτου και του άδη, με τη φράση αυτή να ακούγεται μέχρι σήμερα στον Κατηχητικό Λόγο του Ιωάννη του Χρυσοστόμου τη νύχτα της Αναστάσεως («Πού σου, θάνατε, το κέντρον;...»). 5) Η αντικατάσταση των θυσιών με την αγάπη. Η προφητεία είναι (Ωσηέ 6, 6) «Ελεος θέλω και ου θυσίαν και επίγνωσιν Θεού ή ολοκαυτώματα». Αυτή τη φράση τη χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός δύο φορές στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου (9, 13 και 12, 7), προετοιμάζοντας το έδαφος για την Καινή Διαθήκη, δείχνοντας ότι ο Θεός δεν ζητά τυπικές θυσίες ζώων, αλλά μια καρδιά γεμάτη έλεος, αγάπη και ουσιαστική γνώση του Θεού.

Ο Ωσηέ προφήτευσε για περισσότερα από 60 με 70 χρόνια, εκοιμήθη ειρηνικά σε βαθύ γήρας και κηδεύτηκε με τιμές στην πατρίδα του.

Οσιομάρτυς Ανδρέας ο εν τη Κρίσει

Καταγόταν από την Κρήτη και έζησε περί τον 8ο αι. επί αυτοκράτορος Κωνσταντίνου Ε΄ του Κοπρώνυμου (741 – 775). Από τη νεαρή του ηλικία μελετούσε τις Γραφές και οικοδομούσε τις αρετές του, μόλις δε έφθασε στη σωστή ηλικία εκάρη μοναχός. Τολμηρός, δυναμικός και με σύνεση στον λόγο του και τη συμπεριφορά του, ήταν υπόδειγμα ιερωμένου στην πατρίδα του. Οταν ο αυτοκράτορας ξεκίνησε νέο κύκλο διωγμών που χαρακτηριζόταν από τη βαναυσότητα των βασανιστηρίων όλων όσοι τιμούσαν τις άγιες εικόνες, ο Ανδρέας αποφάσισε και μετέβη στην Κωνσταντινούπολη και παρουσιάστηκε στο παλάτι του Αγίου Μάμαντος, όπου ο ίδιος ο αυτοκράτορας ανέκρινε ιερωμένους και μοναχούς μόνο και μόνο για τον λόγο ότι τιμούσαν τις ιερές εικόνες. Ο Αγιος τότε ένιωσε πόνο βλέποντας την κατάσταση και χωρίς να φοβηθεί ή να χαμηλώσει τον τόνο ρώτησε τον αυτοκράτορα αν είναι χριστιανός. Ο ηγεμόνας για κάποιες στιγμές έμεινε άφωνος μπροστά στην αυθάδεια και η αντίδρασή του ήταν να διατάξει τη σύλληψη και μαστίγωσή του. Στη συνέχεια τον παρέδωσαν αιμόφυρτο σε ομάδα εικονομάχων, που τον έσυραν επάνω σε κοφτερές πέτρες και, όταν κάποιος ψαράς με κοφτερό τσεκούρι του έκοψε το πόδι, πέθανε από ακατάσχετη αιμορραγία.

Το προσωνύμιο αυτό δεν σχετίζεται με τη δικαστική κρίση, αλλά με την τοποθεσία. Μετά το μαρτύριό του, το σώμα του Αγίου πετάχτηκε σε έναν τόπο όπου έθαβαν τους κακούργους, ο οποίος ονομαζόταν «Κρίσις». Ευσεβείς χριστιανοί πήγαν κρυφά εκεί, βρήκαν το ιερό του λείψανο και το έθαψαν με τιμές σε τοποθεσία που αργότερα ονομάστηκε «Μονή του Αγίου Ανδρέου εν τη Κρίσει» και σήμερα είναι το Κοτζά Μουσταφά Πασά Τζαμί στην Κωνσταντινούπολη.

Πέντε μάρτυρες και αυτάδελφοι Κοσμάς και Δαμιανός οι Ανάργυροι, Λεόντιος, Ανθιμος και Ευπρέπιος

Ηταν αδέλφια εξ αίματος και η καταγωγή τους ήταν από την Αραβία. Και οι πέντε ήταν ευσεβείς και φιλόχριστοι, αλλά κυρίως ήταν φιλάνθρωποι, επιδεικνύοντας ευαισθησία στις ανάγκες των συνανθρώπων τους. Ειδικά, οι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός, που κατείχαν και ασκούσαν την ιατρική, προσέτρεχαν αμέσως να θεραπεύσουν ή να καταπραΰνουν τον πόνο όσων ασθενούσαν, προσφέροντας αφιλοκερδώς τη φροντίδα τους. Οταν ο Διοκλητιανός και αργότερα ο Μαξιμιανός ξεκίνησαν τους διωγμούς τους, συνελήφθησαν όλοι τους στις Αιγές της Λυκίας και οδηγήθηκαν μπροστά στον σκληρό ηγεμόνα Λυσία. Οταν εκείνος τους διέταξε να θυσιάσουν στα είδωλα, τα πέντε αδέλφια αρνήθηκαν με θάρρος, ομολογώντας τη σταθερή πίστη τους στον Χριστό και έτοιμοι να θυσιάσουν και τη ζωή τους, όπερ και εγένετο. Πρώτα ρίφθηκαν στη θάλασσα, αλλά άγγελος Κυρίου τους διέσωσε, έπειτα τους έριξαν σε καιόμενη κάμινο, αλλά πάλι εξήλθαν αβλαβείς και τέλος τους αποκεφάλισαν γενόμενοι μάρτυρες του Κυρίου.

Σημειώνεται ότι υπάρχουν τρεις συζυγίες Αγίων Αναργύρων με τα ονόματα των Κοσμά και Δαμιανού. Οι άγιοι της πρώτης συζυγίας τιμώνται και γιορτάζουν την 1η Νοεμβρίου και η καταγωγή τους ήταν από τη Μικρά Ασία. Οι άγιοι της δεύτερης συζυγίας τιμώνται την 1η Ιουλίου και κατάγονταν από τη Ρώμη, ενώ οι σημερινοί άγιοι ανήκουν στην τρίτη συζυγία και η καταγωγή τους ήταν από την Αραβία.

Τιμάται επίσης η μνήμη: οσίου Ευστρατίου της Λαύρας του Αγίου Χαρίτωνος, ιερομάρτυρος Ιωακείμ Ιμπν Ντάου Πατριάρχου Αντιοχείας, οσίου Αντωνίου του Λεοχνώφ, Ιωσήφ Τζαντετέρι καθολικού της Γεωργίας, Κοσμά μάρτυρος εν Γεωργία και μαρτύρων Ισιδώρας και Νεοφύτης.