Φόρτωση Text-to-Speech…
Φανταστείτε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχει γήρας, αρρώστια, ούτε καν θλίψη. Ολοι γύρω σας είναι υγιείς, γυμνασμένοι και ευτυχισμένοι. Οι αποκλειστικές σχέσεις θεωρούνται ξεπερασμένες και η ιδιωτικότητα ύποπτη, σχεδόν περιττή. Τα πάντα λειτουργούν βάσει προγράμματος, στο απόλυτο φως, δίχως ίχνος ντροπής ή αμφιβολίας, ενώ η ίδια η δουλειά λειτουργεί ως μέσο εκτόνωσης. Είναι τόσο ευχάριστη, που κανείς δεν διανοείται να παραπονεθεί, όσο εξαντλητική κι αν μοιάζει.
Αυτή την κοινωνία αποτύπωσε το 1932 ο Αλντους Χάξλεϊ στο εμβληματικό μυθιστόρημα «Θαυμαστός καινούργιος κόσμος», έργο που επηρέασε γενιές δημιουργών και εξακολουθεί να διαπερνά τη σύγχρονη ποπ κουλτούρα, σχεδόν έναν αιώνα μετά την έκδοσή του.
«Στα δικά μου μάτια, το βιβλίο του Χάξλεϊ είναι ένα ξεκάθαρο πολιτικό θρίλερ. Διαβάζοντας ξανά το κείμενο, σκέφτηκα ότι αποτελεί έναν πολύ συμβολικό, αλλά και “θεατρικό τρόπο” να μιλήσουμε για ζητήματα που είναι σήμερα πιο επίκαιρα από ποτέ», λέει στην «Κ» η σκηνοθέτις Αικατερίνη Παπαγεωργίου, που αναμετριέται με το κείμενο του Χάξλεϊ στο θέατρο Δίπυλον.
Στο δυστοπικό μέλλον του βιβλίου, η ανθρωπότητα ζει σε μια αυστηρά ελεγχόμενη κοινωνία, όπου οι άνθρωποι παράγονται εργαστηριακά και χωρίζονται σε κάστες. Η παράσταση ζωντανεύει εμβληματικούς χαρακτήρες του βιβλίου, όπως η Λενίνα και ο Μπερνάρ. Ο τελευταίος ταξιδεύει σε έναν «καταυλισμό αγρίων» και πυροδοτεί την πλοκή, φέρνοντας πίσω στην «πολιτισμένη» κοινωνία τον Τζον τον «άγριο». Πρόκειται για τον μοναδικό ήρωα που γεννήθηκε φυσιολογικά και μεγάλωσε μαθαίνοντας τον κόσμο μέσα από τα έργα του Σαίξπηρ. Η άφιξή του προκαλεί μια δραματική σύγκρουση, καθώς τα αληθινά συναισθήματά του και η δίψα του για ελευθερία έρχονται σε αντιπαράθεση με την πραγματικότητα του Παγκόσμιου Κράτους.
«Πέρα από τα πρόσωπα, πραγματικός πρωταγωνιστής παραμένει η ίδια η δομή του καθεστώτος. Μέσα από τις διαδρομές των ηρώων αποκαλύπτεται πώς το Παγκόσμιο Κράτος καθορίζει τις ζωές τους εξουσιαστικά, αλλά και υπογείως. Μια μορφή κυριαρχίας που δεν επιβάλλεται με τη βία, αλλά με την απόλαυση», εξηγεί η κ. Παπαγεωργίου.
Μέσα σε αυτήν τη συνθήκη, οι ήρωες καταφεύγουν στο soma: μια ουσία που εξουδετερώνει τη θλίψη. «Η λειτουργία του είναι να καταστέλλει τα έντονα συναισθήματα και τις δυσάρεστες σκέψεις, διατηρώντας τους σε διαρκή κατάσταση ευφορίας και γαλήνης», αναφέρει χαρακτηριστικά η σκηνοθέτις.
Στη σύγχρονη πραγματικότητα, το αντίστοιχο soma δεν έρχεται απαραιτήτως σε μορφή χαπιού, αλλά μάλλον ως μια γενικευμένη ανασφάλεια, σύμφωνα με την κ. Παπαγεωργίου. «Νομίζω ότι το δικό μας ναρκωτικό συνδέεται βαθιά με τον φόβο που καλλιεργείται κοινωνικά, ειδικά στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Στο όνομα, λοιπόν, της ασφάλειας και της ευταξίας, οι άνθρωποι επιλέγουν πλέον να θυσιάσουν την ελευθερία τους και τα προνόμια που προσφέρει η ελεύθερη βούληση», λέει η κ. Παπαγεωργίου και συμπληρώνει: «Ο φόβος και η δημοκρατία δεν συμβαδίζουν. Οταν οι πολίτες είναι μουδιασμένοι μπροστά στις δυσκολίες που έρχονται, το πολίτευμα δεν μπορεί να λειτουργήσει ουσιαστικά. Αυτή η στάση γεννάει μια βαθιά αίσθηση ματαίωσης και επιτρέπει τη χειραγώγηση σε όλα τα επίπεδα, η οποία μεταφράζεται συχνά στην άνοδο του εθνικισμού. Οταν χάνεις την ελπίδα σου, ο έλεγχος γίνεται εύκολη υπόθεση. Κάπως έτσι, αθόρυβα, η δημοκρατία καταστέλλεται και ουσιαστικά εξαφανίζεται, παρότι τυπικά εξακολουθούμε να υποστηρίζουμε ότι την έχουμε».
«Θαυμαστός καινούργιος κόσμος», θέατρο Δίπυλον, έως τις 20/12.
