Ακόμη και από τα οικογενειακά επιδόματα και την κρατική ενίσχυση για τη στέγαση θα μπορούν να παρακρατούνται στη Γαλλία χρήματα για την αποζημίωση επιχειρήσεων που υπέστησαν ζημιές κατά τη διάρκεια βίαιων επεισοδίων. Η γαλλική Γερουσία ενέκρινε αυτή την εβδομάδα νομοσχέδιο που προβλέπει αυστηρότερες οικονομικές κυρώσεις για όσους συμμετέχουν σε βίαιες συγκεντρώσεις, ακόμη και εάν δεν έχουν προκαλέσει οι ίδιοι τις καταστροφές.
Η απόφαση, που ελήφθη με 229 ψήφους υπέρ και 105 κατά, έρχεται λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά τις μαζικές κινητοποιήσεις για την ακρίβεια, οι οποίες εξελίχθηκαν στις σοβαρότερες ταραχές των τελευταίων ετών στη χώρα. Οι ζημιές εκτιμάται ότι ξεπέρασαν το 1 δισ. ευρώ, ενώ σε ένα Σαββατοκύριακο η αστυνομία προχώρησε σε σχεδόν 2.400 συλλήψεις. Χιλιάδες καταστήματα λεηλατήθηκαν ή υπέστησαν καταστροφές, ενώ πυρκαγιά κατέστρεψε το δημαρχείο του 19ου αιώνα στη Λιμόζ.
Η Γαλλία δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Σύμφωνα με το Associated Press, κυβερνήσεις της Δυτικής Ευρώπης επιχειρούν να αντιμετωπίσουν το νέο κύμα βίαιων επεισοδίων, επεκτείνοντας την ευθύνη πέρα από τους φυσικούς αυτουργούς, στους γονείς ανηλίκων αλλά και στις διαδικτυακές πλατφόρμες μέσω των οποίων οργανώνονται συγκεντρώσεις.
Στη Γαλλία, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι όποιος συμμετέχει εν γνώσει του σε ομάδα που προετοιμάζει βίαιες ενέργειες θα μπορεί να υποχρεώνεται να καταβάλει έως 10.000 ευρώ για ζημιές που προκάλεσαν άλλα μέλη της ομάδας.
Αντίστοιχη ευθύνη θα μπορεί να αποδίδεται σε όσους παραμένουν σε βίαιη συγκέντρωση παρά την εντολή της αστυνομίας να αποχωρήσουν, για καταστροφές που σημειώνονται στη συνέχεια.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με έκθεση της Γερουσίας, είναι η είσπραξη των χρημάτων. Πολλοί από τους παραβάτες διαθέτουν περιορισμένα εισοδήματα ή λαμβάνουν οικονομικές ενισχύσεις που προστατεύονται από κατασχέσεις.
Το νομοσχέδιο επιτρέπει, μετά την έκδοση τελεσίδικης δικαστικής απόφασης, την παρακράτηση ποσών από οικογενειακά επιδόματα και στεγαστικές ενισχύσεις. Οι γερουσιαστές πρόσθεσαν στις προβλεπόμενες παροχές και το RSA, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα της Γαλλίας, το οποίο φθάνει περίπου τα 650 ευρώ μηνιαίως για ένα άτομο, καθώς και το επίδομα που λαμβάνουν οι οικογένειες για την αγορά σχολικών ειδών.
Θα προβλέπεται, πάντως, η διατήρηση ενός ελάχιστου ποσού για την κάλυψη βασικών αναγκών διαβίωσης.
Ο κομμουνιστής γερουσιαστής Φαμπιέν Γκε ανέφερε ως παράδειγμα ένα νοικοκυριό που λαμβάνει RSA και από το οποίο παρακρατούνται 57 ευρώ τον μήνα. Με αυτόν τον ρυθμό, η αποπληρωμή οφειλής 10.000 ευρώ θα απαιτούσε σχεδόν 15 χρόνια.
Οι υποστηρικτές του μέτρου επιμένουν ότι οι επιχειρήσεις και οι πολίτες που υφίστανται ζημιές πρέπει να αποζημιώνονται, χωρίς το κόστος να μεταφέρεται στους φορολογουμένους.
Το ύψος των αποζημιώσεων δεν είναι αμελητέο. Σύμφωνα με τη γαλλική ένωση ασφαλιστικών εταιρειών France Assureurs, μετά τις ταραχές του 2023 καταβλήθηκαν ασφαλιστικές αποζημιώσεις ύψους 793 εκατ. ευρώ για 16.400 αιτήσεις.
Ανθρωπιστικές οργανώσεις αντιδρούν στις νέες ρυθμίσεις, προειδοποιώντας ότι θα μπορούσαν να πλήξουν ιδιαίτερα τα φτωχότερα νοικοκυριά και να αποθαρρύνουν ακόμη και την ειρηνική συμμετοχή σε διαδηλώσεις.
Η Ναταλί Γκοντάρ της Διεθνούς Αμνηστίας στη Γαλλία προειδοποίησε ότι η κατάσχεση κοινωνικών παροχών ενδέχεται να έχει καταστροφικές συνέπειες για τους οικονομικά ασθενέστερους.
Ανθρωπιστικές οργανώσεις αντιδρούν προειδοποιώντας ότι θα πληγούν ιδιαίτερα τα φτωχότερα νοικοκυριά, ενώ αποθαρρύνονται και οι ειρηνικές διαδηλώσεις.
Το νομοσχέδιο, το οποίο υποστηρίχθηκε και από την Ακροδεξιά στη συντηρητικά ελεγχόμενη Γερουσία, θα εξεταστεί στη συνέχεια από την Εθνοσυνέλευση, όπου κανένας πολιτικός συνασπισμός δεν διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία.
Η παρακράτηση επιδομάτων από όσους συμμετέχουν σε βίαια επεισόδια αποτελεί παλαιότερη πρόταση της Μαρίν Λεπέν, επικεφαλής του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού. Πλέον έχει υιοθετηθεί από την κυβέρνηση, ενώ η ίδια προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών της επόμενης άνοιξης.
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι προχώρησε επίσης σε αυστηρότερες ρυθμίσεις μετά τις λεηλασίες που σημειώθηκαν στο Μιλάνο. «Πίσω από αυτή τη βιτρίνα βρίσκεται μια οικογένεια που έχει επενδύσει τις θυσίες μιας ολόκληρης ζωής», δήλωσε η Ιταλίδα πρωθυπουργός στις 20 Οκτωβρίου, παρουσιάζοντας νέο διάταγμα για τη δημόσια ασφάλεια.
Η φιλοσοφία των μέτρων συνοψίζεται στη φράση «Chi rompe paga» – όποιος σπάει, πληρώνει. Και όταν εκείνος που προκαλεί την καταστροφή είναι ανήλικος, σύμφωνα με τη Μελόνι, την οικονομική ευθύνη αναλαμβάνουν οι γονείς του.
Οι γονείς αντιμετωπίζουν πλέον πρόστιμα έως 1.000 ευρώ, τα οποία διπλασιάζονται σε περίπτωση υποτροπής, εκτός εάν αποδείξουν ότι δεν μπορούσαν να αποτρέψουν τη συμπεριφορά του παιδιού τους. Μπορούν επίσης να υποχρεωθούν να αποζημιώσουν τους παθόντες για τις ζημιές.
Η οργάνωση βίαιων ενεργειών κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, ακόμη και μέσω Διαδικτύου, επισύρει πλέον ποινές φυλάκισης από τέσσερα έως 12 χρόνια.
Οι ευρωπαϊκές αρχές στρέφονται πλέον και προς τις τεχνολογικές εταιρείες, ζητώντας ταχύτερη απομάκρυνση αναρτήσεων που υποκινούν βίαιες ενέργειες.
Η υπουργός Εσωτερικών της Καταλωνίας Νούρια Παρλόν κάλεσε το Telegram και το WhatsApp να κλείνουν κανάλια που χρησιμοποιούνται για την οργάνωση επεισοδίων. Εκπρόσωπος του Telegram δήλωσε στο Associated Press ότι η εταιρεία προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα στην ειρηνική διαμαρτυρία, αλλά απαγορεύει ρητά τις προτροπές για βία, βανδαλισμούς και κλοπές. Σύμφωνα με την εταιρεία, αντίστοιχο περιεχόμενο που συνδεόταν με συγκεντρώσεις στη Μαδρίτη έχει ήδη αφαιρεθεί.
Το Telegram έκλεισε επίσης ομάδα στη Βαρκελώνη που προωθούσε λεηλασίες κατά το Halloween. Ωστόσο, σύμφωνα με ισπανικά μέσα ενημέρωσης, δημιουργήθηκε νέα ομάδα, η οποία συγκέντρωσε περισσότερα από 2.000 μέλη.
Το TikTok και η Meta, στην οποία ανήκει το WhatsApp, δεν απάντησαν στα σχετικά αιτήματα του Associated Press για σχολιασμό.
Στη Γαλλία, το νέο νομοσχέδιο επιτρέπει στις Αρχές να ζητούν την αφαίρεση συγκεκριμένου παράνομου περιεχομένου που υποκινεί βία ή λεηλασίες, χωρίς προηγούμενη δικαστική έγκριση. Εάν το περιεχόμενο παραμένει διαθέσιμο έπειτα από 24 ώρες, οι Αρχές θα μπορούν να διατάσσουν τον αποκλεισμό των σχετικών διαδικτυακών διευθύνσεων. Οι αποφάσεις θα μπορούν να προσβάλλονται δικαστικά.
Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η νομοθεσία προστατεύει γενικά τις διαδικτυακές πλατφόρμες από αστική ευθύνη για αναρτήσεις χρηστών, ενώ η κυβέρνηση Tραμπ χαρακτηρίζει τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις μορφή λογοκρισίας.
Η περίπτωση της Βρετανίας αναδεικνύει, σύμφωνα με το AP, και τα όρια της απομάκρυνσης περιεχομένου. Μετά τη δολοφονία τριών κοριτσιών στο Southport το 2024, ψευδείς πληροφορίες διαδόθηκαν στο Διαδίκτυο και ακολούθησαν βίαια επεισόδια.
Κοινοβουλευτική επιτροπή διαπίστωσε ότι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών ενίσχυσαν τη διάδοση επιβλαβούς περιεχομένου, μεγάλο μέρος του οποίου δεν παραβίαζε τη νομοθεσία.
