Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 14 Οκτωβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 14 Οκτωβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Γερβασία, Γερβάσιος

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Οσιος Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά, ο μελωδός και ποιητής και Αγιοι Ναζάριος, Γερβάσιος, Προτάσιος, Κέλσιος

Οσιος Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά, ο μελωδός και ποιητής

Ενας από τους σπουδαιότερους υμνογράφους και ποιητές της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά τον 8ο αι., γεννήθηκε στη Δαμασκό της Συρίας γύρω στα τέλη του 7ου, αλλά μένοντας ορφανός σε μικρή ηλικία, υιοθετήθηκε από τον πατέρα του αγ. Ιωάννη του Δαμασκηνού, Σέργιο Μανσούρ, με αποτέλεσμα να αναπτυχθεί μεταξύ των δυο τους αδελφική σχέση και βαθιά πνευματική φιλία. Διδάχθηκε από τον σοφό αιχμάλωτο μοναχό Κοσμά τον Ιταλό και εντρύφησε στους τομείς της Θεολογίας, Φιλολογίας, Φιλοσοφίας, Ρητορικής και Μαθηματικών.

Μαζί με τον Ιωάννη εκάρη μοναχός στην ιστορική Λαύρα του Αγίου Σάββα στα Ιεροσόλυμα, όπου αφιερώθηκε στη συγγραφή ιερών ασμάτων και το 743 εξελέγη Επίσκοπος Μαϊουμά της Γάζας, διακρινόμενος για τη φιλανθρωπία, τη διοικητική του σύνεση και τη στήριξη των πιστών κατά την περίοδο της Εικονομαχίας. Εκοιμήθη σε βαθύ γήρας γύρω στο 787.

Ο Κοσμάς θεωρείται ένας από τους κορυφαίους της βυζαντινής ποίησης και στα πιο γνωστά έργα του περιλαμβάνονται Κανόνες Δεσποτικών Εορτών και διάφοροι ύμνοι. Η ποίησή του συνδυάζει υψηλή θεολογία, αυστηρή δομή και πλούσια μουσικότητα, ενώ οι ύμνοι του δεν είναι απλώς συναισθηματικοί, αλλά αναλύουν βαθιά και δύσκολα θεολογικά δόγματα, όπως η διπλή φύση του Χριστού, οπότε ξεχωρίζουν για το δογματικό τους βάθος, την κομψότητα της γλώσσας και τη μουσική τους αρμονία. Χρησιμοποιούσε συχνά λέξεις και εκφράσεις από την αρχαία ελληνική ποίηση, συνήθως του Ομήρου, προσαρμόζοντάς τες όμως στο χριστιανικό μήνυμα, και σχεδόν όλοι οι Κανόνες του έχουν ακροστιχίδες που σχηματίζονται από τα πρώτα γράμματα των τροπαρίων και αναδύεται το όνομά του ή το θέμα της εορτής.

Οι πιο σημαντικοί Κανόνες του είναι: Των Χριστουγέννων, που αρχίζει με το πασίγνωστο «Χριστός γεννάται, δοξάσατε· Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε…», των Θεοφανίων, που περιλαμβάνει τη φράση «Στείβει θαλάσσης, κυματούμενον σάλον…» και είναι γραμμένος σε ιαμβικό μέτρο, μια δύσκολη μορφή αρχαιοελληνικής ποίησης που απαιτούσε υψηλή μόρφωση, της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, με το γνωστό «Σταυρόν χαράξας Μωσής…», που περιγράφει πώς τα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης, όπως η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας, προφήτευαν τη δύναμη του Σταυρού, και της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, «Χοροί Ισραήλ, ανίκμοις ποσίν…», που εστιάζει στο Θείο Φως που είδαν οι Μαθητές στο Ορος Θαβώρ και στη δόξα του Θεού.

Τέλος, υπάρχει μια όμορφη εκκλησιαστική παράδοση για τους δύο αδελφικούς φίλους, καθώς λέγεται ότι για τις μεγάλες γιορτές έγραφαν Κανόνες ταυτόχρονα, κάνοντας έναν άτυπο «διαγωνισμό» για το ποιος θα συνθέσει τον πιο ωραίο ύμνο. Το αποτέλεσμα ήταν τόσο καλό, που ψάλλονται μέχρι σήμερα και οι δύο, αυτός του Κοσμά προηγείται και έπεται του Ιωάννη, δηλαδή ψάλλεται το πρώτο τροπάριο του Κοσμά και ακολουθεί το πρώτο τροπάριο του Δαμασκηνού κ.ο.κ.

Αγιοι Ναζάριος, Γερβάσιος, Προτάσιος και Κέλσιος

Οι Ναζάριος, Γερβάσιος και Προτάσιος μαζί με τον νεαρό Κέλσιο αποτελούν μια αξιοσημείωτη τετράδα μαρτύρων της πρώιμης Εκκλησίας, οι οποίοι έζησαν και μαρτύρησαν κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες (η παράδοση τοποθετεί τη δράση τους επί αυτοκράτορα Νέρωνος, αν και ορισμένοι ιστορικοί τη συνδέουν με μεταγενέστερους διωγμούς). Ο Γερβάσιος και ο Προτάσιος ήταν δίδυμα αδέλφια με καταγωγή από το Μεδιόλανο, το σημερινό Μιλάνο, με μάρτυρες γονείς τον Βιτάλιο και τη Βαλέρια. Μετά το μαρτύριο των γονέων τους, τα δύο αδέλφια μοίρασαν την περιουσία τους στους φτωχούς, απελευθέρωσαν τους δούλους τους και αφοσιώθηκαν στην προσευχή και τη φιλανθρωπία. Η χριστιανική τους δράση προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών, με αποτέλεσμα να συλληφθούν και να φυλακιστούν στο Μεδιόλανο. Ο Ναζάριος γεννήθηκε στη Ρώμη από πατέρα ειδωλολάτρη και μητέρα χριστιανή, την Περπετούα, που είχε βαπτιστεί από τον απ. Πέτρο, και σε ηλικία 20 ετών άρχισε να περιοδεύει σε πόλεις της Ιταλίας κηρύττοντας το Ευαγγέλιο. Κάποια στιγμή έφτασε στο Μεδιόλανο, όπου επισκέφθηκε στη φυλακή τους υπόδικους Γερβάσιο και Προτάσιο για να τους εμψυχώσει, αλλά όταν έγινε αντιληπτός από τον τοπικός άρχοντα Ακουιλίνος, εκδιώχθηκε και κατέφυγε στη Γαλλία. Εκεί, μια ευσεβής χριστιανή του εμπιστεύθηκε τον μικρό γιο της Κέλσιο, τον οποίο ο Ναζάριος βάπτισε και κράτησε κοντά του ως βοηθό και μαθητή στο κήρυγμα. Αργότερα, ο Ναζάριος μαζί με τον νεαρό Κέλσιο επέστρεψαν στο Μεδιόλανο, όπου συνελήφθησαν και ο νέος έπαρχος Αννουλίνος, βλέποντας ότι και οι τέσσερις άνδρες παρέμεναν ακλόνητοι στην πίστη τους στον Χριστό, διέταξε τη θανάτωσή τους. Ο Γερβάσιος μαστιγώθηκε μέχρι θανάτου και οι υπόλοιποι αποκεφαλίστηκαν.

Περίπου δύο αιώνες αργότερα, το 386, ο άγ. Αμβρόσιος Μεδιολάνων ανακάλυψε μέσω θείας αποκάλυψης τα άφθαρτα λείψανα των αγίων Γερβασίου και Προτασίου, τα οποία ευωδίαζαν και επιτέλεσαν πολλά θαύματα, ενώ λίγα χρόνια αργότερα, το 395 ανακάλυψε σε κήπο έξω από την πόλη και το λείψανο του αγ. Ναζαρίου, το οποίο μεταφέρθηκε με τιμές στον ναό των Αγίων Αποστόλων. Σήμερα στο Μιλάνο υπάρχουν δύο ιστορικοί ναοί του 4ου αι., όπου μπορεί κανείς να προσκυνήσει τα λείψανά τους, καθώς οι Αγιοι αυτοί θεωρούνται διαχρονικοί προστάτες και πολιούχοι της πόλης μαζί με τον Αμβρόσιο. 1) Η Βασιλική του Αγίου Αμβροσίου (Basilica di Sant’ Ambrogio ) είναι ο σημαντικότερος ναός της πόλης μετά τον Καθεδρικό, στην υπόγεια κρύπτη του οποίου βρίσκονται εκτεθειμένα μέσα σε γυάλινη λειψανοθήκη τα σώματα των αγίων Γερβασίου και Προτασίου, τοποθετημένα εκατέρωθεν του λειψάνου του αγ. Αμβροσίου. Στο ψηφιδωτό της αψίδας του ναού (9ος αι.) απεικονίζονται οι δύο Άγιοι δίπλα στον Χριστό. 2) Η Βασιλική του Αγίου Ναζαρίου (Basilica di San Nazaro in Brolo), η παλαιότερη εκκλησία σε σχήμα λατινικού σταυρού στη Δυτική Ευρώπη, με τα λείψανα του αγίου και του μαθητή του να φυλάσσονται κάτω από το ιερό βήμα (κεντρικό αλτάριο) του ναού. Ο ναός βρίσκεται στην Piazza San Nazaro in Brolo.

Τιμάται επίσης η μνήμη: ιερομάρτυρος Σιλβάνου και των συν αυτώ τριάκοντα εννέα μαρτύρων των εξ Αιγύπτου και Παλαιστίνης, Πέτρου του Απσέλαμου, οσίας Παρασκευής της Νέας, οσίου Ιγνατίου του Αγαλλιανού Μητροπολίτου Μηθύμνης, οσίου Γερβασίου του Καρακαλληνού του διά Χριστόν σαλού, οσίου Νικολάου και πρίγκιπος του Τσέρνικοφ και μοναχού της Λαύρας των Σπηλαίων.