Φόρτωση Text-to-Speech…
Ακριβώς έναν χρόνο μετά την ανακοίνωση των κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, που απείλησαν να παραλύσουν ολόκληρες ευρωπαϊκές βιομηχανικές αλυσίδες, από την αυτοκινητοβιομηχανία έως την παραγωγή ανεμογεννητριών, η Ευρωπαϊκή Ενωση επιχειρεί να μετατρέψει την προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης με το Πεκίνο σε μόνιμη ασφάλεια εφοδιασμού. Με την επιλογή 46 νέων στρατηγικών έργων σε 16 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων τρία στην Ελλάδα, η Κομισιόν επιταχύνει την προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από την Κίνα και άλλους κυρίαρχους προμηθευτές κρίσιμων πρώτων υλών, σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε αυτές αποτελεί πλέον ζήτημα βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας αλλά και ευρωπαϊκής ασφάλειας.
«Η μάχη για τη βιομηχανική κυριαρχία και την ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από την ανθεκτικότητά μας όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες», υπογράμμισε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Στεφάν Σεζουρνέ, υπενθυμίζοντας ότι στις 9 Οκτωβρίου 2025 η Κίνα ανακοίνωσε περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Παρότι η εφαρμογή ορισμένων μέτρων έχει ανασταλεί και ο διάλογος με το Πεκίνο συνεχίζεται, όπως τόνισε, «πρέπει τώρα να μετατρέψουμε αυτή την προσωρινή ανάσα σε μόνιμη ασφάλεια».
Οι 46 νέες επενδύσεις, που επιλέχθηκαν από 102 αιτήσεις, εκτιμάται ότι θα απαιτήσουν κεφάλαια ύψους 21,1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για οκτώ έργα εξόρυξης, 11 επεξεργασίας, 19 ανακύκλωσης και οκτώ ολοκληρωμένα έργα που συνδυάζουν διαφορετικά στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Καλύπτουν 15 από τις 17 στρατηγικές πρώτες ύλες που έχει προσδιορίσει η Ε.Ε., με ιδιαίτερη έμφαση στο λίθιο, το νικέλιο, το κοβάλτιο και τον γραφίτη για τις μπαταρίες, αλλά και στο μαγνήσιο, το βολφράμιο και στις σπάνιες γαίες, που είναι απαραίτητα για την αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία.
Με τη νέα επιλογή, τα στρατηγικά έργα εντός της Ενωσης ανέρχονται πλέον σε 93, ενώ άλλα 13 έχουν ήδη επιλεγεί σε τρίτες χώρες και υπερπόντια εδάφη. Σύμφωνα με την Κομισιόν, το σύνολο αυτών των επενδύσεων θα μπορούσε να καλύψει πλήρως τους ευρωπαϊκούς στόχους εξορυκτικής δυναμικότητας για λίθιο, νικέλιο, σπάνιες γαίες, μαγνήσιο και βολφράμιο έως το 2030, καθώς και τους στόχους επεξεργασίας για λίθιο και σπάνιες γαίες.
Πρόκειται για τους στόχους που προβλέπει ο Κανονισμός για τις Κρίσιμες Πρώτες Υλες, σύμφωνα με τον οποίο η Ε.Ε. επιδιώκει έως το τέλος της δεκαετίας να μπορεί να εξορύσσει τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσής της, να επεξεργάζεται το 40% και να ανακυκλώνει το 25%. Παράλληλα, θέλει να περιορίσει την εξάρτηση από οποιαδήποτε μεμονωμένη τρίτη χώρα σε ποσοστό που δεν θα υπερβαίνει το 65% για κάθε στρατηγική πρώτη ύλη, στο σχετικό στάδιο επεξεργασίας.
Τρία νέα έργα στην Ελλάδα
Στον νέο κατάλογο περιλαμβάνονται τρεις ελληνικές επενδύσεις, δύο στην ανακύκλωση και μία στην εξόρυξη.
Το έργο ETEOCLES της ElvalHalcor αφορά την ανάπτυξη κόμβου ανακύκλωσης χαλκού χαμηλής ποιότητας, ενώ το New Aluminium Recycling Hub in Greece, επίσης της ElvalHalcor, επικεντρώνεται στην ανακύκλωση αλουμινίου. Το τρίτο είναι το μεταλλευτικό έργο των Σκουριών της Ελληνικός Χρυσός, το οποίο εντάσσεται στον ευρωπαϊκό κατάλογο ως στρατηγικό έργο εξόρυξης χαλκού.
Ιδιαίτερη αναφορά στην Ελλάδα έκανε ο Στεφάν Σεζουρνέ και για τη Metlen, σημειώνοντας ότι η εταιρεία, το ορυχείο της οποίας έχει επισκεφθεί, παράγει ήδη γάλλιο, «για πρώτη φορά στην Ευρώπη».
Η παραγωγή του συγκεκριμένου μετάλλου αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, καθώς χρησιμοποιείται σε προηγμένες τεχνολογικές εφαρμογές και η Ενωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές.
«Αυτό σημαίνει στην πράξη η πολιτική μας για την κυριαρχία», είπε χαρακτηριστικά.
Ευρωπαϊκό Κέντρο για χρηματοδότηση
Πέρα από την επιλογή νέων έργων, η Κομισιόν προετοιμάζει τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Κέντρου Κρίσιμων Πρώτων Υλών, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον επιχειρησιακό βραχίονα της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Το Κέντρο θα έχει ως αποστολή την παρακολούθηση των διεθνών αγορών, την καθοδήγηση επενδύσεων, τη στήριξη στρατηγικών έργων και τη διασύνδεση παραγωγών με αγοραστές.
Στις σχεδιαζόμενες αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται επίσης η οργάνωση κοινών ευρωπαϊκών αγορών κρίσιμων πρώτων υλών και η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων, ώστε η Ενωση να μπορεί να αντιδρά αποτελεσματικότερα σε ενδεχόμενες διαταραχές του εφοδιασμού.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Κρίσιμων Πρώτων Υλών, την οποία είχε προαναγγείλει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχεδιάζεται να κινητοποιεί δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, αξιοποιώντας επιχορηγήσεις, δάνεια, εγγυήσεις αλλά και συμμετοχές στο μετοχικό κεφάλαιο επιχειρήσεων, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τα κράτη-μέλη.
Ηδη, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας RESourceEU, έχουν κινητοποιηθεί περισσότερα από 2 δισ. ευρώ δημόσιας χρηματοδοτικής στήριξης.
Από τα έργα που επιλέχθηκαν το 2025, 25 έχουν ολοκληρώσει την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και 17 έχουν λάβει άδεια κατασκευής.
Το επόμενο «στοίχημα»
Ωστόσο, η σημαντικότερη ίσως προειδοποίηση του επιτρόπου αφορά την οικονομική βιωσιμότητα των έργων, καθώς η εξασφάλιση χρηματοδότησης και αδειοδοτήσεων δεν αρκεί εάν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να προμηθεύονται φθηνότερες πρώτες ύλες από τρίτες χώρες.
«Μπορούμε να χρηματοδοτήσουμε ένα ορυχείο. Μπορούμε να επιταχύνουμε μια άδεια. Μπορούμε να κατασκευάσουμε ένα εργοστάσιο. Αλλά εάν κανείς δεν αγοράζει όσα παράγει, θα κλείσει», προειδοποίησε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αρκετά ευρωπαϊκά έργα αντιμετωπίζουν αθέμιτο ανταγωνισμό, ενώ ορισμένοι παράγοντες της αγοράς συμπιέζουν τις τιμές προκειμένου να εμποδίσουν την εμφάνιση νέων ανταγωνιστών. Κάλεσε έτσι την ευρωπαϊκή βιομηχανία να αναλάβει και η ίδια την ευθύνη της διαφοροποίησης των προμηθειών της: «Αγοράζετε ευρωπαϊκά όταν υπάρχει ευρωπαϊκή εναλλακτική. Και όταν αυτό δεν είναι δυνατό, διαφοροποιήστε τις αγορές σας».
Η Κομισιόν ζητεί πλέον να προχωρήσουν οι σχετικές νομοθετικές αλλαγές στον Κανονισμό για τις Κρίσιμες Πρώτες Υλες και στην Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act), ώστε να ενθαρρυνθεί η προμήθεια ευρωπαϊκών προϊόντων. Παράλληλα, προετοιμάζει νέο μέσο διαφοροποίησης των προμηθειών έως το τέλος του έτους, ενώ αναμένεται να ανακοινώσει σύντομα και νέα στρατηγικά έργα εκτός της Ε.Ε.
