Από τις Βερσαλλίες στο Παρίσι η απόσταση ήταν περίπου 20 χιλιόμετρα. Για τον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄, όμως, η διαδρομή που ξεκίνησε στις 6 Οκτωβρίου 1789 θα αποδεικνυόταν πολύ μεγαλύτερη. Ο βασιλιάς της Γαλλίας εγκατέλειπε το ανάκτορο που είχε γίνει το σύμβολο της ισχύος των Βουρβόνων και επέστρεφε στην πρωτεύουσα υπό την πίεση του πλήθους. Η Γαλλική Επανάσταση είχε ξεκινήσει την άνοιξη και μέσα σε λίγους μήνες είχε ήδη κλονίσει τα θεμέλια της μοναρχίας.
Η προηγουμένη ημέρα του είχε αρχίσει στην πλατεία Γκρεβ, τη σημερινή πλατεία Οτέλ ντε Βιλ, με μια διαμαρτυρία που είχε ως βασικό αίτημα το ψωμί. Η σοδειά του 1788 ήταν κακή, η τιμή των σιτηρών είχε αυξηθεί και οι ελλείψεις είχαν γίνει ιδιαίτερα αισθητές στο Παρίσι. Για τους φτωχότερους κατοίκους της πρωτεύουσας, η τιμή του ψωμιού μπορούσε να καθορίσει αν μια οικογένεια θα μπορούσε να τραφεί.
Στις 5 Οκτωβρίου, χιλιάδες γυναίκες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Γκρεβ και ζήτησαν από τις δημοτικές αρχές να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Η διαμαρτυρία, όμως, σύντομα πήρε διαφορετική κατεύθυνση. Το πλήθος αποφάσισε να κατευθυνθεί στις Βερσαλλίες, όπου βρίσκονταν ο βασιλιάς και η Εθνοσυνέλευση, θέλοντας να αποτανθούν απευθείας στον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄.
Η πορεία πέρασε πρώτα από το Μέγαρο των Απομάχων. Εκεί οι γυναίκες πήραν όπλα και στη συνέχεια συνέχισαν προς τις Βερσαλλίες. Στον δρόμο προστέθηκαν και άλλοι διαδηλωτές, ενώ τελικά ακολούθησε και η Εθνοφρουρά του Παρισιού, με επικεφαλής τον μαρκήσιο Ντε Λαφαγιέτ. Ο ίδιος αρχικά είχε προσπαθήσει να αποτρέψει την πορεία, αλλά τελικά βρέθηκε επικεφαλής των δυνάμεων που τη συνόδευαν.
Οι Βερσαλλίες δεν ήταν τυχαίος προορισμός. Από την εποχή του Λουδοβίκου ΙΔ΄, το ανάκτορο είχε αποτελέσει το κέντρο της γαλλικής μοναρχίας. Εκεί είχε συγκεντρωθεί η αυλή και εκεί δρομολογούνταν η άσκηση της βασιλικής εξουσίας. Το 1789, όμως, οι Βερσαλλίες είχαν γίνει και ο τόπος όπου εκτυλισσόταν η πολιτική κρίση της χώρας. Hταν ο τόπος όπου συνεδρίαζε η Εθνοσυνέλευση· και οι αντιπρόσωποι της Τρίτης Τάξης είχαν ήδη αμφισβητήσει ανοιχτά την παραδοσιακή τάξη πραγμάτων.
Η ένταση είχε ενισχυθεί ακόμη περισσότερο λίγες ημέρες νωρίτερα, με το συμπόσιο που παρέθεσαν οι βασιλικοί φρουροί στις Βερσαλλίες την 1η Οκτωβρίου. Οι αναφορές για το γεύμα και τους εορτασμούς που το συνόδευσαν έφθασαν στο Παρίσι σε μια στιγμή μεγάλης κοινωνικής έντασης. Ιδιαίτερα εξοργιστική θεωρήθηκε η επίδειξη βασιλικών συμβόλων και η φερόμενη περιφρόνηση προς την τρίχρωμη κονκάρδα, το νέο σύμβολο της Επανάστασης.
Το πλήθος έφτασε στις Βερσαλλίες το απόγευμα της 5ης Οκτωβρίου. Οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το ανάκτορο, ενώ αντιπροσωπεία γυναικών ζήτησε να συναντήσει τον βασιλιά. Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ δέχτηκε να ακούσει τα αιτήματά τους και υποσχέθηκε να μεριμνήσει για την προμήθεια τροφίμων. Η ένταση, ωστόσο, δεν εκτονώθηκε. Χιλιάδες άνθρωποι παρέμειναν έξω από το ανάκτορο κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ η Εθνοφρουρά έφτασε στις Βερσαλλίες αργότερα.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 6ης Οκτωβρίου, η ένταση μετατράπηκε σε σύγκρουση. Διαδηλωτές εισέβαλαν στο ανάκτορο, αναζητώντας τον βασιλιά και τη βασίλισσα. Οι βασιλικοί φρουροί προσπάθησαν να προστατεύσουν τις εισόδους και ακολούθησαν συγκρούσεις. Αρκετοί φρουροί σκοτώθηκαν, ενώ το πλήθος έφτασε μέχρι τα βασιλικά διαμερίσματα. Η Μαρία Αντουανέτα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα διαμερίσματά της και να καταφύγει σε εκείνα του βασιλιά. Ο Λαφαγιέτ έφθασε τελικά στο ανάκτορο και κατάφερε να περιορίσει τη σύγκρουση. Το βασικό ζήτημα, όμως, παρέμενε: το πλήθος απαιτούσε την παρουσία του βασιλιά στο Παρίσι.
Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ υποχώρησε. Το απόγευμα της 6ης Οκτωβρίου, η βασιλική οικογένεια εγκατέλειψε τις Βερσαλλίες. Η πομπή που πήρε τον δρόμο προς το Παρίσι ήταν πολύ διαφορετική από μια συνηθισμένη βασιλική μετακίνηση. Ο βασιλιάς, η Μαρία Αντουανέτα και τα παιδιά τους βρίσκονταν στις άμαξές τους, ενώ γύρω τους πορεύονταν χιλιάδες άνθρωποι. Μαζί μεταφέρονταν άλευρα και τρόφιμα από τις αποθήκες των Βερσαλλιών.
Το πλήθος τραγουδούσε και φώναζε «φέρνουμε πίσω τον φούρναρη, τη φουρνάρισσα και τον βοηθό του φουρνάρη» (nous ramenons le boulanger, la boulangère et le petit mitron), αναφερόμενο στον βασιλιά, στη βασίλισσα και στον διάδοχο. Ο «φούρναρης» ήταν ο βασιλιάς που όφειλε πλέον να εξασφαλίζει το ψωμί του λαού· η «φουρνάρισσα» η Μαρία Αντουανέτα και ο «βοηθός του φουρνάρη» ο δελφίνος.
Η άφιξη στο Παρίσι ολοκλήρωσε τη μεταφορά όχι μόνο της βασιλικής οικογένειας αλλά και του πολιτικού κέντρου της χώρας. Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ εγκαταστάθηκε στο παλάτι του Κεραμεικού, ενώ η Εθνοσυνέλευση μεταφέρθηκε επίσης στην πρωτεύουσα. Οι Βερσαλλίες, που για περισσότερο από έναν αιώνα είχαν ταυτιστεί με τη συγκεντρωτική μοναρχία των Βουρβόνων, έπαψαν να αποτελούν το κέντρο της πολιτικής ζωής της Γαλλίας.
Βέβαια, η μεταφορά της βασιλικής οικογένειας στο Παρίσι δεν σήμαινε ακόμη την κατάργηση της μοναρχίας. Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ παρέμενε βασιλιάς και η Γαλλία δεν είχε ακόμη γίνει δημοκρατία. Από εκείνη τη στιγμή, όμως, ο βασιλιάς βρισκόταν στην καρδιά της επαναστατημένης πρωτεύουσας, κοντά στο πλήθος που είχε απαιτήσει την παρουσία του και υπό την ολοένα ισχυρότερη πίεση της Εθνοσυνέλευσης.
Λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 1792, η μοναρχία θα καταργούνταν και ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ θα βρισκόταν κρατούμενος. Τον Ιανουάριο του 1793 θα εκτελούνταν στην γκιλοτίνα και εννέα μήνες αργότερα η Μαρία Αντουανέτα θα είχε την ίδια τύχη.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης,
Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
