Φόρτωση Text-to-Speech…
ΛΥΝΤΙΑ ΤΡΙΧΑ
Από τη Σμαράγδα στη Μαρία,
1784-1897
Οι γυναίκες στη ζωή του Χαρίλαου Τρικούπη
εκδ. Πατάκη
Το μαύρο φουστάνι της αφοσιωμένης αδελφής Σοφίας, που το φορούσε για να δεχθεί στο σαλόνι του οικογενειακού σπιτιού ακόμη και τον βασιλιά. Τα μεγάλα μαξιλάρια του σοφά δίπλα στο χαμηλό τραπέζι όπου ακουμπούσε τα βιβλία της η φιλαναγνώστρια Μεσολογγίτισσα Αλεξάνδρα. Η ανεμελιά και η αγάπη για τις διασκεδάσεις της κοσμοπολίτισσας Μαρίας, της ερωτευμένης βαρώνης στην οποία αναφερόταν ο ποιητής Γεώργιος Σουρής στην εφημερίδα «Ρωμηός» με τους εξής στίχους: «Επιθυμώ αλήθεια να δω και τον Τρικούπη, που του ‘χει γίνει τώρα ο έρωτας κουνούπι».
Από τέτοιες μικρές, απτές λεπτομέρειες αναδύονται οι έξι γυναίκες του νέου βιβλίου της Λύντιας Τρίχα «Από τη Σμαράγδα στη Μαρία, 1784-1897. Οι γυναίκες στη ζωή του Χαρίλαου Τρικούπη». Εξι πρόσωπα από τρεις γενιές που είχαν την τύχη να ανήκουν στην ελίτ της εποχής τους, κόρες και σύζυγοι ανώτερων αξιωματούχων, πρεσβευτών και πρωθυπουργών. Μορφώθηκαν, ταξίδεψαν, έζησαν σε διαφορετικές χώρες και κοινωνικά περιβάλλοντα και, κυρίως, δεν υπήρξαν «αθέατες», όπως η μεγάλη πλειονότητα των γυναικών της εποχής τους.
Πρόκειται για πέντε Ελληνίδες και μία Ρωσίδα: η Σμαράγδα Μαυροκορδάτου, δυναμική γιαγιά του Χαρίλαου· η άλλη γιαγιά του, η χαμηλών τόνων Αλεξάνδρα Τρικούπη· η μητέρα του, η καλή και όμορφη Αικατερίνη Μαυροκορδάτου–Τρικούπη· η επικριτική θεία του Χαρίκλεια Μαυροκορδάτου· η εξαιρετικά μορφωμένη αδελφή του Σοφία Τρικούπη· και η Μαρία φον Τράουτενμπεργκ, ο παράνομος δεσμός του.
Η νομικός και ιστορικός Λύντια Τρίχα, συγγραφέας τριών βιογραφιών της οικογένειας Τρικούπη –του Χαρίλαου, του πατέρα του Σπυρίδωνα και του θείου του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου– επιστρέφει σε υλικό που γνωρίζει σε βάθος. Αυτήν τη φορά, όμως, αλλάζει την οπτική γωνία. Οι άνδρες περνούν στο παρασκήνιο και οι γυναίκες που βρίσκονταν γύρω τους αποκτούν τη δική τους θέση και, κυρίως, τη δική τους αφήγηση.
Η Τρίχα κινείται ελεύθερα μέσα στον χρόνο, ευθύγραμμα αλλά και αντίστροφα, παρακολουθώντας τα συγκεκριμένα πρόσωπα από το 1784 έως το 1897. Το βιβλίο ζωντανεύει ανθρώπους και εποχές: ρούχα, σπίτια, συνήθειες, βιβλία, ταξίδια, κοινωνικές συναναστροφές, οικογενειακές σχέσεις. Η μυθοπλασία παραμένει περιορισμένη. Το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου προέρχεται από την εκτεταμένη ιστορική και βιογραφική έρευνα της συγγραφέως. Ακόμη και η πολυετής ενασχόληση με το αρχείο του Χαρίλαου Τρικούπη προσφέρει εδώ ένα εξαιρετικά πλούσιο υπόβαθρο.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται επομένως στον τρόπο με τον οποίο το τεκμηριωμένο υλικό μετατρέπεται σε μυθοπλαστική αφήγηση. Οι έξι γυναίκες μιλούν σε πρώτο πρόσωπο, σαν να γράφουν οι ίδιες τις αναμνήσεις τους. Πρόκειται για μια μορφή βιογραφικής μυθοπλασίας, συγγενική με αυτό που στη διεθνή συζήτηση αποκαλείται documentary fiction: μια λογοτεχνία που ξεκινάει από πραγματικά πρόσωπα, αρχεία και τεκμήρια, αλλά χρησιμοποιεί μυθοπλαστικές τεχνικές για να ανασυστήσει όχι μόνο τα γεγονότα μιας ζωής, αλλά και την πιθανή εσωτερι-κή φωνή των πρωταγωνιστών.
Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή παράδοση της βιογραφικής μυθοπλασίας. Παρά τις κοινωνικές, ηλικιακές και ιδιοσυγκρασιακές διαφορές των έξι γυναικών, ενίοτε έχουμε την αίσθηση ότι οι φωνές τους μας μεταφέρουν μια τεκμηριωμένη εικόνα της καθημερινότητας στην Ελλάδα καθώς αυτή περνάει από τον 18ο στον 19ο αιώνα.
