Oταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ δημοσίευσε τις τελευταίες αναθεωρήσεις των Διατροφικών Κατευθυντήριων Οδηγιών για τους Αμερικανούς τον Ιανουάριο, ορισμένες από τις συστάσεις φάνηκε να αντιστρέφουν από καιρό καθιερωμένες συμβουλές διατροφής (στην κυριολεξία, καθώς οι κατευθυντήριες οδηγίες περιλάμβαναν μια νέα πυραμίδα τροφών, που είναι ανεστραμμένη).
Ενώ οι ειδικοί της κοινότητας της διατροφής και της δημόσιας υγείας ήταν ικανοποιημένοι με ορισμένες αλλαγές –π.χ. μια νέα έμφαση στην αποφυγή των ιδιαίτερα επεξεργασμένων τροφών και πρόσθετων σακχάρων και ένα κεντρικό μήνυμα που παρότρυνε «να τρώτε πραγματικό φαγητό»–, πολλοί επίσης θορυβήθηκαν. Ορισμένες από τις οδηγίες φάνηκε πως παραβλέπουν χρόνια εδραιωμένων επιστημονικών δεδομένων, καθώς και κύριες συστάσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τις Διατροφικές Κατευθυντήριες Οδηγίες (DGAC), μιας ομάδας ανεξάρτητων ειδικών στη διατροφή.
Τι θα πρέπει, λοιπόν, να κρατήσετε από τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες; Ακολουθούν αντικειμενικές θεωρήσεις δύο ειδικών που έχουν υπηρετήσει στην DGAC: της Deirdre Tobias, επίκουρης καθηγήτριας διατροφής, και της Teresa Fung, έκτακτης καθηγήτριας διατροφής, και οι δύο στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan School του Χάρβαρντ.
Ε: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες αλλαγές σε σχέση με τις προηγούμενες κατευθυντήριες οδηγίες;
Α: Οι κύριες αλλαγές βρίσκονται στις συστάσεις για την ημερήσια λήψη πρωτεΐνης, όπου τώρα πρωταγωνιστούν ζωικές πηγές όπως το κρέας, τα πουλερικά, τα θαλασσινά, τα αυγά και τα τυριά. Η πυραμίδα επίσης αναβαθμίζει τα γαλακτοκομικά προϊόντα με πλήρη λιπαρά (τρεις μερίδες ημερησίως) και προσθέτει ζωικά λιπαρά, όπως το βούτυρο και το βοδινό λίπος, στην κατηγορία των «υγιεινών λιπαρών».
Οι κατευθυντήριες οδηγίες διατηρούν την ισχύουσα για χρόνια σύσταση περιορισμού των κορεσμένων λιπαρών στο 10% των θερμίδων και κάτω – όμως η πληθώρα ζωικών προϊόντων στην πυραμίδα έρχεται σε αντίθεση με αυτό, επισημαίνει η Tobias. «Θέτει τον κόσμο σε κίνδυνο υπέρβασης του ορίου», εξηγεί, «και τα κορεσμένα λιπαρά είναι πολύ καλά εδραιωμένος παράγοντας κινδύνου της καρδιοπάθειας».
Πολλές από τις κατευθυντήριες οδηγίες δεν διαφέρουν ιδιαίτερα από προηγούμενες συστάσεις ή από τα όσα συμβουλεύει η DGAC, λέει η Tobias. Παραδείγματος χάριν, τα φρούτα και τα λαχανικά κατέχουν εξέχουσα θέση στην πυραμίδα, και οι κατευθυντήριες οδηγίες συμβουλεύουν να προτιμάτε δημητριακά ολικής αλέσεως. «Έχουν διατηρήσει επίσης τα ημερήσια όρια για το νάτριο, καθώς και για τα κορεσμένα λιπαρά, και εξακολουθούν να δίνουν έμφαση στις πλήρεις τροφές – τα οποία αποτελούν το βασικό πλαίσιο του τι συνιστά μια υγιεινή διατροφή για αρκετούς γύρους των κατευθυντήριων οδηγιών».
Tα φρούτα και τα λαχανικά κατέχουν εξέχουσα θέση στην πυραμίδα, και οι κατευθυντήριες οδηγίες συμβουλεύουν να προτιμάτε δημητριακά ολικής αλέσεως.
Ε: Θα πρέπει να αυξήσουμε κατά πολύ την πρόσληψη πρωτεΐνης;
A: Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες παροτρύνουν να «δίνουμε προτεραιότητα στις πρωτεΐνες σε κάθε γεύμα», με στόχο να καταναλώνουμε 1,2 με 1,6 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως – έως και το διπλάσιο της ελάχιστης ποσότητας που αναφέρεται ως Συνιστώμενη Ημερήσια Διαιτητική Πρόσληψη. Αν και μια ενίσχυση της πρωτεΐνης μπορεί να είναι χρήσιμη για ορισμένα άτομα, όπως ηλικιωμένοι, αθλητές και εκείνοι που λαμβάνουν φάρμακα για την απώλεια βάρους, «οι περισσότεροι Αμερικανοί ήδη λαμβάνουν επαρκή πρωτεΐνη», λέει η Fung. (Επιπλέον, οι δίαιτες που είναι πλούσιες σε κόκκινο κρέας έχουν συνδεθεί εδώ και χρόνια με υψηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας, καρκίνου του παχέος εντέρου και διαβήτη.) Αντί της παραπάνω σύστασης, εστιάστε στο να μεταθέσετε μέρος των πρωτεϊνών που λαμβάνετε από το δείπνο στο πρόγευμα, όταν χρειάζεστε το «καύσιμο» για τη μέρα. Πολλοί Αμερικανοί καταναλώνουν το μεγαλύτερο πρωτεϊνούχο γεύμα τους το βράδυ.
Δώστε προτεραιότητα στο να λαμβάνετε ποικίλες πηγές πρωτεΐνης, προσθέτει η Fung, καθώς μπορείτε να ικανοποιήσετε όλες τις ανάγκες σας σε πρωτεΐνη με φυτικές τροφές, ιδίως με όσπρια και ψυχανθή. «Δεν υπάρχει πραγματικά ανάγκη να αυξήσετε την πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης», λέει. Η επιλογή πηγών πρωτεΐνης φυτικής προέλευσης, επίσης, διασφαλίζει ότι θα λάβετε τις φυτικές, το φολικό και τις φυτοθρεπτικές ουσίες που παρέχουν οι φυτικές τροφές, οι οποίες συχνά λείπουν από τη διατροφή των Αμερικανών.
Ε: Χρειαζόμαστε πράγματι τρία ποτήρια γάλα με πλήρη λιπαρά ημερησίως;
A: Είναι θέμα προτίμησης, λέει η Fung. «Υπάρχει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός ανθρώπων που έχουν κάποιον βαθμό δυσανεξίας στη λακτόζη, ενώ σε άλλους απλώς δεν αρέσουν τα γαλακτοκομικά». Επιπλέον, προσθέτει, «κάθε θρεπτικό συστατικό των γαλακτοκομικών τροφών μπορεί να ληφθεί από άλλη πηγή της τροφικής αλυσίδας». Για παράδειγμα, τα πράσινα λαχανικά, τα όσπρια και το τόφου είναι καλές πηγές ασβεστίου, όπως και τα γάλατα φυτικής προέλευσης και οι χυμοί με πορτοκάλι (οι οποίοι συχνά περιέχουν επίσης πρόσθετη βιταμίνη D).
Κάτι ακόμα που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη: η κατανάλωση τέτοιας ποσότητας πλήρους γάλατος προσθέτει σημαντική ποσότητα κορεσμένων λιπαρών στη διατροφή σας (περίπου 5 γραμμάρια ανά ποτήρι των 250 ml, ποσότητα που πλησιάζει το ημερήσιο όριο των 22 γραμμαρίων ημερησίως για μια δίαιτα των 2.000 θερμίδων).
Ε: Το βοδινό λίπος και το βούτυρο είναι πράγματι «υγιεινά λιπαρά»;
A: Η προβολή αυτών των ιδιαίτερα κορεσμένων λιπαρών ως «υγιεινών» συνιστά μία ακόμα αντίφαση, λέει η Tobias. Εκτεταμένες έρευνες δείχνουν ότι «η μείωση των κορεσμένων λιπαρών και η αντικατάσταση αυτών των θερμίδων με πολυ- και μονοακόρεστα λιπαρά (όπως φυτικά έλαια) σχετίζεται σταθερά με μικρότερο βαθμό καρδιοπάθειας».
Ε: Τι σημαίνει ακριβώς «περιορίστε τα αλκοολούχα ποτά»;
A: Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες αντικαθιστούν τα προηγουμένως συγκεκριμένα όρια με τη συμβουλή να «καταναλώνετε λιγότερο», κάτι που «δεν έχει πολύ πρακτική εφαρμογή», επισημαίνει η Tobias. Μπορεί να έχει νόημα να τηρήσετε το προηγούμενο όριο των όχι παραπάνω από δύο ποτά ημερησίως για τους άνδρες, και ένα για τις γυναίκες. «Είναι πολύ σαφές από τα δεδομένα πως το να πίνει κανείς περισσότερο από αυτό συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας, καρκίνου ή θανάτου από οποιοδήποτε αίτιο».
Σημείωση: Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.
