Μητέρες: τρυφερές, δοτικές, εξαντλημένες, κυριαρχικές, αστείες, έξαλλες από θυμό, αγχώδεις, ναρκισσίστριες ή παραιτημένες από τη ζωή και απόλυτα δοσμένες στον νέο τους ρόλο. Μανάδες συντονισμένες με την τελευταία τάση, από το ντύσιμο και τη συμπεριφορά μέχρι τη διατροφή και το πρόγραμμα σπουδών, με κοφτερή γλώσσα και βλέμμα όλο νόημα, τροφοί σε μια μόνιμη εφηβεία και άλλες με ύφος παντοκράτορα, μητέρες απόμακρες και μητέρες-οπαδοί, τυφλές από την αγάπη. Τις συναντάμε παντού, τις συναναστρεφόμαστε στη δουλειά, διαβάζουμε τα μηνύματά τους στα γκρουπ των μαμάδων στο Viber, έχουμε μεγαλώσει κι εμείς με τέτοιες μαμάδες κι έπειτα γινόμαστε κι εμείς κάποιες από αυτές. Διαβεβαιώνουμε τους εαυτούς μας και τους άλλους πως εμείς θα ακολουθήσουμε άλλο δρόμο και έπειτα κάνουμε ένα roller-coaster από την άνεση στην υστερία και από τον αγώνα για τη διατήρηση των ορίων στην απόλυτη παράδοση όπλων.
Πήλινο σύνθετο ειδώλιο που παριστάνει ακέφαλη μορφή στον τύπο της Κουροτρόφου (μορφή που κρατάει βρέφος) καθισμένη σε σκαμνί. Μοναδικό δείγμα πλαστικής της Νεότερης Νεολιθικής περιόδου, από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Σέσκλο Μαγνησίας (4800-4500 π.Χ.). [Φωτογραφία: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα – Αρχείο Φωτογράφος Γιάννης Πατρικιάνος. Υπουργείο Πολιτισμού, Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ)]
Οι μαμάδες που οι περισσότεροι έχουμε ταυτίσει με μια άνευ όρων αγάπη και μια παρουσία αταλάντευτη, είναι πάντα οι ίδιες. Οι συμπεριφορές τους δεν επηρεάζονται τόσο δραστικά από παιδαγωγικές μεθόδους και κοινωνικές επιταγές. Όποια κι αν είναι η εποχή και όποια κι αν είναι η συνθήκη που υπαγορεύει τη σχέση της μάνας με το παιδί ή της μάνας με τον κόσμο, εκείνες προτάσσουν πάντα το συμφέρον του παιδιού, καμαρώνουν, θεσπίζουν κανόνες, επιβάλλουν τιμωρίες, μοιράζουν επαίνους, διαμορφώνουν αυτό που είμαστε. Για τη Γιορτή της Μητέρας ανατρέξαμε στην ιστορία της ελληνικής τέχνης, από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας, για να «πιάσουμε» στιγμές από αυτή τη μοναδική σχέση αλλά και να απεικονίσουμε (ή εικονογραφήσουμε) διαφορετικές πτυχές της μητρότητας. Από την είδηση της εγκυμοσύνης και μια φουσκωμένη κοιλιά μέχρι τον θηλασμό, τις πρώτες αγκαλιές, την εικόνα της Παναγίας ως ιδανικής φιγούρας, αλλά και τα αντικείμενα που μπορεί να συμβολίζουν την παρουσία της και την αντιστροφή των ρόλων –όταν η μητέρα πια γερνάει και το παιδί αναλαμβάνει το χρέος του φροντιστή–, η ελληνική τέχνη βρίθει παραδειγμάτων.
Στέλιος Αλεξάκης, Άννα και Αντώνης, μεικτή τεχνική, 2020. Ένα ασπρόμαυρο πορτρέτο (προσχέδιο) της αδελφής και του ανιψιού του καλλιτέχνη, που αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης σειράς προσωπογραφιών με μέλη της οικογένειάς του, την οποία έχει ξεκινήσει από το 1996. (Φωτογραφία: Συλλογή Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, Ευγενική παραχώρηση Kalfayan Galleries, Αθήνα)Ράνια Μπέλλου, Retrograde shadows II, 2013. Χρωματιστά μολύβια σε ιαπωνικό χειροποίητο χαρτί. Πολύ συχνά η εικόνα της μητέρας επιστρέφει ως μνήμη, όπως αποτυπώθηκε σε παλιές οικογενειακές φωτογραφίες.Γιάννης Μόραλης, Έγκυος γυναίκα, 1948, λάδι σε μουσαμά. Το έργο απεικονίζει τη γλύπτρια Μπούμπα Λυμπεράκη, σύζυγο του καλλιτέχνη, σε προχωρημένη εγκυμοσύνη. Στο δεξί της χέρι κρατάει ένα μήλο, σύμβολο γονιμότητας, ενώ με το αριστερό προστατεύει την κοιλιά της. [Φωτογραφία: Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Φωτογράφιση Σταύρος Ψηρούκης (ΕΠΜΑΣ)]Βάσω Κατράκη, Μάνα, 1958, λιθογραφία σε χαρτί. Οι μητέρες της Κατράκη είναι δωρικές, με ανήσυχο βλέμμα και σταθερή στάση. Μητέρες-βράχοι. [Φωτογραφία: Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Φωτογράφιση Σταύρος Ψηρούκης (ΕΠΜΑΣ)]Άγγελος Ακοτάντος, Παναγία η Καρδιώτισσα, πρώτο τέταρτο του 15ου αιώνα. Η εικόνα της βρεφοκρατούσας Παναγίας έχει διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό το δυτικό φαντασιακό γύρω από τη μητρότητα: τη μητέρα ως σύμβολο τρυφερότητας, προστασίας, αυτοθυσίας και σιωπηλής αντοχής. (Φωτογραφία: Συλλογή Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου)Αλίκη Παλάσκα, Κακό παιδί, 1997, εγκατάσταση, μεικτή τεχνική. Συνολική διάσταση 150 x 160 x 180 εκ. Δεν χρειάζεται να υπάρχει φυσική παρουσία, πολύ συχνά τα λόγια μιας μάνας, οι χαρακτηρισμοί, δίκαιοι και άδικοι, ακούγονται και μέσα από αντικείμενα που άφησε πίσω της, ακόμα και αν έχει φύγει από τη ζωή. Οι μητέρες μάς διαμορφώνουν, χτίζουν την αυτοπεποίθησή μας ή φυτεύουν αμφιβολίες όπως κανείς άλλος δεν μπορεί. (Φωτογραφία: Μέρος της Δωρεάς της Συλλογής Δ. Δασκαλόπουλου. Συλλογή Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης)Εδουάρδος Σακαγιάν, Η μητέρα μου, λάδι σε μουσαμά, 1984. Ο χρόνος τρέχει και οι ρόλοι αντιστρέφονται, με τα παιδιά να αναλαμβάνουν να ανταποδώσουν το περιποιητικό βλέμμα που εισέπραξαν στα πρώτα χρόνια της ζωής τους. [Φωτογραφία: Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Φωτογράφιση Σταύρος Ψηρούκης (ΕΠΜΑΣ)]Μαρμάρινο ειδώλιο γυναικείας μορφής με ελαφρώς διογκωμένη κοιλιά, 2700-2400/2300 π.Χ. Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Η διακριτικά φουσκωμένη κοιλιά παραπέμπει ήδη από την Πρωτοκυκλαδική περίοδο στην εγκυμοσύνη και στη γυναικεία μορφή ως φορέα ζωής, φροντίδας και συνέχειας. (Φωτογραφία: Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης)Υπηρέτριες από την Τήνο. Από την περιηγητική έκδοση του Γκαμπριέλ Φλοράν Ωγκύστ ντε Σουαζέλ- Γκουφιέ, Voyage pittoresque de la Grèce. Η εργαζόμενη μητέρα τότε και τώρα, η ανάγκη να ανταποκρίνεται σε δύο και περισσότερους ρόλους. (Φωτογραφία: Βιβλιοθήκη Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
