Υπάρχει μια φράση στην ελληνική σκέψη που παραπέμπει σε αυτό που οι σύγχρονοι ονομάζουν “Μηρυκαστική Σκέψη” (Rumination). Στη σύγχρονη ψυχολογία, γνωρίζουμε ότι ένας άνθρωπος που περνάει βαριά κατάθλιψη ή ψυχικό τραύμα εγκλωβίζεται σε έναν αδιάκοπο φαύλο κύκλο σκέψεων. Η φράση αυτή αποδίδεται στην έκφραση:
“ὃν θυμὸν κατέδων” (τρώγοντας τη δική του ψυχή/καρδιά)
Και αναφέρεται σε έναν αλαζόνα και την τιμωρία του. Η ιστορία έχει ως εξής:
Πετώντας ψηλά με τον Πήγασο, ο ήρωας Βελλερεφόντης, βλέπει τη Χίμαιρα από ψηλά ( σημειώνω εδώ πως η Χίμαιρα συμβόλιζε τα κατώτερα ένστικτα και πάθη και πως η πνευματική αφύπνιση που του πρόσφερε ο Πήγασος, τον βοήθησε να τα δει αφού απόκτησε αντικειμενική οπτική) και νικά το τέρας ρίχνοντας μόλυβδο στο στόμα του, ο οποίος λιώνει από τη φωτιά της και την πνίγει. Τα ίδια τα κατώτερα πάθη του τέρατος όμως, γίνονται η αιτία της καταστροφής του αργότερα.
Αφού νίκησε τα τέρατα και τις Αμαζόνες, ο Βελλερεφόντης κυριεύθηκε από αλαζονεία και νόμισε ότι δικαιούται να καθίσει δίπλα στους θεούς στον Όλυμπο.
Ο Δίας δεν έριξε κεραυνό απευθείας στον ήρωα, αλλά έστειλε μια μικρή σφήκα να τσιμπήσει τον Πήγασο. Αυτή η λεπτομέρεια είναι εξαιρετική αφού δείχνει ότι συχνά το πιο μικρό, ασήμαντο πράγμα μπορεί να γκρεμίσει τον πιο αλαζόνα άνθρωπο.
Ο Πήγασος τον αφήνει και πέφτει στη γη.
Ο Βελλερεφόντης δεν πεθαίνει αμέσως, αλλά τυφλώνεται/κουτσαίνει και περιπλανιέται μόνος, καταθλιπτικός και απομονωμένος στο «Αλήιον Πεδίον» (το πεδίο της περιπλάνησης/λήθης).
Η λέξη ( Αλήιον) παράγεται από το ρήμα «ἀλάομαι» (ή ἀλάλημαι), που σημαίνει περιπλανιέμαι, γυρνώ άσκοπα, παραδέρνω.
Ερμηνεία: Είναι το «Πεδίο της Περιπλάνησης» — ο τόπος όπου κάποιος βαδίζει χωρίς σκοπό, προορισμό ή ελπίδα, η εσωτερική μοναξιά.
Παρότι ετυμολογικά δεν ταυτίζεται άμεσα με τη Λήθη (λήθω/λανθάνω = ξεχνώ), συμβολικά λειτουργεί ως ένας τόπος πνευματικής και κοινωνικής «λήθης». Εκεί ο ήρωας ξεχνιέται από τον κόσμο και προσπαθεί ο ίδιος να ξεχάσει τη χαμένη του δόξα.
• Για αυτό μας μιλάει ο Όμηρος Στην Ιλιάδα (Ραψωδία Ζ, στ. 200–202): Ο Όμηρος περιγράφει το τέλος του Βελλερεφόντη με στίχους που αποπνέουν βαθιά θλίψη:
«Ἀλλ’ ὅτε δὴ καὶ κεῖνος ἀπήχθετο πᾶσι θεοῖσιν, ἤτοι ὁ κὰπ πεδίον τὸ Ἀλήϊον οἶος ἀλᾶτο, ὃν θυμὸν κατέδων, πάτον ἀνθρώπων ἀλεείνων.»
Μετάφραση:
«Μα όταν κι εκείνος [ο Βελλερεφόντης] πια μισήθηκε απ’ όλους τους θεούς, μόνος γυρνούσε περιπλανώμενος στο Αλήιον Πεδίον, τρώγοντας τη δική του την καρδιά (τη ψυχή του), αποφεύγοντας τα πατήματα των ανθρώπων.»
Γεωγραφικά το πεδίο αυτό οι αρχαίοι γεωγράφοι το τοποθετούσαν κοντά στα Άδανα της Τουρκίας, μια μεγάλη, ξερή και επίπεδη έκταση. Το Αλήιον Πεδίον δεν έχει εμπόδια, βουνά ή τέρατα να πολεμήσει. Είναι μια απέραντη, επίπεδη πεδιάδα.
Αποσυμβολισμός: Για τον αλαζόνα που έχασε τα φτερά του, η μεγαλύτερη τιμωρία δεν είναι ένας νέος κίνδυνος, αλλά η απόλυτη μονοτονία, η έλλειψη νοήματος και η εσωτερική κενότητα. Το γεγονός ότι όλοι τον ξέχασαν κι έτσι κι αυτός τρώει την ψυχή του με το να μηρυκάζει παλιά μεγαλεία και να βυθίζεται στις παλιές του δόξες.
ΕΛΕΝΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ- ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
