«Μέσα στα σπήλαια βρίσκουμε εικόνες ανείπωτης ομορφιάς και βιώνουμε στιγμές δέους που τα λόγια δεν αρκούν για να περιγράψουν», αναφέρει ο Στρατής Αλεξάνδρου, ερευνητής ΕΜΠ και ένας από τους σπηλαιολόγους που κατέβηκε στο «Λιοντάρι», το οποίο μαζί με τον «Γουργούθακα» αποτελούν τα δύο βαθύτερα σπήλαια της Ελλάδας.
Σπηλαιοεξερευνητές από την Ελλάδα, με τη συμμετοχή ξένων συναδέλφων τους πέτυχαν αυτό που για τους περισσότερους θεωρείται ακατόρθωτο. Να καταδυθούν ακόμη πιο χαμηλά, στα πιο βαθιά σπήλαια της κρητικής γης: «Γουργούθακας», «Λιοντάρι» και «Κέραμος 2» φέρνουν στο φως πολύτιμα ευρήματα, έναν ακατέργαστο γεωπολιτικό πλούτο.
Ο Γουργούθακας
Το εξερευνημένο βάθος του Γουργούθακα φτάνει τα 1.129 μέτρα ενώ η θερμοκρασία του είναι περίπου 7 βαθμοί κελσίου. «Στη φετινή αποστολή είχαμε θεαματικές ανακαλύψεις», αναφέρει στον «Ελεύθερο Τύπο» ο κ. Αλεξάνδρου. Όπως εξηγεί, «εξερευνήθηκε ένα μεγάλο παράθυρο που βλέπαμε κατά την κατάβαση σε ένα από τα μεγαλύτερα πηγάδια του σπηλαίου, το πηγάδι Leon. Η πρόσβαση στο παράθυρο ήταν δύσκολη αλλά απέδωσε ένα νέο ανεξερεύνητο τμήμα του Γουργούθακα, ένα εντυπωσιακό πηγάδι παράλληλο και τριπλάσιο σε διάμετρο από το ήδη τεράστιο Leon».
Το νέο πηγάδι ονομάστηκε «Ελίζαμπεθ», προς τιμήν της Λίζας Καλαϊτζή που από το 2022, χρονιά όπου με πρωτοβουλία σπηλαιολόγων από διάφορους συλλόγους της Σπηλαιολογικής Ομοσπονδίας Ελλάδας ξεκίνησαν οι αποστολές, «προσφέρει ανεκτίμητη φροντίδα στην απαιτητική διατροφή όλων των μελών της αποστολής».
Οι ερευνητές κατάφεραν να ολοκληρώσουν την εξερεύνηση του καταρράκτη Marcell στα -800μ ανεβαίνοντας με τεχνική αναρρίχηση κόντρα στο νερό. Η εξερεύνηση του νέου τμήματος, σημειώνει ο σπηλαιολόγος οδήγησε στην επιβεβαίωση πως η λίμνη που βρίσκεται στα -650μ και στην οποία πραγματοποιήθηκε κατάδυση το 2022 τροφοδοτεί με νερό τον καταρράκτη.
Στο σπήλαιο «Λιοντάρι» το βάθος του οποίου φτάνει τα 1.110 μέτρα οι ομάδες κατάφεραν να φτάσουν στα -900 μέτρα «κινούμενοι μέσα στο υπόγειο ποτάμι υπό αντίξοες συνθήκες λόγω της έντονης ροής νερού αλλά και του “σπρέι” από τους καταρράκτες». Στο δε «Κέραμος 2» έφτασαν τα -561μ κι «έπεται συνέχεια» λέει ο κ. Αλεξάνδρου, επισημαίνοντας ότι φέτος οι πιο ανέλπιστες ανακαλύψεις είναι το εντυπωσιακό πηγάδι 130μ. που ονομάστηκε «Τάρταρος», λίμνες και γαλαρίες εκατοντάδων μέτρων.
Το βάθος, μάλιστα, που δίνει η νέα χαρτογράφηση φέρνει το «Κέραμος 2» στην 9η θέση των βαθύτερων σπηλαίων της Ελλάδας, με μεγάλες προοπτικές για υψηλότερες θέσεις. Η μέχρι τώρα ανάλυση δείχνει πως η κατεύθυνση του σπηλαίου οδεύει προς τον Γουργούθακα. «Η σύνδεση των σπηλαίων σε ένα ενιαίο σύστημα θα είναι ένα φοβερό επίτευγμα που θα δώσει και ένα αρκετά μεγαλύτερο συνολικό βάθος».
Υπόγειοι καταρράκτες
Τα εντυπωσιακά αυτά νέα ευρήματα αποκαλύφθηκαν μετά από ατέλειωτες ώρες σωματικής και πνευματικής καταπόνησης των ερευνητών που πολλές φορές ξεπέρασαν τα όρια αντοχής τους. Οι μεγάλες καταβάσεις και αναβάσεις, η διάσχιση υπόγειων ποταμών και καταρρακτών αλλά και η διέλευση από πολύ στενά ανοίγματα αποτελούν γι’ αυτούς μεγάλη πρόκληση.
«Φυσικά όλα αυτά δεν θα μπορούσαν να συμβούν αν η όλη δουλειά δεν ανταμειβόταν με αυτά που βλέπουμε και βιώνουμε μέσα στα σπήλαια. Η εργασία μας είναι καθαρά ερασιτεχνική και οι απολαβές μας είναι καθαρά ηθικές και συναισθηματικές», λέει ο κ. Αλεξάνδρου.
«Το να αντλείς δύναμη από την εκπαίδευσή σου σε μια τέτοια κατάσταση και νηφάλιος να εφαρμόζεις όλα τα πρωτόκολλα ασφαλείας και να ανοίγεις νέες διαδρομές για την αποστολή, λύνοντας ό,τι πρόβλημα προκύψει, κρύβει κάτι πολύ δημιουργικό. Αν προσθέσεις τις πανέμορφες λίμνες, τους σταλακτίτες, τις κολώνες και τις λιθωματικές λεκάνες (gour), τότε έχεις μια πραγματικά μαγευτική εικόνα. Βέβαια υπάρχει και η ηθική ικανοποίηση της προσφοράς στην επιστημονική γνώση στον τομέα της γεωλογίας και τη βιολογίας».
Τα επόμενα βήματα των σπηλαιολόγων
Οι σπηλαιολόγοι φαινομενικά έχουν καταφέρει να «απαντήσουν» στα μεγάλα ερωτηματικά όσον αφορά στον Γουργούθακα. Ωστόσο, ακόμη και τώρα, μετά τη μελέτη του, υπάρχουν πολλές εκκρεμότητες που θα τους «βασανίσουν» τα επόμενα χρόνια. Τεχνικές αναρριχήσεις και διανοίξεις πιθανόν να κρύβουν πολύ ευχάριστες εκπλήξεις. Το Λιοντάρι κρύβει ακόμα θησαυρούς στο upstream κομμάτι του ποταμού.
Οι τελευταίες εξερευνήσεις του ΣΕΛΑΣ το 2014, που είχαν γίνει σε αυτό το τμήμα του σπηλαίου είχαν δώσει αίθουσες με πανέμορφους αραγωνίτες, γεωλογικές μορφές που πιθανότατα υποδεικνύουν νέα υπόγεια συστήματα, τονίζει ο Στρατής Αλεξάνδρου. «Η επιστροφή στον πάτο του Λιονταριού 20 χρόνια από την τελευταία φορά που κατέβηκε κανείς εκεί και μια σύγχρονη χαρτογράφηση, θα είναι όχι μόνο ένα ορόσημο για την ελληνική σπηλαιολογία της εποχής μας αλλά ίσως ανοίξει νέα πεδία εξερεύνησης και κατανόησης των σπηλαίων της περιοχής. Φυσικά, αν και γνωρίζουμε ότι είναι δύσκολο εγχείρημα λόγω των στενών περασμάτων που μας επιφυλάσσει το Λιοντάρι στα πρώτα 400 μέτρα, η κατάδυση στο σιφόνι στον πάτο του Λιονταριού (-1110μ) βρίσκεται πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μας».
Για το σπήλαιο Κέραμος 2 (LOC81) δεν χρειάζονται πολλά λόγια. Η εξερεύνησή του «είναι ζωντανή και έχει προοπτικές να δώσει ένα «νέο Γουργούθακα» και γιατί όχι κάτι μεγαλύτερο. Μαζί με τις «Στέρνες» στην αντιδιαμετρική πλευρά των Λευκών Ορέων, είναι τα σπήλαια που οι σπηλαιολόγοι της γενιάς μας θα γνωρίσουν τι σημαίνει πραγματικά εξερεύνηση ενός μεγάλου σπηλαίου. Υπάρχει ατέλειωτη δουλειά στην επιφανειακή έρευνα, ατελείωτα στίγματα και είσοδοι…».
