Πρόκειται για τον περίκεντρο επισκοπικό ναό, ο οποίος παραδόθηκε από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στην τοπική εκκλησία και την κοινωνία της Ροδόπης, ως ένας πλήρως αποκατεστημένος και επισκέψιμος χώρος, έτοιμος να υποδεχθεί ξανά τη λατρευτική και πολιτιστική ζωή του τόπου.
Η Μαξιμιανούπολη, η οποία ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Μαξιμιανό στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., περίπου επτά χιλιόμετρα δυτικά της Κομοτηνής, εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα διοικητικά και εκκλησιαστικά κέντρα της βυζαντινής Θράκης. Στην «καρδιά» της αρχαίας πόλης σώζεται ο περίκεντρος ναός, ένα μνημείο μοναδικής αρχιτεκτονικής αξίας με εξαγωνική κάτοψη, που χρονολογείται μεταξύ 11ου και 13ου αιώνα και θεωρείται ότι υπήρξε ο επισκοπικός ναός της πόλης. Παράλληλα, αποτελεί το μοναδικό μέχρι σήμερα ανεσκαμμένο μνημείο στο εσωτερικό της οχύρωσης της Μαξιμιανούπολης.
Το έργο της αποκατάστασης, προϋπολογισμού 1,5 εκατ. ευρώ από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης και τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού. Οι εργασίες περιλάμβαναν στερεώσεις, συντηρήσεις κονιαμάτων και λίθινων στοιχείων, αναστηλωτικές παρεμβάσεις, αλλά και τη δημιουργία σύγχρονων υποδομών που βελτιώνουν την επισκεψιμότητα και την προσβασιμότητα του αρχαιολογικού χώρου, διασφαλίζοντας την προστασία και την ανάδειξή του για τις επόμενες γενιές.
Κατά την τελετή απόδοσης του μνημείου, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον ναό «εξαιρετικά σημαντικό βυζαντινό μνημείο σπάνιας αρχιτεκτονικής», υπογραμμίζοντας ότι η επαναλειτουργία του ως χώρου λατρείας προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στο έργο. Οπως σημείωσε, «όταν ένα μνημείο αποδίδεται στην αρχική του χρήση, εν προκειμένω στη λατρεία, η χαρά και η ικανοποίησή μας είναι ακόμη μεγαλύτερη», ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην τέλεση του αγιασμού μέσα στον ναό «μετά από αιώνες σιωπής», γεγονός που, όπως είπε, καθιστά τη στιγμή μοναδική. Παράλληλα, τόνισε ότι «η Θράκη είναι ένας τόπος ευλογημένος, με εξαιρετικά πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα», επισημαίνοντας πως «η βυζαντινή ορθόδοξη παράδοση της Θράκης παραμένει ζωντανή και έτσι οφείλουμε να τη διατηρήσουμε και να την αναδείξουμε».
Την ακολουθία του αγιασμού τέλεσε ο Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής κ. Παντελεήμων, παρουσία του περιφερειάρχη Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλου Τοψίδη, του δημάρχου Ιάσμου Ιμάμ Τζανέρ και υπηρεσιακών στελεχών του υπουργείου.
ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ
Αυτοψία στο Ιμαρέτ Κομοτηνής
Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στη Ροδόπη, η υπουργός πραγματοποίησε αυτοψία και στο Ιμαρέτ Κομοτηνής, το οποίο θεωρείται πιθανότατα το παλαιότερο σωζόμενο οθωμανικό μνημείο της Ευρώπης και χρονολογείται μεταξύ 1364 και 1382. Το μνημείο, που κατά την οθωμανική περίοδο λειτουργούσε ως κοινωφελές ίδρυμα παροχής σίτισης και υποστήριξης σε απόρους, ταξιδιώτες και ανθρώπους που είχαν ανάγκη, έχει ήδη αποκατασταθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης με πόρους του ΕΣΠΑ 2014-2020. Κατά την αυτοψία εξετάστηκαν τα επόμενα βήματα για τη μετατροπή του ιστορικού συγκροτήματος σε έναν σύγχρονο εκθεσιακό χώρο.
Η Λίνα Μενδώνη δήλωσε ότι στόχος του υπουργείου είναι έως το τέλος του έτους να έχουν εγκριθεί οι μουσειολογικές και μουσειογραφικές μελέτες για τις αίθουσες του Ιμαρέτ και για τον χώρο του Παγοποιείου. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στους δύο βασικούς χώρους θα φιλοξενηθεί η εκκλησιαστική συλλογή, ενώ στο Παγοποιείο θα αναπτυχθεί έκθεση αφιερωμένη στην ιστορία και την πολυπολιτισμική ταυτότητα της Κομοτηνής.
Παράλληλα, το υπουργείο Πολιτισμού βρίσκεται σε συνεννόηση με την ΕΤΑΔ για την παραχώρηση του γειτονικού παλαιού κινηματογράφου «Αστέρια», ώστε να προχωρήσουν οι μελέτες αποκατάστασής του και να ενταχθεί στη συνολική ιστορική και πολιτιστική διαδρομή της πόλης ως ένας νέος, λειτουργικός και ανοιχτός στο κοινό χώρος πολιτισμού.
