Φόρτωση Text-to-Speech…
Δεν είναι πλέον οι καταγγελίες ή οι τυχαίοι δειγματοληπτικοί έλεγχοι που καθορίζουν ποιες επιχειρήσεις θα βρεθούν στο στόχαστρο της φορολογικής διοίκησης. Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) έχει μεταφέρει το κέντρο βάρους στην ανάλυση δεδομένων, αξιοποιώντας το ψηφιακό αποτύπωμα που αφήνει πλέον σχεδόν κάθε επιχειρηματική συναλλαγή. Μέσα από εκατομμύρια ηλεκτρονικές διασταυρώσεις και αλγοριθμικά μοντέλα ανάλυσης κινδύνου, καταρτίζονται καθημερινά προφίλ φορολογικού κινδύνου, τα οποία οδηγούν στην επιλογή των επιχειρήσεων που θα ελεγχθούν.
Στην πράξη, όταν ένα ελεγκτικό συνεργείο εμφανίζεται σε μια επιχείρηση, έχει προηγηθεί μια εκτεταμένη διαδικασία επεξεργασίας πληροφοριών. Τα δεδομένα που συγκεντρώνονται από τα ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA), τις φορολογικές δηλώσεις, τις διασυνδεδεμένες ταμειακές μηχανές και τα POS, αλλά και από ηλεκτρονικές πλατφόρμες και άλλες ψηφιακές πηγές συγκρίνονται μεταξύ τους προκειμένου να εντοπιστούν αποκλίσεις και συμπεριφορές που παραπέμπουν σε αυξημένο φορολογικό κίνδυνο.
Oπως αναφέρουν στελέχη της φορολογικής διοίκησης, στόχος των συστημάτων ανάλυσης δεν είναι η ανίχνευση μιας μεμονωμένης παράβασης, αλλά η αναγνώριση συγκεκριμένων μοτίβων που επαναλαμβάνονται σε επιχειρήσεις με παραβατική συμπεριφορά. «Κάθε νέο δεδομένο αυξάνει ή μειώνει τη βαθμολογία κινδύνου μιας επιχείρησης, δημιουργώντας ένα προφίλ το οποίο ανανεώνεται συνεχώς». Οσο περισσότερες ενδείξεις συγκεντρώνονται τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να ενεργοποιηθεί ο ελεγκτικός μηχανισμός.
Τα μοτίβα που οδηγούν μια επιχείρηση στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ είναι συγκεκριμένα:
– Οι αποκλίσεις οι οποίες προκύπτουν από τις διασταυρώσεις στοιχείων που διαβιβάζουν ηλεκτρονικές πλατφόρμες, πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών και λοιπές ψηφιακές πηγές με τα έσοδα που δηλώνονται στη φορολογική διοίκηση. Οταν τα διαθέσιμα στοιχεία δεν συμβαδίζουν με τον δηλωμένο κύκλο εργασιών, το σύστημα καταγράφει ένδειξη αυξημένου φορολογικού κινδύνου.
– Η μη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές. Η ολοκλήρωση μιας πληρωμής με κάρτα χωρίς την αντίστοιχη έκδοση φορολογικού παραστατικού ή η διαπίστωση ότι τα δύο συστήματα δεν επικοινωνούν μεταξύ τους αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κριτήρια επιλογής για έλεγχο. Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι οι συναλλαγές με κάρτα ολοκληρώνονται μόνο εφόσον προηγηθεί η έκδοση του αντίστοιχου φορολογικού παραστατικού και η διαβίβαση των σχετικών δεδομένων στην πλατφόρμα myDATA. Η αυτόνομη λειτουργία των POS δεν επιτρέπεται, γεγονός που καθιστά εύκολα ανιχνεύσιμες τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης.
Οταν τα δεδομένα από myDATA, POS, δηλώσεις, πλατφόρμες δείξουν αποκλίσεις, χτυπάει συναγερμός στον ελεγκτικό μηχανισμό.
– Η μη διαβίβαση παραστατικών στην πλατφόρμα myDATA ή η ύπαρξη αποκλίσεων μεταξύ των ηλεκτρονικών βιβλίων και των φορολογικών δηλώσεων. Τα ηλεκτρονικά βιβλία επιτρέπουν πλέον στην ΑΑΔΕ να εντοπίζει σχεδόν σε πραγματικό χρόνο ασυνέπειες στην καταγραφή των συναλλαγών. Επίσης, οι αυξομειώσεις στα δηλωθέντα παραστατικά δημιουργούν υποψίες.
– Η μη υποβολή δηλώσεων ή η υποβολή δηλώσεων με στοιχεία που δεν συμβαδίζουν με τα δεδομένα που ήδη διαθέτει η φορολογική διοίκηση από άλλες πηγές.
– Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι αλγόριθμοι ανάλυσης κινδύνου, οι οποίοι επεξεργάζονται το σύνολο των διαθέσιμων πληροφοριών και εντοπίζουν σύνθετα πρότυπα παραβατικής συμπεριφοράς. Ασυνήθιστες μεταβολές στον κύκλο εργασιών, εισπράξεις μέσω POS που δεν συμβαδίζουν με τα δηλωθέντα έσοδα, αποκλίσεις σε σχέση με επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου ή επαναλαμβανόμενες ασυνέπειες στα ηλεκτρονικά δεδομένα αποτελούν ενδείξεις που, όταν συνδυάζονται, ενεργοποιούν τον ελεγκτικό μηχανισμό.
Στην Ανατολική Αττική
Χαρακτηριστική εφαρμογή αυτής της μεθοδολογίας αποτέλεσε η επιχειρησιακή δράση της ΑΑΔΕ στην Ανατολική Αττική. Με στοχευμένη επιχείρηση υψηλής ακρίβειας, βασισμένη σε σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης κινδύνου και αξιοποίηση αλγοριθμικών μοντέλων, οι ελεγκτές πραγματοποίησαν εκτεταμένους ελέγχους σε επιχειρήσεις εστίασης και αναψυχής. Η στοχοποίηση των επιχειρήσεων προέκυψε από συγκεκριμένα μοτίβα φορολογικού κινδύνου που είχαν ήδη εντοπιστεί από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις. Μη διασύνδεση ταμειακών μηχανών με POS, μη διαβίβαση στοιχείων στην πλατφόρμα myDATA, καθώς και πρόσθετες ενδείξεις που ανέδειξε η επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων.
Τα ελεγκτικά συνεργεία πραγματοποίησαν αιφνιδιαστικούς και επαναλαμβανόμενους ελέγχους σε τουριστικές περιοχές της Ανατολικής Αττικής, από το Μαρκόπουλο και το Πόρτο Ράφτη έως την Αρτέμιδα, το Λαύριο και τη Νέα Μάκρη, ελέγχοντας συνολικά 38 επιχειρήσεις εστίασης, καφέ, μπαρ και χώρους αναψυχής.
Παρά το γεγονός ότι οι ιδιαίτερα ισχυροί άνεμοι περιόρισαν σημαντικά την επισκεψιμότητα των καταστημάτων, τα αποτελέσματα των ελέγχων ανέδειξαν υψηλά ποσοστά παραβατικότητας. Συγκεκριμένα, στις 20 από τις 38 επιχειρήσεις (53%) διαπιστώθηκαν παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας, βεβαιώθηκαν συνολικά 150 φορολογικές παραβάσεις και καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 50.000 ευρώ. Παράλληλα, σε δύο επιχειρήσεις στο Πόρτο Ράφτη επιβλήθηκε το μέτρο της 48ωρης αναστολής λειτουργίας λόγω σοβαρών φορολογικών παραβάσεων.
Η συγκεκριμένη επιχείρηση επιβεβαιώνει τη σταδιακή μετάβαση της φορολογικής διοίκησης σε ένα μοντέλο «έξυπνων» και στοχευμένων ελέγχων, όπου ο επιτόπιος έλεγχος αποτελεί το τελευταίο στάδιο μιας διαδικασίας που ξεκινάει από την αξιοποίηση των ψηφιακών δεδομένων. Στην ΑΑΔΕ εκτιμούν ότι όσο διευρύνεται η διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων και εμπλουτίζονται τα διαθέσιμα δεδομένα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ακρίβεια με την οποία εντοπίζονται οι επιχειρήσεις που αποκρύπτουν φορολογητέα ύλη, περιορίζοντας παράλληλα τους άσκοπους ελέγχους σε συνεπείς φορολογουμένους.
