Φόρτωση Text-to-Speech…
Βάζοντας δίπλα δίπλα μια φωτογραφία της Μαντόνα από το 1982, όταν ξεκινούσε την πορεία της από το κλαμπ Danceteria της Νέας Υόρκης, και ένα στιγμιότυπο από την πρόσφατη εμφάνισή της στον τελικό του Μουντιάλ, είναι πολλά τα ερωτήματα που περνούν από το μυαλό. Πώς αυτή η ευφυής περφόρμερ και επιχειρηματίας κατάφερε να διατηρήσει τον μύθο της εδώ και τέσσερις δεκαετίες; Πώς έπειτα από ένα τόσο σοβαρό ζήτημα υγείας, όπως αυτό που αντιμετώπισε πριν από δύο χρόνια, επέστρεψε με έναν πραγματικά καλοφτιαγμένο dance δίσκο που έφτασε στην κορυφή των τσαρτ; Πώς εξακολουθεί να απασχολεί με τις εμφανίσεις της, ακόμη και αν δεν ορίζει πλέον τον ήχο της ποπ; Πώς σπάει ένα ακόμη στερεότυπο, αυτό που θέλει τις γυναίκες μετά μια ηλικία να αποσύρονται; Δεν έχουμε ξαναδεί σταρ αυτού του βεληνεκούς να συνεχίζει στα εξήντα επτά της, με τον τρόπο που εκείνη επιθυμεί. Δεν θα έπρεπε όμως να μας κάνει εντύπωση. Αν κάτι χαρακτηρίζει τη Μαντόνα, είναι αυτή η σχεδόν αυθάδης αυτοπεποίθησή της. Δεν την αγγίζουν ούτε τα κακεντρεχή σχόλια για την εμφάνισή της ούτε ο ηλικιακός ρατσισμός που πάντα κατευθύνεται στις γυναίκες.
Για χρόνια, στην ατζέντα που είχα ως έφηβη, εκεί που σημειώναμε τους αριθμούς τηλεφώνων των καλύτερων φίλων μας, στίχους από τραγούδια και σχολικές υποχρεώσεις, είχα στο εξώφυλλο κολλημένη μια μικρή ασπρόμαυρη φωτογραφία της Μαντόνα να μου κλείνει το μάτι. Πολύ αργότερα ανακάλυψα ότι επρόκειτο για την εμβληματική φωτογράφιση που είχε κάνει για το περιοδικό Interview το 1990, κάποια χρόνια νωρίτερα δηλαδή. Δεν θυμάμαι ποιο περιοδικό τις είχε αναδημοσιεύσει στην Ελλάδα, όμως κάπου τις βρήκα, τις έκοψα και γέμισα τις σελίδες εκείνης της ατζέντας. Ετσι, με ακολουθούσε πάντα το αύθαδες βλέμμα της, πλαισιωμένο με μια μαύρη, κοντή, στυλιζαρισμένη περούκα με φράντζα, μεγάλες βλεφαρίδες, ημίψηλο καπέλο, έντονα φρύδια και χείλη με περίγραμμα, ελιά ζωγραφισμένη κάτω από τη μύτη, τσιγάρο στο στόμα κι ένα κροπ τοπ με φαρδιά μανίκια και πουά. Η εικόνα και η αισθητική της με μάγεψε. Ηθελα να πάρω κάτι από την αταξία της, από την ορμή της.
Μποϊκοτάζ και απειλές για σύλληψη
Στη συνέντευξη που συνόδευε τη φωτογράφιση, διαφήμιζε την επερχόμενη, τότε, περιοδεία «Blond Ambition», με τα θρυλικά πλέον κοστούμια του Ζαν-Πολ Γκοτιέ και τα τραγούδια από τα άλμπουμ «Like a Prayer» του 1989 και «I’m Breathless» του 1990, το σάουντρακ της ταινίας «Dick Tracy». Πρόκειται ίσως για την καλύτερη περιοδεία της καριέρας της, με σκηνές που έχουν μείνει μνημειώδεις στην ποπ κουλτούρα, όπως η ερμηνεία του «Like a Virgin» με τη Μαντόνα πάνω σε ένα κρεβάτι να σκανδαλίζει τους σεμνότυφους και να ρίχνει λάδι στη φωτιά της δημοσιότητας όπως μόνο εκείνη ήξερε. Σε κάποιες στάσεις της περιοδείας η αστυνομία απείλησε να τη συλλάβει, ο Πάπας κάλεσε σε αποχή από τις συναυλίες της (ή και από το σεξ αν θέλετε, το ίδιο θα ήταν), ενώ η ίδια δήλωνε πως το σόου της ήταν σαν μια θεατρική παράσταση που σπάει τα ταμπού, φτιαγμένη για ανοιχτόμυαλους θεατές. Αν έπρεπε να επιλέξω μόνο μία περιοδεία της που θα παρακολουθούσα αν έκανα ένα ταξίδι στον χρόνο, αυτή θα ήταν η πρώτη επιλογή μου.
Οταν την ανακάλυψα, οι εποχές αυτές ήταν μόνο λίγα χρόνια πίσω μου κι όμως ήδη τις νοσταλγούσα. Στο σπίτι, ωστόσο, υπήρχαν βιντεοκασέτες με παλιότερες συναυλίες της, αλλά και εμφανίσεις της σε διάφορες τελετές βραβείων. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη φορά που είδα σε βιντεοκασέτα την εμφάνιση της Μαντόνα στα βραβεία MTV του 1990, όπου παρουσίασε μια διαφορετική εκδοχή του «Vogue», σαν άλλη Μαρία Αντουανέτα με τους «αυλικούς» χορευτές της, επηρεασμένη από την επιτυχία της ταινίας «Επικίνδυνες σχέσεις» του Στίβεν Φρίαρς, φορώντας το κοστούμι της Γκλεν Κλόουζ από την ταινία. Τα θροΐσματα από τα βαριά υφάσματα, οι ήχοι από τις βεντάλιες, ο διάχυτος ερωτισμός, η άψογη εκτέλεση της χορογραφίας και το υψηλό επίπεδο της παραγωγής σε ένα εμβληματικό κομμάτι ήταν ένα θέαμα που όμοιό του δεν είχε δει το κοινό του MTV.
Πρωτοπόρος, με αντιφάσεις
Δύσκολα μπορεί ένας έφηβος που σήμερα ακούει το «Confessions II», το δέκατο πέμπτο άλμπουμ της, που κυκλοφόρησε στις 3 Ιουλίου ως φόρος τιμής στα χρόνια του Danceteria, να αντιληφθεί πόσο πρωτόγνωρα φαίνονταν όσα έκανε η Μαντόνα για την ποπ κουλτούρα τις δεκαετίες του ’80 και του ’90. Ισως κι εμείς κοντεύουμε να τα ξεχάσουμε. Πέρα από εκπληκτική περφόρμερ, γιατί ως τέτοια πρέπει να κρίνεται, μέσω της μουσικής, του στυλ και του τρόπου με τον οποίο η ίδια ζούσε πάντα τη ζωή της ενδυνάμωνε γυναίκες και άνδρες να εκφράσουν ανοιχτά τη σεξουαλικότητά τους και να είναι αναπολογητικά ο εαυτός τους, αφήνοντας πίσω τις καταπιεστικές κοινωνικές συμβάσεις.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εμφάνιση της Μαντόνα στα βραβεία MTV του 1990, όπου παρουσίασε το «Vogue» σαν άλλη Μαρία Αντουανέτα με τους «αυλικούς» χορευτές της, φορώντας το κοστούμι της Γκλεν Κλόουζ από την ταινία «Επικίνδυνες σχέσεις» του Στίβεν Φρίαρς.
Ακόμη κι εκείνη, βέβαια, είχε τις αντιφατικές στιγμές της. Οταν το 1992 η Σινέντ Ο’ Κόνορ ήρθε αντιμέτωπη με σφοδρές αντιδράσεις μετά το επεισόδιο όπου έσκισε τη φωτογραφία του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση για να διαμαρτυρηθεί για την κακοποίηση παιδιών μέσα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, θα περίμενε κανείς ότι η Μαντόνα θα ήταν η πρώτη που θα την υπερασπιζόταν. Αντ’ αυτού εκείνη δήλωσε: «Πιστεύω ότι υπάρχει καλύτερος τρόπος να παρουσιάσει τις ιδέες της, αντί να καταστρέφει μια εικόνα που σημαίνει πολλά για κάποιους ανθρώπους. Πρέπει να κάνεις κάτι περισσότερο από το να υποτιμάς ένα σύμβολο».
Mέσω της μουσικής, του στυλ και του τρόπου με τον οποίο η ίδια ζούσε πάντα τη ζωή της, ενδυνάμωνε γυναίκες και άνδρες να εκφράσουν ανοιχτά τη σεξουαλικότητά τους και να είναι αναπολογητικά ο εαυτός τους, αφήνοντας πίσω τις καταπιεστικές κοινωνικές συμβάσεις.
Η δύναμη της Μαντόνα ήταν η διαρκής επανεφεύρεση της περσόνας της, με τρόπο που πάντα της επέτρεπε να επιστρέφει στην επικαιρότητα και να ανανεώνει το κοινό της, τη στιγμή που όλοι πίστευαν πως είχε ολοκληρώσει την πορεία της. Ετσι έγινε το 1998, όταν έπειτα από χρόνια χωρίς μεγάλα χιτ μάς έδωσε το αρτιότερο άλμπουμ της καριέρας της από άποψη παραγωγής, συνολικής αισθητικής, φωνητικών ικανοτήτων και στιχουργικής ωριμότητας, το υπέροχο «Ray of Light». Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και σήμερα, τηρουμένων των αναλογιών. Μετά πολλά χρόνια χωρίς έναν αξιοσημείωτο δίσκο, επανέρχεται με το «Confessions II», για πρώτη φορά όμως επαναλαμβάνοντας ιδέες και ήχους, κοιτάζοντας πίσω στις ωραίες στιγμές της πορείας της. Αυτές που αγαπήσαμε κι αυτές που την κρατούν για πάντα στο πάνθεον των κορυφαίων αστέρων της ποπ.
