Ευρώπη – Ελλάδα οδικώς ή με πλοίο;

Κάποτε, για τους ταξιδιώτες που κατέβαιναν στην Ελλάδα με το αυτοκίνητό τους από την Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη η διέλευση από τη Γιουγκοσλαβία ήταν σχεδόν μονόδρομος. Ο άξονας μέσω Ζάγκρεμπ, Βελιγραδίου και Σκοπίων αποτελούσε τη φυσική χερσαία σύνδεση με τη χώρα μας. Την ακτοπλοϊκή σύνδεση της Αδριατικής προτιμούσαν κατά κύριο λόγο οι επαγγελματίες. Ομως, ο πόλεμος που ακολούθησε τον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του ’90 και στη συνέχεια η εμφάνιση των γρήγορων πλοίων έδωσαν στη θαλάσσια οδό ένα μεγάλο πλεονέκτημα.

Σήμερα, με τους βαλκανικούς αυτοκινητοδρόμους να έχουν βελτιωθεί σημαντικά και την ακτοπλοΐα να αναζητεί οικονομικότερη λειτουργία, τίθεται ξανά το ερώτημα πόσο ανταγωνιστικό είναι το οδικό ταξίδι προς την Ελλάδα. Το ζήτημα έθεσε πρόσφατα και ο οδηγός «Driving to Greece from the UK» του The Gap Decaders, του ταξιδιωτικού ιστοτόπου των Izzy Nicholls και Phil Kelly, που ειδικεύεται στα οδικά ταξίδια και στα αυτοκινούμενα, συνδυάζοντας προσωπικές εμπειρίες και έρευνα. Εχουμε αναφερθεί πολλές φορές στους κατόχους camper που αναζητούν έναν ηπιότερο χειμώνα στη Μεσόγειο. Το δίλημμα, όμως, δεν αφορά μόνο εκείνους που ταξιδεύουν οδικώς στη χώρα μας, αλλά και τους Ελληνες που ταξιδεύουν προς την υπόλοιπη Ευρώπη.

Το άρθρο εξετάζει, για την κάθοδο προς τη χώρα μας, τις επιλογές μέσω Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας, Κροατίας-Μαυροβουνίου-Αλβανίας και Ουγγαρίας-Ρουμανίας-Βουλγαρίας αλλά και δύο συνδυασμούς οδικής και ακτοπλοϊκής μετακίνησης, δηλαδή από την Ανκόνα ή τη νότια Ιταλία. Ας δούμε, λοιπόν, τις βασικές προτάσεις.

Οδικώς μέσω Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας

Το The Gap Decaders προκρίνει αυτή τη διαδρομή για γρήγορη και οικονομική οδική πρόσβαση στη βόρεια Ελλάδα. Είναι, όπως την περιγράφει, περισσότερο μια διαδρομή μετάβασης παρά περιήγησης. Η πορεία μέσω Γκρατς, Μάριμπορ, Ζάγκρεμπ, Βελιγραδίου και Νις, και στη συνέχεια μέσω του αυτοκινητοδρόμου Α1 της Βόρειας Μακεδονίας προς τη Γευγελή και τους Ευζώνους, καλύπτεται πλέον σχεδόν εξ ολοκλήρου σε αυτοκινητοδρόμους, χωρίς να απαιτείται είσοδος στα κέντρα των πόλεων.

Στον συγκεκριμένο άξονα υπάρχει μια εντυπωσιακή αλλαγή υποδομών, καθώς το 2018 ολοκληρώθηκαν το σλοβενικό τμήμα προς το συνοριακό πέρασμα Γκρούσκοβιε και το Ντεμίρ Καπίγια-Σμόκβιτσα στη Βόρεια Μακεδονία. Το 2019 παραδόθηκε το τμήμα στο φαράγγι της Γκρντέλιτσα, συμπληρώνοντας τον βασικό σερβικό άξονα προς τον Νότο. Παραμένει, πάντως, η ελληνική εκκρεμότητα στο Πολύκαστρο-Χαλάστρα, μήκους περίπου 44 χιλιομέτρων, που αναβαθμίζεται, όμως, δεν αποτελεί ακόμα έναν ολοκληρωμένο αυτοκινητόδρομο.

Με αφετηρία το Καλαί και προορισμό τη Θεσσαλονίκη, το άρθρο υπολογίζει τη συνολική απόσταση σε 2.563 χιλιόμετρα, που αντιστοιχούν σε 26,5 ώρες καθαρής οδήγησης και 429 ευρώ για καύσιμα και διόδια. Στον χρόνο αυτό πρέπει να προστεθούν κάποιες στάσεις, διανυκτέρευση, τυχόν καθυστερήσεις λόγω κυκλοφορίας και συνοριακοί έλεγχοι. Τα σύνορα, μάλιστα, είναι το λιγότερο προβλέψιμο μέρος αυτής της επιλογής. Ο ταξιδιώτης εξέρχεται από τη Σένγκεν περνώντας από την Κροατία στη Σερβία και επανεισέρχεται στους Ευζώνους. Μεσολαβεί και ο έλεγχος μεταξύ Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας.

Το 2026 καταγράφηκαν πρόσθετες καθυστερήσεις λόγω του ευρωπαϊκού συστήματος εισόδου/εξόδου, EES, που άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά στις 12 Οκτωβρίου 2025 και τέθηκε σε πλήρη λειτουργία στις 10 Απριλίου 2026. Αυτό αφορά κατά κανόνα υπηκόους τρίτων χωρών που ταξιδεύουν για σύντομη παραμονή και περιλαμβάνει καταγραφή στοιχείων διαβατηρίου και βιομετρικών δεδομένων. Ηδη από τα τέλη Μαΐου οι αναμονές στους Ευζώνους άγγιζαν τις δύο ώρες για τα Ι.Χ. και πάνω από πέντε ώρες για επιβάτες τουριστικών λεωφορείων. Καθώς το EES αφορά τα εξωτερικά σύνορα της Σένγκεν, δεν εφαρμόζεται στα σύνορα Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας. Επίσης, οι πολίτες της Ε.Ε. δεν υπάγονται στη συγκεκριμένη βιομετρική καταγραφή, μπορούν όμως να επηρεαστούν από τη συμφόρηση. Οι αναμονές αυτές δεν αποτελούν καθημερινό κανόνα, πρέπει όμως να ληφθούν υπόψη, καθώς ίσως περιορίσουν το χρονικό κέρδος αυτής της διαδρομής.

Μέσω Κροατίας, Μαυροβουνίου και Αλβανίας

Τη συγκεκριμένη επιλογή The Gap Decaders τη χαρακτηρίζει ως την πιο γραφική. Από το Καλαί η διαδρομή περνά από Λιέγη, Νυρεμβέργη και Γκρατς προς Ζάγκρεμπ και Σπλιτ, συνεχίζει μέσω Ποντγκόριτσα και Σκόδρας και καταλήγει στα Ιωάννινα.

Η συνολκή απόσταση φτάνει τα 2.821 χιλιόμετρα, με 35,5 ώρες καθαρής οδήγησης και κόστος 479 ευρώ για καύσιμα και διόδια. Η Κροατία, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία προσφέρονται για πολυήμερες στάσεις, μετατρέποντας τη μετάβαση σε αυτοτελές ταξίδι.

Το πρόβλημα, για κάποιον που θέλει απλώς να επισπεύσει τη μετάβασή του, είναι η μικρότερη μέση ταχύτητα που μπορεί να πετύχει κανείς στον συγκεκριμένο άξονα. Ειδικά στο Μαυροβούνιο και στην Αλβανία, η απομάκρυνση από το δίκτυο αυτοκινητοδρόμων επιβραδύνει την πορεία, ενώ τα σύνορα προσθέτουν πιθανές καθυστερήσεις. Οι ίδιοι οι συντάκτες δεν την προτείνουν για όποιον βιάζεται, αλλά τη θεωρούν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για ταξιδιώτες με αυτοκινούμενο και χρόνο στη διάθεσή τους.

Μέσω Ουγγαρίας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας

Μια εναλλακτική αποτελεί επίσης ο άξονας Ουγγαρίας – Ρουμανίας – Βουλγαρίας. Από την 1η Ιανουαρίου 2025, με την κατάργηση των ελέγχων προσώπων στα εσωτερικά χερσαία σύνορα Ρουμανίας και Βουλγαρίας, επιτρέπεται μετάβαση από την ηπειρωτική δυτική Ευρώπη στην Ελλάδα χωρίς έξοδο από τη Σένγκεν. Η διαδρομή από το Καλαί διαμορφώνεται στα 2.672 χιλιόμετρα, με 29,5 ώρες οδήγησης και κόστος 470 ευρώ μέχρι τη Θεσσαλονίκη. Δεν διαθέτει εξίσου συνεχή αλληλουχία αυτοκινητοδρόμων και δεν αποκλείονται προσωρινοί εσωτερικοί έλεγχοι, αλλά παρουσιάζει ενδιαφέρον για όσους θέλουν να αποφύγουν χώρες εκτός Ε.Ε.

Μέσω Ιταλίας και με πλοίο στην Ελλάδα

Η ανανέωση του στόλου από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 με τα γρήγορα πλοία που δρομολογήθηκαν περιόρισε τον χρόνο του ταξιδιού Πάτρα – Ανκόνα από 36 σε περίπου 20 ώρες.

Σήμερα, η οικονομικότερη πλεύση που ακολουθούν τα πλοία της γραμμής, καθώς πραγματοποιούνται μειώσεις ταχύτητας, όπου είναι εφικτό, για περιορισμό εκπομπών και κόστους περιβαλλοντικής συμμόρφωσης, έχει επηρεάσει ως έναν βαθμό τον σχεδιασμό των δρομολογίων.

Το άρθρο αναφέρεται στις δύο βασικές επιλογές δρομολογίων Ανκόνα – Ηγουμενίτσα (1.451 χιλιόμετρα από το Καλαί, 16,5 ώρες οδήγησης και περίπου 22,5 ώρες πλεύσης, με ενδεικτικό κόστος από 868 ευρώ) και Μπρίντιζι – Ηγουμενίτσα (2.014 χιλιόμετρα, 22 ώρες οδήγησης και περίπου 10 ώρες πλεύσης, με κόστος από 733 ευρώ). Οι τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων αφορούν δύο άτομα με αυτοκινούμενο 6 έως 8 μέτρων και βασική θέση καταστρώματος. Δεν είναι τιμές για συνηθισμένο Ι.Χ., ούτε περιλαμβάνουν καμπίνα, η οποία αυξάνει τη δαπάνη αλλά προσφέρει ουσιαστικότερη ανάπαυση.

Το βασικό πλεονέκτημα του πλοίου είναι ότι ο χρόνος του ταξιδιού μπορεί να αξιοποιηθεί για ξεκούραση. Το Gap Decaders προκρίνει τον συνδυασμό Ιταλίας-πλοίου για περιορισμό της χειμερινής οδήγησης στα Βαλκάνια, υπενθυμίζοντας ότι και η πρόσβαση στην Ιταλία μπορεί να περιλαμβάνει αλπική διέλευση.

Οι συντάκτες προσθέτουν και μια προσωπική παρατήρηση για τα ελληνικά λιμάνια, θεωρώντας χαοτική την οργάνωσή τους σε σχέση με τα βρετανικά, με περιορισμένη σήμανση και οδηγίες. Αντίστοιχη αίσθηση αταξίας περιγράφουν και για τη διαδικασία της αποβίβασης. Συμβουλεύουν έγκαιρη άφιξη, ολοκλήρωση του check-in και προσοχή στις υποδείξεις του προσωπικού, με ερωτήσεις όταν κάτι δεν είναι σαφές.

Η τελική επιλογή

Συμπερασματικά, το οδικό ταξίδι έχει πλέον ισχυρότερη θέση στη σύγκριση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κερδίζει σε κάθε περίπτωση. Το ίδιο το Gap Decaders καταλήγει ότι δεν υπάρχει μία καλύτερη διαδρομή για όλους. Προκρίνει τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία για γρήγορη οδική πρόσβαση, την Ιταλία και το πλοίο για λιγότερη οδήγηση και χειμερινή μετάβαση, και Κροατία – Μαυροβούνιο – Αλβανία για όσους θέλουν να απολαύσουν τη διαδρομή. Οι καλύτεροι δρόμοι ενισχύουν τη χερσαία επιλογή, ενώ οι ουρές στα σύνορα, η κούραση και ο τελικός προορισμός καθορίζουν αν αυτή θα αποδειχθεί και η καλύτερη για το συγκεκριμένο ταξίδι.

Δεν θα μπορούσαμε, πάντως, να αποφύγουμε ένα τελευταίο σχόλιο, καθώς -όπως προαναφέραμε- το συγκεκριμένο άρθρο του Gap Decaders απευθύνεται στους πολυάριθμους ιδιοκτήτες αυτοκινούμενων της Κεντρικής και Β. Ευρώπης -συνταξιούχοι στην πλειονότητά τους- που αυτή την περίοδο σχεδιάζουν να ταξιδέψουν σε προορισμούς με ηπιότερο χειμώνα. Δυστυχώς, ενώ άλλες χώρες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία -ακόμα και η γειτονική Αλβανία-, έχουν δημιουργήσει τις κατάλληλες υποδομές για να τους υποδεχθούν, από την πλευρά μας υπάρχει αδιαφορία. «Το όραμα του ελληνικού τουρισμού θα πρέπει να είναι τουρισμός 12 μήνες τον χρόνο», δήλωσε πρόσφατα ο πρωθυπουργός από το αναβαθμισμένο χιονοδρομικό Κέντρο Λαϊλιά στις Σέρρες. Μήπως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να στρέψουμε την προσοχή μας και στη συγκεκριμένη κατηγορία επισκεπτών, που, αντίθετα με την επικρατούσα αντίληψη, αφήνει ένα σεβαστό ποσό στην τοπική κοινωνία;