Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 25 Σεπτεμβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 25 Σεπτεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Οσία Ευφροσύνη και Οσιος Σέργιος του Ραντονέζ

Οσία Ευφροσύνη

Ιδιαίτερη μορφή του αιγυπτιακού μοναχισμού, έζησε στην Αλεξάνδρεια κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μικρού (408-450). Γεννήθηκε το 410 και ήταν μοναχοκόρη του Παφνουτίου, του πλουσιότερου και επιφανέστερου άρχοντα της Αλεξάνδρειας. Οι γονείς της ήταν βαθιά πιστοί, αλλά παρέμεναν άτεκνοι για χρόνια, και η γέννησή της Ευφροσύνης θεωρήθηκε καρπός των προσευχών ενός ενάρετου ηγουμένου. Οταν σε ηλικία 12 ετών έχασε τη μητέρα της, ο πατέρας της ανέλαβε την ανατροφή της, προσφέροντάς της σπουδαία μόρφωση και χριστιανική αγωγή, και στα 18 της κανόνισε να την παντρέψει με πλούσιο νέο της ανώτερης τάξης, εκείνη όμως είχε ήδη αποφασίσει κρυφά να αφιερώσει τη ζωή της στον Θεό.

Για να αποφύγει τον γάμο και την αναζήτησή της από τον ισχυρό πατέρα της, η Ευφροσύνη πήρε την ριζοσπαστική απόφαση να κόψει κοντά τα μαλλιά της, να ντυθεί με ανδρικά ρούχα και να παρουσιαστεί σε ανδρικό κοινόβιο μοναστήρι έξω από την Αλεξάνδρεια, δηλώνοντας ότι ονομάζεται Σμάραγδος και είναι ευνούχος του παλατιού που επιθυμούσε να μονάσει. Λόγω της μεγάλης της ομορφιάς και της νεότητάς της, ο ηγούμενος, φοβούμενος μήπως σκανδαλιστούν οι υπόλοιποι αδελφοί, της όρισε να ζει σε απόλυτη απομόνωση σε κλειστό κελί, όπου έζησε ασκητικά για 38 ολόκληρα χρόνια με αυστηρή νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή.

Ολο αυτό το διάστημα, ο Παφνούτιος, απαρηγόρητος από την ξαφνική εξαφάνιση της κόρης του, την αναζητούσε παντού και συντετριμμένος επισκεπτόταν συχνά το συγκεκριμένο μοναστήρι για να βρει πνευματική παρηγοριά, ο δε ηγούμενος τον έστελνε στο κελί του μοναχού Σμαράγδου, καθώς διέκρινε τη μεγάλη του σοφία. Για πολλά χρόνια, λοιπόν, ο Παφνούτιος εξομολογούνταν τον πόνο του και ζητούσε συμβουλές από τον Σμάραγδο, χωρίς ποτέ να υποψιαστεί ότι κάτω από τα ασκητικά ράσα κρυβόταν η ίδια του η χαμένη κόρη. Οταν, όμως, η οσία ένιωσε το 470 ότι πλησιάζει το τέλος της ζωής της λόγω βαριάς ασθένειας, και λίγο πριν ξεψυχήσει, δεν άντεξε να βλέπει άλλο τον πόνο του και του αποκάλυψε την αλήθεια λέγοντάς του: «Πατέρα μου, εγώ είμαι η κόρη σου η Ευφροσύνη». Μετά το πρώτο σοκ και την κοίμησή της, βαθιά συγκλονισμένος ο Παφνούτιος δώρισε όλη την τεράστια περιουσία του στους φτωχούς και στο μοναστήρι, εκάρη ο ίδιος μοναχός και εγκαταστάθηκε στο ίδιο κελί της κόρης του, όπου έζησε ασκητικά για άλλα 10 χρόνια μέχρι και τη δική του οσιακή κοίμηση. Σήμερα, μικρά τμήματα των λειψάνων της φυλάσσονται στην Ιερά Μονή Κύκκου στην Κύπρο και στο παρεκκλήσιο της οσίας Ξένης της Ρωσίδος στη Μάνδρα Αττικής.

Οσιος Σέργιος του Ραντονέζ

Θεωρείται ο «πατέρας» του ρωσικού μοναχισμού, ο αναμορφωτής της πνευματικής ζωής της Ρωσίας και ένας από τους πιο αγαπημένους αγίους ολόκληρου του Ορθόδοξου κόσμου, με τη ζωή του να συνδυάζει την ησυχαστική απομόνωση με την τεράστια εθνική και πολιτισμική προσφορά. Γεννήθηκε το 1314 κοντά στο Ροστώβ της Ρωσίας από ευσεβείς και ευγενείς βογιάρους, τον Κύριλλο και τη Μαρία, και το κοσμικό του όνομα ήταν Βαρθολομαίος. Ως παιδί, δυσκολευόταν πολύ να μάθει ανάγνωση και γραφή, γεγονός που του προκαλούσε θλίψη, αλλά ο συναξαριστής του αναφέρει ότι κάποια ημέρα συνάντησε στο δάσος έναν άγνωστο ηλικιωμένο μοναχό, που ήταν άγγελος Κυρίου, ο γέροντας προσευχήθηκε, του έδωσε ένα κομμάτι αντίδωρο και του υποσχέθηκε ότι από εκείνη τη στιγμή θα κατανοούσε τις γραφές καλύτερα από τους αδελφούς του, όπως και έγινε.

Μετά τον θάνατο των γονέων του, η ευρύτερη οικογένεια υποβαθμίστηκε οικονομικά λόγω των πολιτικών αναταραχών και μετακόμισε στο Ραντονέζ, και εκεί ο Βαρθολομαίος, μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του Στέφανο, αποφάσισαν να ζήσουν ως ερημίτες. Επέλεξαν ένα μέρος βαθιά και άγριο στο απάτητο δάσος βόρεια της Μόσχας, όπου έχτισαν ένα ξύλινο κελί και μια μικρή εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα. Ο αδελφός του, ωστόσο, δεν άντεξε τις κακουχίες και έφυγε για ένα μοναστήρι στη Μόσχα, ο δε Βαρθολομαίος έλαβε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Σέργιος και έζησε για χρόνια αντιμετωπίζοντας το δριμύ ψύχος, την πείνα, τις επιθέσεις των δαιμόνων, αλλά και των άγριων ζώων. Ολο αυτό το διάστημα, η φήμη της αγιότητάς του άρχισε να προσελκύει και άλλους άνδρες που ήθελαν να μονάσουν κοντά του, γι’ αυτό ο Σέργιος χειροτονήθηκε ιερέας και έγινε ο ηγούμενος της κοινότητας, με τη μικρή εκείνη ξύλινη εκκλησία να εξελίσσεται στην περίφημη Λαύρα της Αγίας Τριάδος – Αγίου Σεργίου, που αποτελεί μέχρι σήμερα το σημαντικότερο μοναστικό κέντρο της Ρωσίας.

Ο όσιος έζησε στην εποχή που η Ρωσία ήταν διασπασμένη και υποδουλωμένη στους Τατάρους, αλλά χάρη στο μεγάλο πνευματικό του κύρος, κατάφερνε να συμφιλιώνει τους αντιμαχόμενους Ρώσους πρίγκιπες, ενώνοντας έτσι το ρωσικό έθνος. Πριν από την ιστορική και νικηφόρα μάχη του Κουλίκοβο το 1380 εναντίον των Τατάρων, ο μέγας δούκας της Μόσχας άγ. Δημήτριος Ντονσκόι επισκέφθηκε τον Σέργιο για να ζητήσει την ευλογία του, με τον όσιο να προφητεύει τη νίκη, να τον εμψυχώνει και να προσφέρει μάλιστα ως συμπαραστάτες του δύο μοναχούς του, τον Περεσβέτ και τον Οσλιάμπια.

Παρά τη δόξα του, ο Σέργιος παρέμεινε ακραία ταπεινός, φορούσε τα πιο φτωχικά, μπαλωμένα ράσα και εργαζόταν σκληρά κάνοντας ξυλουργικές και αγροτικές εργασίες, ενώ το 1378 αρνήθηκε κατηγορηματικά την πρόταση να γίνει Μητροπολίτης Μόσχας, προτιμώντας να παραμείνει ένας απλός ηγούμενος στο δάσος. Οταν λειτουργούσε, πολλοί έβλεπαν έναν άγγελο να συλλειτουργεί μαζί του, ενώ κατά τη διάρκεια της Θείας Κοινωνίας, μια θεία φλόγα εμφανιζόταν στο Αγιο Ποτήριο. Αξιώθηκε επίσης να δει σε όραμα την ίδια την Υπεραγία Θεοτόκο συνοδευόμενη από τους απ. Πέτρο και Ιωάννη, η οποία του υποσχέθηκε ότι θα προστατεύει για πάντα το μοναστήρι του. Ο όσιος εκοιμήθη εν ειρήνη στις 25 Σεπτεμβρίου 1392, τα δε λείψανά του βρέθηκαν άφθαρτα το 1422 και αναβλύζουν πλήθος θαυμάτων μέχρι σήμερα.

Από αυτόν δημιουργήθηκε μια τεράστια πνευματική οικογένεια. Οι μαθητές και οι ακόλουθοί του ίδρυσαν περισσότερα από 40 νέα μοναστήρια, τα οποία λειτούργησαν ως πνευματικοί, πολιτισμικοί και εθνικοί φάροι, απλώνοντας τον μοναχισμό μέχρι τις πιο απομακρυσμένες και παρθένες περιοχές της βόρειας Ρωσίας. Οι πιο σημαντικοί από τους άμεσους μαθητές του είναι οι εξής: Οσιος Νίκων του Ραντονέζ (1352–1426), ο αγαπημένος μαθητής και ο άμεσος διάδοχός του στην ηγουμενία της Λαύρας της Αγίας Τριάδος, ανέλαβε το δύσκολο έργο να ξαναχτίσει το μοναστήρι από τις στάχτες του, όταν αυτό πυρπολήθηκε και καταστράφηκε ολοσχερώς από την επιδρομή των Τατάρων το 1408 και ήταν εκείνος που ζήτησε από τον κορυφαίο αγιογράφο Αντρέι Ρουμπλιώφ να ζωγραφίσει την περίφημη εικόνα της Αγίας Τριάδος εις μνήμην και τιμήν του Σεργίου, για να κοσμήσει το νέο πέτρινο καθολικό της μονής. Οσιος Σάββας του Στοροζέφ, από τους πρώτους και πιο στενούς μαθητές του, που διακρίθηκε για την αυστηρή ασκητική του ζωή και ίδρυσε τη Μονή του Γενεσίου της Θεοτόκου, η οποία εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο ισχυρά πνευματικά και αμυντικά προπύργια κοντά στη Μόσχα. Οσιος Ανδρόνικος της Μόσχας, εκείνος που ίδρυσε την ιστορική Μονή του Σωτήρος στην οποία έζησε και τάφηκε αργότερα ο Αντρέι Ρουμπλιώφ. Οσιος Αβράμιος του Γαλίτς, από τους πρώτους που συνέρρευσαν στο δάσος του Ραντονέζ και κατάφερε να εκχριστιανίσει πολλούς γηγενείς πληθυσμούς στις άγριες περιοχές του Γαλίτς και της Κοστρομά. Η δράση των μαθητών του Αγίου Σεργίου δημιούργησε ένα ιστορικό και πνευματικό φαινόμενο που οι ιστορικοί ονόμασαν «Θηβαΐδα του Βορρά», κατά τα πρότυπα της αρχαίας αιγυπτιακής μοναχικής Θηβαΐδας, καθώς οι μοναχοί αυτοί έγιναν οι πρωτοπόροι που εξημέρωσαν τα άγρια δάση της βόρειας Ρωσίας, μεταφέροντας παντού την ορθόδοξη πίστη, την καλλιέργεια της γης, την αγιογραφία και την εκκλησιαστική γραμματεία.

Η διδασκαλία του Οσίου Σεργίου του Ραντονέζ δεν διασώθηκε μέσα από γραπτά θεολογικά κείμενα ή περίπλοκες πραγματείες, διότι δίδαξε κυρίως βιωματικά, μέσα από τη σιωπή, το προσωπικό του παράδειγμα και την καθημερινή συμβίωση με τους μοναχούς και τον λαό. Σε μια περίοδο που η Ρωσία σπαρασσόταν από φονικές αδελφοκτονίες, μίση και διαιρέσεις μεταξύ των πριγκίπων, ο Σέργιος πρόβαλλε την Αγία Τριάδα ως το απόλυτο πρότυπο της ενότητας και της αγάπης. Και δίδασκε ότι, όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος είναι ενωμένα με τέλεια αγάπη χωρίς να χάνουν την ιδιαιτερότητά τους, έτσι και οι άνθρωποι οφείλουν να νικήσουν το μίσος και τον εγωισμό, ζώντας ενωμένοι. Επανέφερε, επίσης, στον ρωσικό μοναχισμό το αυστηρό κοινοβιακό σύστημα, το οποίο είχε σχεδόν ατονήσει. Επέβαλλε την πλήρη ακτημοσύνη, κανένας μοναχός δεν είχε δικά του αντικείμενα ή χρήματα, και όλοι έτρωγαν στην ίδια τράπεζα. Κατήργησε τις κοινωνικές τάξεις μέσα στο μοναστήρι, είτε κάποιος ήταν πρώην πλούσιος βογιάρος είτε πάμφτωχος χωρικός, αντιμετωπιζόταν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και, αντίθετα με άλλες μοναστικές παραδόσεις που εστίαζαν μόνο στη θεωρία και την προσευχή, ο Σέργιος δίδασκε ότι η εργασία είναι προσευχή. Αν και ηγούμενος, ο ίδιος δούλευε περισσότερο από όλους, επισκεύαζε τα κελιά, κουβαλούσε νερό, έκοβε ξύλα, ζύμωνε το ψωμί και έραβε τα ράσα των αδελφών. Πίστευε, επίσης, ότι η πνευματική εξουσία δεν επιβάλλεται με τη βία, αλλά κερδίζεται με την ανοχή και την αγάπη. Οταν ο μεγάλος του αδελφός, ο Στέφανος, επέστρεψε στη μονή και διεκδίκησε την ηγουμενία προσβάλλοντάς τον δημόσια, ο Σέργιος δεν αντιμίλησε και αντί να έρθει σε αντιπαράθεση, έφυγε κρυφά τη νύχτα και πήγε να μονάσει μόνος του σε άλλο δάσος, μέχρι που οι μοναχοί τον παρακάλεσαν με δάκρυα να επιστρέψει.

Τιμάται επίσης η μνήμη: οσίου Παφνουτίου πατρός οσίας Ευφροσύνης, οσιομάρτυρος Παφνουτίου του αναχωρητού, του εν Κωνσταντινουπόλει μεγάλου σεισμού και του θαύματος του Τρισαγίου Υμνου, μαρτύρων Παύλου, Τάττης και των τέκνων αυτών, Σαβινιανού, Μαξίμου, Ρούφου και Ευγενίου εν Δαμασκώ, μαρτύρων Βυζατηνού και Βισκόρου, οσίου Θεοφίλου Εφέσου του ομολογητού, οσίου Αρσενίου του παλαιού της Γεωργίας, οσίας Ευφροσύνης εν Σουζντάλ και οσίας Δοσιθέας των Σπηλαίων του Κιέβου.