Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 21 Σεπτεμβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 21 Σεπτεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

Εορτολόγιο: Απόδοσις εορτής του Τιμίου Σταυρού, Προφήτης Ιωνάς, Απόστολος Κοδράτος ο εν Αθήναις και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Απόδοσις εορτής του Τιμίου Σταυρού

Προφήτης Ιωνάς

Από τους πιο γνωστούς προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, ένας από τους 12 ελάσσονες, έζησε τον 8ο αι. π.Χ. επί βασιλείας Ιεροβοάμ Β΄ του βασιλείου του Ισραήλ, με το όνομά του στα εβραϊκά να σημαίνει «περιστερά». Είναι παγκοσμίως γνωστός για τη θαυμαστή περιπέτειά του στην κοιλιά ενός μεγάλου κήτους και τη δραματική αποστολή του στην ειδωλολατρική πόλη Νινευή.

Ο Θεός διέταξε τον Ιωνά να μεταβεί στη Νινευή, πρωτεύουσα των Ασσυρίων, για να κηρύξει τη μετάνοια και να προειδοποιήσει για την επερχόμενη καταστροφή της. Ο Ιωνάς, όμως, φοβούμενος τη σκληρότητα των Νινευιτών, αλλά και επειδή δεν ήθελε να σωθούν οι εχθροί του Ισραήλ, παρακούει και επιβιβάζεται σε πλοίο από την Ιόππη, για να ξεφύγει από το πρόσωπο του Θεού. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ξεσπά τρομερή θεομηνία και οι ναύτες, όταν καταλαβαίνουν ότι ο Ιωνάς είναι η αιτία της οργής του Θεού, τον ρίχνουν στα κύματα και η θάλασσα ηρεμεί αμέσως. Τότε, ένα μεγάλο κήτος καταπίνει τον Ιωνά, που παραμένει ζωντανός στην κοιλιά του για τρεις ημέρες και τρεις νύχτες προσευχόμενος με συντριβή και μετάνοια. Την τρίτη ημέρα, το κήτος τον ξεβράζει σώο στην ακτή, ο Θεός επαναλαμβάνει την εντολή του και ο Ιωνάς αυτή τη φορά υπακούει. Φτάνει στη Νινευή και κηρύττει: «Ακόμη σαράντα ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». Οταν το άκουσαν αυτό οι Νινευίτες, από τον βασιλιά μέχρι τον πιο απλό πολίτη, πιστεύουν στην προφητεία, κηρύσσουν γενική αυστηρή νηστεία, ντύνονται με σάκους και μετανοούν ειλικρινά. Ο Θεός δε, βλέποντας τη μετάνοιά τους, τους συγχωρεί και δεν καταστρέφει την πόλη.

Στη συνέχεια, εμφανίζεται ο Ιωνάς να λυπάται και να θυμώνει επειδή η προφητεία του δεν πραγματοποιήθηκε και ο Θεός έδειξε έλεος στους εχθρούς του. Κάθεται έξω από την πόλη για να δει τι θα συμβεί και ο Θεός επιτρέπει να φυτρώσει γρήγορα μια κολοκυθιά για να του κάνει σκιά. Την επόμενη μέρα, όμως, το φυτό ξεραίνεται, ο Ιωνάς υποφέρει από τη ζέστη και στενοχωριέται για το φυτό, με τον Θεό να του εξηγεί ότι, αφού εκείνος λυπήθηκε για ένα φυτό που δεν κόπιασε να μεγαλώσει, πόσο περισσότερο ο Θεός έπρεπε να λυπηθεί και να σώσει μια πόλη με περισσότερους από 120.000 ανθρώπους και αμέτρητα ζώα. 

Για τον Χριστιανισμό, ο Ιωνάς είναι μία από τις εμβληματικές μορφές, καθώς η τριήμερη παραμονή του στην κοιλιά του κήτους αποτελεί την απόλυτη προτύπωση της τριημέρου Ταφής και Ανάστασης του Ιησού Χριστού, με τον ίδιο τον Χριστό να δίνει θεολογική βαρύτητα στο πρόσωπό του, χρησιμοποιώντας την ιστορία του ως το πιο ξεκάθαρο πνευματικό και προφητικό παράδειγμα για το δικό του έργο. Στα Ευαγγέλια (Ματθ. 12, 38-41 και Λκ. 11, 29-32), όταν οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι ζήτησαν επίμονα από τον Χριστό να τους δείξει ένα θαύμα («σημείον») για να αποδείξει ότι είναι ο Μεσσίας, εκείνος τους απάντησε αυστηρά, αναφέροντας ότι δεν θα τους δοθεί άλλο σημάδι εκτός από το σημάδι του Ιωνά: «Ώσπερ γάρ ήν Ιωνάς εν τη κοιλία του κήτους τρεις ημέρας και τρεις νύκτας, ούτως έσται και ο υιός του ανθρώπου εν τη καρδία της γης τρεις ημέρας και τρεις νύκτας» (Ματθ. 12, 40). Επίσης, χρησιμοποίησε τη μετάνοια των Νινευιτών για να ελέγξει την απιστία των συγχρόνων του Ιουδαίων, λέγοντας ότι οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν κατά την Κρίση και θα καταδικάσουν τη γενιά εκείνη, διότι αυτοί μετανόησαν αμέσως μόλις άκουσαν το κήρυγμα του Ιωνά, ενώ μπροστά τους τώρα βρίσκεται κάποιος πολύ ανώτερος από τον Ιωνά, ο ίδιος ο Χριστός, και δεν τον πιστεύουν (Ματθ. 12, 41).

Στους πρώτους αιώνες των διωγμών, ο Ιωνάς ήταν το πιο συχνά απεικονιζόμενο πρόσωπο της Παλαιάς Διαθήκης στις κατακόμβες της Ρώμης. Για τους πρώτους χριστιανούς, η διάσωσή του από το κήτος δεν ήταν απλά μια ιστορία, αλλά το απόλυτο σύμβολο της ελπίδας για την ανάσταση των νεκρών και την αιώνια ζωή. Η απεικόνιση γινόταν συνήθως σε έναν «κύκλο» τριών ή τεσσάρων σκηνών. Ο Ιωνάς ρίχνεται από το πλοίο στο στόμα του κήτους, το κήτος ξεβράζει τον Ιωνά στην ακτή και ο Ιωνάς απεικονίζεται ξαπλωμένος κάτω από το φυτό. Στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή αγιογραφία, ο Ιωνάς απεικονίζεται με δύο τρόπους, είτε ως προφήτης, όρθιος, μεσήλικας, με καστανά ή γκρίζα γένια και μαλλιά, φορώντας χιτώνα και ιμάτιο, κρατώντας ένα ξετυλιγμένο ειλητάριο που αναγράφει την προφητεία του για τη Νινευή, είτε στη σκηνή που το κήτος τον καταπίνει ή τον βγάζει από το στόμα του, συνδέοντας το γεγονός με την Ανάσταση του Κυρίου.

Απόστολος Κοδράτος ο εν Αθήναις

Ανήκει στην ομάδα των Εβδομήκοντα Αποστόλων του Χριστού, υπήρξε επίσκοπος Αθηνών, διαδεχόμενος τον Αγ. Πόπλιο, και θεωρείται ο πρώτος χριστιανός απολογητής στην ιστορία της Εκκλησίας. Γεννήθηκε πιθανότατα στην Αθήνα ή τη Μικρά Ασία και έλαβε σπουδαία ελληνική μόρφωση. Ηταν ακροατής των ίδιων των Αποστόλων, συνοδοιπόρος του απ. Παύλου, και ανήκε στους «άνδρες αποστολικούς» που κράτησαν ζωντανή την πρώτη χριστιανική παράδοση. Μετά το μαρτύριο του επισκόπου Αθηνών Ποπλίου, ο Κοδράτος ανέλαβε τον θρόνο της πόλης και κατάφερε να αναζωπυρώσει την πίστη των Αθηναίων που είχαν διασκορπιστεί και τρομοκρατηθεί από τους διωγμούς. 

Οταν το 125 ή 126 ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός επισκέφθηκε την Αθήνα για να μυηθεί στα Ελευσίνια Μυστήρια, ο Κοδράτος επέδειξε μεγάλο θάρρος, καθώς συνέγραψε και παρέδωσε προσωπικά στον αυτοκράτορα γραπτό κείμενο, την «Απολογία» του, υπερασπιζόμενος τους χριστιανούς έναντι των συκοφαντιών των ειδωλολατρών. Στο έργο αυτό, ο Κοδράτος τόνιζε την ιστορικότητα των θαυμάτων του Χριστού, γράφοντας χαρακτηριστικά ότι μερικοί από τους ανθρώπους που θεράπευσε ή ανέστησε ο Ιησούς ζούσαν ακόμη μέχρι τις ημέρες του. Η λογική και η κομψότητα του κειμένου εντυπωσίασαν τον Αδριανό, ο οποίος εξέδωσε διάταγμα που απαγόρευε τη θανάτωση χριστιανών χωρίς συγκεκριμένη κατηγορία και δίκη. Παρά την προσωρινή ανακωχή, ο όχλος των ειδωλολατρών της Αθήνας στράφηκε εναντίον του, ο Κοδράτος λιθοβολήθηκε, βασανίστηκε και τελικά εκδιώχθηκε από την πόλη. Φεύγοντας από εκεί, κατέφυγε στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας, όπου συνέχισε να κηρύττει το Ευαγγέλιο, αλλά συνελήφθη ξανά και πέθανε μαρτυρικά μέσα στη φυλακή, πιθανότατα από ασιτία (κατά άλλες πηγές με αγχόνη), στα χρόνια του αυτοκράτορα Αντωνίνου του Ευσεβούς.

Η διάσωση του μοναδικού αποσπάσματος της Απολογίας του, καθώς το ίδιο το έργο χάθηκε στο πέρασμα των αιώνων, οφείλεται αποκλειστικά στον πατέρα της «Εκκλησιαστικής Ιστορίας», τον Ευσέβιο Καισαρείας που, γράφοντας το μνημειώδες έργο του κατά τον 4ο αι., θέλησε να καταγράψει τα γεγονότα της βασιλείας του αυτοκράτορα Αδριανού. Εκεί σημειώνει ότι είχε ο ίδιος στα χέρια του ένα αντίγραφο της Απολογίας και θαύμαζε τη λαμπρή διάνοια και την αποστολική ορθότητα του Κοδράτου. Για να αποδείξει τα λεγόμενά του, ο Ευσέβιος αντέγραψε αυτούσιο ένα μικρό, αλλά εξαιρετικά σημαντικό απόσπασμα μέσα στο βιβλίο του. Στο διασωθέν απόσπασμα ο Κοδράτος εστιάζει στην ιστορική αλήθεια των θαυμάτων του Ιησού Χριστού, σε αντίθεση με τις ψεύτικες οφθαλμαπάτες των μάγων της εποχής: «Τα έργα όμως του Σωτήρα μας ήταν πάντοτε παρόντα, γιατί ήταν αληθινά. Εκείνοι που θεραπεύτηκαν και εκείνοι που αναστήθηκαν εκ νεκρών, δεν φάνηκαν μόνο τη στιγμή που θεραπεύτηκαν ή αναστήθηκαν, αλλά παρέμεναν πάντοτε παρόντες. Και όχι μόνο όσο ζούσε ο Σωτήρας, αλλά και μετά την αναχώρησή του έζησαν για πολύ καιρό, έτσι ώστε μερικοί από αυτούς έφτασαν μέχρι και τις δικές μας ημέρες».

Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Ευσεβίου, μαρτύρων Ευσεβίου, Νεστάβου και Ζήνωνος των αυταδέλφων και Νέστορος του ομολογητού, οσίου Ιωνά του Σαββαΐτου, οσίου Ισαακίου επισκόπου Σίτης Κύπρου, μάρτυρος Πρίσκου, μάρτυρος Βάσσης εν Τύρω, οσίου Ιωσήφ εν Ι.Μ. Ζαονίκιεφ, οσίου Δανιήλ εν Σουζγκόρσκ και Δημητρίου μητροπολίτου Ροστώφ.