Το ελληνικό σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα είναι ένα από τα πρώτα εθνικά σχέδια και το μεγαλύτερο έως τώρα σε πόρους που εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Και αυτό όπως αναγνωρίζει η ίδια η Επιτροπή δείχνει την πολύ καλή προετοιμασία της Ελλάδας και την ποιότητα και αρτιότητα των παρεμβάσεων που σχεδιάστηκαν.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την άμεση ενεργοποίηση 5,3 δισ. ευρώ (4,8 δισ. ευρώ + ΦΠΑ) για την ενίσχυση ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, προκειμένου να προχωρήσουν σε επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, για την κοινωνική στέγαση και για την αναβάθμιση των δημόσιων και ιδιωτικών μεταφορών.
Πρόκειται για δέσμη 25 παρεμβάσεων, που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, προγράμματα «Εξοικονομώ» για ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων, εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων σε κατοικίες, 2.800 νέες κατοικίες που θα στεγάσουν ευάλωτα νοικοκυριά, αύξηση έως και 100 ευρώ το χρόνο του επιδόματος θέρμανσης. Επίσης, περιλαμβάνεται προμήθεια νέων ηλεκτρικών λεωφορείων και συρμών μετρό, «κοινωνικό leasing» (με χαμηλό μίσθωμα) ηλεκτρικών οχημάτων για νοικοκυριά με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, επιδοτούμενη αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων (ΙΧ, VAN, μεσαία και βαρέα οχήματα) για μικρές επιχειρήσεις και 100% επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης ατόμων με αναπηρία.
Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα αφορά περίπου σε 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, θα ξεκινήσει άμεσα, εντός του 2026 και θα διαρκέσει έως και το 2032.
Αναλυτικότερα, μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, εντός του 2026 δρομολογούνται οι ακόλουθες δράσεις:
Κατασκευή Κοινωνικών Κατοικιών: Με συνεργασία των Υπουργείων Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας και Εθνικής Άμυνας υλοποιείται μια σειρά ενεργειών για να λάβουν τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις οι εγκαταστάσεις τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα με απώτερο στόχο την δημοσίευση δημόσιου διαγωνισμού για την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων. Τα διαμερίσματα θα διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά με βάση μια νομοθετική μεταρρύθμιση και παρέμβαση που προετοιμάζεται από το αρμόδιο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η αναζήτηση δημόσιων κτιρίων που δύνανται να μετατραπούν σε κτίρια οικιστικής χρήσης με στόχο να προκύψουν επιπλέον περίπου 400 κοινωνικές κατοικίες. Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου αναμένεται να φτάσει τα 490 εκατ. ευρώ.
Ενεργειακή Αναβάθμιση Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων: Με ευθύνη του αρμόδιου Υπουργείου Ανάπτυξης , προετοιμάζεται μια στοχευμένη δράση για την μείωση του ενεργειακού κόστους των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Το μέτρο προβλέπει ενεργειακή αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας, όπως και αλλαγή θερμοσιφώνων με ηλιακούς. Θα ωφεληθούν πολύ μικρές επιχειρήσεις, με έμφαση σε κλάδους που έχουν υψηλό ενεργειακό κόστος λειτουργίας. Η επιχείρηση θα έχει την δυνατότητα να ενισχυθεί τόσο για τις δαπάνες του κτιριακού κελύφους όσο και για την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού με ενισχυμένα ποσοστά επιδότησης, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα υλοποίησης των παρεμβάσεων χωρίς να επιβαρύνεται δραστικά η ρευστότητα της επιχείρησης. Για τον σκοπό αυτό θα διατεθούν 395 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα με στόχο την ωφέλεια περίπου 12.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Κοινωνικό Leasing για την μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων: Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επεξεργάζεται ήδη την δημοσίευση του μέτρου της μίσθωσης: ηλεκτρικών οχημάτων για ευάλωτα νοικοκυριά με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους και πολύ χαμηλό μίσθωμα το οποίο δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ μηνιαίως. Τα ωφελούμενα νοικοκυριά, επιδοτούμενα με μέγιστο ποσό τις 500 ευρώ (προσαυξημένο κατά 1.500 ευρώ για ευάλωτες οικογένειες με μέλος ΑμεΑ) θα έχουν την δυνατότητα να αποκτήσουν μέσω μίσθωσης για τα επόμενα 4 χρόνια ένα ηλεκτρικό όχημα, το οποίο θα επιλέγεται από συγκεκριμένη λίστα, ενώ επίσης θα ληφθεί μέριμνα μελλοντικά για την απόκτηση του οχήματος μετά το πέρας της περιόδου μίσθωσης. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται στα 170 εκατ. ευρώ με στόχο τα 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά.
Ενίσχυση του στόλου αστικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη: Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προετοιμάζει ήδη δημόσιο διεθνή διαγωνισμό για την προμήθεια ηλεκτρικών λεωφορείων τα οποία θα ενταχθούν στον στόλο του ΟΑΣΑ και του ΟΑΣΘ. Πιο συγκεκριμένα 211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, τα 101 στην Αθήνα και τα 110 στην Θεσσαλονίκη, θα ενισχύσουν τις δημόσιες αστικές συγκοινωνίες, αντικαθιστώντας παλαιά οχήματα, κατά προτεραιότητα στις αστικές γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη πρόσβαση σε ΙΧ, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Η προσθήκη των νέων λεωφορείων θα μειώσει κατά 15% τον χρόνο αναμονής στις στάσεις, θα εξυπηρετήσει την πύκνωση των δρομολογίων που εξυπηρετούν το κοινό και παράλληλα θα συνδράμουν στην μείωση του λειτουργικού κόστους των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών κατά 35 εκατ. ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός που θα διατεθεί από Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα φτάνει τα 129 εκατ. ευρώ.
Αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών προβλέπεται επιδότηση 20.000 ευρώ για την αλλαγή συμβατικού οχήματος ΤΑΞΙ με ηλεκτρικό, διαθέτοντας συνολικά μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα 68 εκατ. ευρώ.
