Η ίδια λέξη, «γενοκτονία», αποκτά διαφορετικό πολιτικό βάρος όταν αλλάζει ο «δράστης», ο λαός και η γεωπολιτική πλευρά.
Νίκος Μιχαλόπουλος
Η συζήτηση για την Γάζα, τον πόλεμο του Ισραήλ και το δικαίωμα του παλαιστινιακού λαού στην αυτοδιάθεση έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ελλάδα και την Ευρώπη, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία, με χιλιάδες νεκρούς αμάχους, καταστροφή πόλεων και υποδομών, αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών και σοβαρές καταγγελίες για εγκλήματα πολέμου και πιθανή γενοκτονική πρόθεση. Από τη Γάζα και το Ισραήλ μέχρι το Κίεβο και την Ουκρανία, η λέξη «γενοκτονία» έχει αποκτήσει τεράστιο πολιτικό και ηθικό βάρος, προκαλώντας ένα κρίσιμο ερώτημα για την ελληνική Αριστερά και ευρύτερα για την ευρωπαϊκή πολιτική: εφαρμόζονται τα ίδια κριτήρια όταν αξιολογείται ο πόλεμος του Ισραήλ και όταν αξιολογείται η ρωσική επιθετικότητα; Και πώς συνδέεται η σημερινή συζήτηση με τον Holodomor, τον λιμό του 1932-1933 που το Ευρωκοινοβούλιο έχει αναγνωρίσει ως γενοκτονία κατά του ουκρανικού λαού, με τη ρωσική αμφισβήτηση της ουκρανικής εθνικής ταυτότητας, αλλά και με το ζήτημα της αυτοδιάθεσης στην περίπτωση του Ισραήλ και της Παλαιστίνης; Την ίδια στιγμή, η ένταση γύρω από το «Free Palestine» και η στοχοποίηση Ισραηλινών πολιτών στην Ελλάδα δημιουργούν ένα ακόμη δύσκολο ερώτημα: πού τελειώνει η θεμιτή πολιτική κριτική προς την κυβέρνηση του Ισραήλ και πού αρχίζει η συλλογική ενοχοποίηση και ο αντισημιτισμός;
Το ζητούμενο δεν είναι να συμψηφιστούν η Γάζα και η Ουκρανία, ούτε να εξισωθούν το Ισραήλ και η Ρωσία. Είναι να εξεταστεί εάν οι ίδιες αρχές – το διεθνές δίκαιο, η προστασία των αμάχων, η απαγόρευση της γενοκτονίας, το δικαίωμα στην εθνική αυτοδιάθεση και η απόρριψη της συλλογικής ενοχοποίησης – εφαρμόζονται πράγματι με τον ίδιο τρόπο ανεξάρτητα από τον δράστη. Από τη νομική έννοια της γενοκτονίας και τις καταγγελίες για τη Γάζα, θα περάσουμε στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στον Holodomor, πριν εξετάσουμε τη στάση της ελληνικής Αριστεράς, το διαφορετικό πολιτικό λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται για τις δύο συγκρούσεις, το πραγματικό περιεχόμενο του «Free Palestine», το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση Ισραηλινών και Παλαιστινίων και, τέλος, την ανησυχητική γραμμή που μπορεί να χωρίζει την πολιτική διαμαρτυρία από την αντισημιτική συλλογική στοχοποίηση. Γιατί εάν το διεθνές δίκαιο είναι πράγματι καθολικό, τότε δεν μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το ποιος είναι ο θύτης, ποιος είναι το θύμα και ποια πολιτική πλευρά βρίσκεται απέναντί μας.
Η λέξη που δεν μπορεί να έχει δύο μέτρα
Υπάρχουν λέξεις που δεν επιτρέπεται να γίνονται όπλα επιλεκτικής πολιτικής χρήσης. Μία από αυτές είναι η «γενοκτονία». Είναι ο βαρύτερος χαρακτηρισμός που μπορεί να αποδοθεί σε μια κρατική ή οργανωμένη εγκληματική συμπεριφορά, ακριβώς επειδή δεν περιγράφει απλώς έναν πόλεμο, ούτε ακόμη και μαζικές δολοφονίες αμάχων. Προϋποθέτει συγκεκριμένες πράξεις και, κυρίως, την ειδική πρόθεση καταστροφής, εν όλω ή εν μέρει, μιας προστατευόμενης εθνικής, εθνοτικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας.
Κι όμως, στην ευρωπαϊκή και ιδιαίτερα στην ελληνική πολιτική συζήτηση η λέξη έχει αποκτήσει ένα παράδοξο βάρος. Για τη Γάζα χρησιμοποιείται πλέον από σημαντικό τμήμα της Αριστεράς ως απολύτως δεδομένος πολιτικός και ηθικός χαρακτηρισμός. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ μιλά επίσημα για «γενοκτονία», το ΚΚΕ χαρακτηρίζει τη δράση του Ισραήλ «γενοκτονία κατά του λαού της Παλαιστίνης», ενώ η Νέα Αριστερά έχει ενσωματώσει τον ίδιο χαρακτηρισμό στην πολιτική της ταυτότητα.
Το ενδιαφέρον, επομένως, δεν είναι να αμφισβητήσουμε τη δυνατότητα να εξετάζεται νομικά η ισραηλινή συμπεριφορά ως γενοκτονική. Άλλωστε, η Ανεξάρτητη Διεθνής Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ ανακοίνωσε τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι θεωρεί πως το Ισραήλ έχει διαπράξει και συνεχίζει να διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα, ενώ τον Ιούνιο του 2026 επανέλαβε το συμπέρασμα αυτό.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Εφαρμόζεται το ίδιο μέτρο στην περίπτωση της Ρωσίας και της Ουκρανίας;
Και ακόμη πιο δύσκολα:
Εάν όχι, γιατί;
Η γενοκτονία δεν είναι πολιτικό σύνθημα
Η Σύμβαση του ΟΗΕ του 1948 δεν εξισώνει τη γενοκτονία με τον πόλεμο. Η γενοκτονία απαιτεί συγκεκριμένες πράξεις και ειδική πρόθεση. Αυτό είναι κρίσιμο, διότι διαφορετικά κάθε μαζικός βομβαρδισμός, κάθε πολιορκία και κάθε μεγάλη απώλεια αμάχων θα μπορούσε αυτομάτως να χαρακτηρίζεται γενοκτονία.
Στην περίπτωση της Γάζας, η Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ υποστήριξε ότι πληρούνται τέσσερις από τις πράξεις του άρθρου ΙΙ της Σύμβασης: δολοφονίες, πρόκληση σοβαρής σωματικής ή ψυχικής βλάβης, επιβολή συνθηκών ζωής υπολογισμένων να προκαλέσουν φυσική καταστροφή της ομάδας και μέτρα που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση γεννήσεων. Παράλληλα, κατέληξε ότι υπάρχει η απαιτούμενη ειδική πρόθεση.
Αυτό είναι ένα σοβαρό διεθνές νομικό εύρημα και δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Αλλά ακριβώς επειδή είναι τόσο σοβαρό, δημιουργεί μια υποχρέωση:
το ίδιο νομικό ερώτημα πρέπει να τίθεται παντού.
Δεν μπορεί η γενοκτονία να είναι νομικός όρος όταν ο δράστης είναι το Ισραήλ και απλώς «τραγωδία», «ιμπεριαλιστικός πόλεμος» ή «σύγκρουση» όταν ο δράστης είναι η Ρωσία.
Η Ουκρανία δεν είναι μια απλή υπόθεση πολέμου
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει προκαλέσει τεράστια καταστροφή, με συστηματικές επιθέσεις κατά αμάχων, υποδομών, κατοικιών και ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Η διεθνής δικαιοσύνη έχει ήδη ασχοληθεί με το ζήτημα της γενοκτονίας. Η Ουκρανία προσέφυγε το 2022 στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης βάσει της Σύμβασης για τη Γενοκτονία. Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη και το 2024 το Δικαστήριο απέρριψε ορισμένες ρωσικές προδικαστικές ενστάσεις και προχώρησε τη διαδικασία επί της ουσίας.
Παράλληλα, η ανεξάρτητη Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ για την Ουκρανία έχει τεκμηριώσει πολυάριθμες σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από τις ρωσικές δυνάμεις, μεταξύ άλλων εκ προθέσεως δολοφονίες, βασανιστήρια, βιασμούς, παράνομες κρατήσεις και παράνομες μεταφορές και απελάσεις. Η ίδια Επιτροπή έχει επίσης εξετάσει καταγγελίες που σχετίζονται με γενοκτονία και έχει επισημάνει ότι συγκεκριμένη ρωσική ρητορική ενδέχεται να συνιστά υποκίνηση σε γενοκτονία.
Άρα το ερώτημα δεν είναι επινοημένο.
Υπάρχει διεθνής νομική διαδικασία. Υπάρχει τεκμηριωμένη μαζική βία. Υπάρχει ζήτημα πρόθεσης. Υπάρχει ζήτημα ρητορικής.
Και υπάρχει κάτι ακόμη.
Ο Holodomor: η ιστορική μνήμη που δεν μπορεί να διαγραφεί
Εβδομήντα και πλέον χρόνια πριν από τη σημερινή Ρωσία, η Ουκρανία υπέστη μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές καταστροφές του 20ού αιώνα.
Ο Holodomor του 1932-1933 ήταν ο τεχνητός λιμός που επιβλήθηκε από το σταλινικό σοβιετικό καθεστώς μέσα στο πλαίσιο της βίαιης κολεκτιβοποίησης. Μαζικές κατασχέσεις σιτηρών, περιορισμός της δυνατότητας διαφυγής από τις πληγείσες περιοχές και καταστολή της ουκρανικής κοινωνίας συνέβαλαν στον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνώρισε το 2022 τον Holodomor ως γενοκτονία κατά του ουκρανικού λαού, κρίνοντας ότι η σοβιετική πολιτική είχε ως στόχο την καταστροφή των κοινωνικών θεμελίων του ουκρανικού έθνους, των παραδόσεων, του πολιτισμού, της εθνικής ταυτότητας και της κρατικής του υπόστασης. (Ευρωβουλή)
Το ίδιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επισημάνει ότι η καταστολή της ουκρανικής ταυτότητας δεν περιορίστηκε στον λιμό, αλλά συνδέθηκε με ευρύτερες διώξεις, εκτοπίσεις και πολιτικές καταστροφής της ουκρανικής κοινωνίας. (Ευρωβουλή)
Δεν σημαίνει ότι η σημερινή Ρωσική Ομοσπονδία είναι αυτομάτως νομικά υπεύθυνη για κάθε έγκλημα της Σοβιετικής Ένωσης.
Σημαίνει όμως κάτι πολιτικά και ιστορικά σημαντικό:
η καταστροφή της ουκρανικής εθνικής ταυτότητας αποτελεί μέρος μιας πολύ βαθύτερης ιστορικής σύγκρουσης.
Και αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την εξέταση της σημερινής ρωσικής ρητορικής απέναντι στην ουκρανική εθνική υπόσταση.
Δεν είναι δίκαιο να πούμε ότι «η Αριστερά στηρίζει τη Ρωσία»
Εδώ χρειάζεται να είμαστε ακριβείς.
Το ΚΚΕ έχει καταδικάσει την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και έχει δηλώσει ρητά την αλληλεγγύη του στον ουκρανικό λαό.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ επίσης μιλά για «ρωσική εισβολή» και καταδικάζει τη ρωσική επιθετικότητα, ενώ η Νέα Αριστερά αναφέρεται στην «αδικαιολόγητη και παράνομη ρωσική εισβολή».
Άρα η εύκολη κατηγορία ότι «η ελληνική Αριστερά αφήνει τη Ρωσία στο απυρόβλητο» δεν στέκει ως γενική διαπίστωση.
Και αυτό ακριβώς κάνει το επόμενο ερώτημα ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Η διαφορά βρίσκεται αλλού.
Βρίσκεται στην ένταση με την οποία χρησιμοποιείται ο όρος «γενοκτονία», στην πολιτική κινητοποίηση που συνοδεύει τον όρο και στη συνολική ηθική πλαισίωση των δύο πολέμων.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, για παράδειγμα, χαρακτηρίζει ευθέως τη Γάζα «γενοκτονία», ενώ για την Ουκρανία μιλά για ρωσική εισβολή.
Το ΚΚΕ χαρακτηρίζει επίσης τη Γάζα «γενοκτονία», ενώ για την Ουκρανία χρησιμοποιεί κυρίως το πλαίσιο του ιμπεριαλιστικού πολέμου, των ανταγωνισμών ΗΠΑ–ΝΑΤΟ–ΕΕ–Ρωσίας και της καταδίκης της ρωσικής εισβολής.
Αυτή η διαφορά στο λεξιλόγιο είναι υπαρκτή και αξίζει να εξεταστεί.
Γιατί η Γάζα γίνεται «γενοκτονία» και η Ουκρανία «ιμπεριαλιστικός πόλεμος»;
Εδώ βρίσκεται η καρδιά του άρθρου.
Δεν αρκεί να πούμε ότι κάποιος είναι φιλορωσικός. Πρέπει να δούμε πώς αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Ένα τμήμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς ερμηνεύει τις διεθνείς συγκρούσεις πρωτίστως μέσα από το σχήμα του ιμπεριαλισμού και των ανταγωνισμών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, το σχήμα αυτό οδηγεί σε μια προσέγγιση όπου η ρωσική εισβολή καταδικάζεται, αλλά ταυτόχρονα το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ και η ΕΕ θεωρούνται συνυπεύθυνα για το γεωπολιτικό υπόβαθρο της σύγκρουσης.
Στη Μέση Ανατολή, αντίθετα, το Ισραήλ παρουσιάζεται συχνά ως βασικός φορέας κατοχής, εποικισμού και καταπίεσης του παλαιστινιακού λαού.
Αυτό εξηγεί πολιτικά ένα μέρος της διαφοράς.
Δεν την ακυρώνει όμως.
Γιατί η γενοκτονία δεν έχει ιδεολογική ταυτότητα.
Εάν τα στοιχεία οδηγούν στον χαρακτηρισμό «γενοκτονία» στη μία περίπτωση, πρέπει να εξετάζονται με τα ίδια κριτήρια και στην άλλη.
Το τεστ της αυτοδιάθεσης
Υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο.
Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει ως μία από τις θεμελιώδεις αρχές των διεθνών σχέσεων την ισότητα των λαών και την αυτοδιάθεσή τους.
Στην περίπτωση της Παλαιστίνης, η Αριστερά —δικαίως, από τη σκοπιά της αρχής της αυτοδιάθεσης— ζητά τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Το ίδιο ΚΚΕ, για παράδειγμα, ζητά ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος στα σύνορα του 1967. (ΚΚΕ)
Το ερώτημα όμως είναι:
Η αρχή της αυτοδιάθεσης εφαρμόζεται συμμετρικά;
Εάν οι Παλαιστίνιοι δικαιούνται κράτος επειδή αποτελούν λαό με δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, τότε οι Ισραηλινοί έχουν δικαίωμα να διατηρούν το δικό τους κράτος;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι το ένα δικαίωμα ακυρώνει το άλλο.
Το ίδιο το Ισραήλ είναι κράτος-μέλος του ΟΗΕ από τις 11 Μαΐου 1949. Η Γενική Συνέλευση το ενέταξε στον Οργανισμό με την απόφαση 273, αφού προηγουμένως το Συμβούλιο Ασφαλείας είχε συστήσει την ένταξή του. (Ηνωμένα Έθνη)
Αυτό δεν απαλλάσσει το Ισραήλ από τις υποχρεώσεις του διεθνούς δικαίου.
Δεν σημαίνει ότι κάθε ισραηλινή κυβερνητική πολιτική είναι νόμιμη.
Δεν σημαίνει ότι η κατοχή, οι εποικισμοί ή οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν μπορούν να καταγγέλλονται.
Σημαίνει όμως ότι η ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ δεν είναι ένα ζήτημα που μπορεί να λύνεται με την κατάργηση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης ενός ολόκληρου λαού.
Τι σημαίνει πραγματικά «Free Palestine»;
Εδώ πρέπει να είμαστε ακόμη πιο προσεκτικοί.
Το σύνθημα «Free Palestine» δεν σημαίνει από μόνο του κατάργηση του Ισραήλ.
Μπορεί να σημαίνει ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος, τερματισμό της κατοχής και λύση δύο κρατών.
Αλλά μπορεί επίσης, ανάλογα με το ποιος το χρησιμοποιεί και τι ακριβώς υποστηρίζει, να εντάσσεται σε μια πολιτική αντίληψη ενός ενιαίου κράτους σε ολόκληρη την περιοχή, χωρίς κυρίαρχο εβραϊκό κράτος.
Εκεί βρίσκεται η κρίσιμη διαφορά.
Δεν μπορούμε να αποδώσουμε τη δεύτερη θέση σε όλους όσοι λένε «Free Palestine».
Μπορούμε όμως να ζητήσουμε από κάθε πολιτικό φορέα:
Ποιο ακριβώς είναι το τελικό πολιτειακό μοντέλο που προτείνετε;
Εάν είναι δύο κράτη, τότε υπάρχει κατ’ αρχήν χώρος για την παράλληλη άσκηση της παλαιστινιακής και της ισραηλινής αυτοδιάθεσης.
Εάν είναι ένα κράτος, τότε πρέπει να απαντηθεί τι σημαίνει αυτό για την εθνική αυτοδιάθεση των Εβραίων.
Και αυτή η απάντηση δεν είναι λεπτομέρεια.
Το ίδιο το ισραηλινό Basic Law του 2018 χαρακτηρίζει το Ισραήλ εθνικό κράτος του εβραϊκού λαού και αναγνωρίζει σε αυτό το πλαίσιο το δικαίωμα εθνικής αυτοδιάθεσης του εβραϊκού λαού.
Μπορεί κανείς να ασκήσει κριτική σε αυτή τη συνταγματική διατύπωση.
Αλλά δεν μπορεί να προσποιείται ότι το ζήτημα της ισραηλινής αυτοδιάθεσης δεν υπάρχει.
Και τότε εμφανίζεται ο αντισημιτισμός
Εδώ χρειάζεται η μεγαλύτερη δυνατή προσοχή.
Η κριτική στην ισραηλινή κυβέρνηση δεν είναι αντισημιτισμός.
Η κριτική στις επιχειρήσεις του ισραηλινού στρατού δεν είναι αντισημιτισμός.
Η υποστήριξη των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων δεν είναι αντισημιτισμός.
Η υποστήριξη της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους δεν είναι αντισημιτισμός.
Όταν όμως ένας άνθρωπος στοχοποιείται επειδή είναι Εβραίος ή Ισραηλινός, τότε η πολιτική διαφωνία μετατρέπεται σε συλλογική ενοχοποίηση.
Και εδώ η Ελλάδα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική.
Δεν είναι υπεύθυνος ο Ισραηλινός τουρίστας για την πολιτική της κυβέρνησης Νετανιάχου.
Δεν είναι υπεύθυνος ο Εβραίος Έλληνας πολίτης για τις αποφάσεις του ισραηλινού στρατού.
Όπως ακριβώς δεν είναι υπεύθυνος ένας Ρώσος τουρίστας στην Αθήνα για τις αποφάσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η αρχή πρέπει να είναι απολύτως ίδια.
Εκεί βρίσκεται η πραγματική αντίφαση
Αν κάποιος καταδικάζει – σωστά – τη συλλογική ενοχοποίηση των Ρώσων πολιτών για τον πόλεμο της Ρωσίας, οφείλει να καταδικάζει με τον ίδιο τρόπο και τη συλλογική ενοχοποίηση Ισραηλινών πολιτών.
Αν ένας Ρώσος δεν είναι ο Πούτιν, τότε ένας Ισραηλινός δεν είναι ο Νετανιάχου.
Αν ένας Ρώσος πολίτης δεν πρέπει να ξυλοκοπείται επειδή είναι Ρώσος, ένας Ισραηλινός τουρίστας δεν πρέπει να στοχοποιείται επειδή είναι Ισραηλινός.
Και εάν η πολιτική διαφωνία μετατρέπεται σε βία εναντίον ανθρώπων λόγω εθνικής καταγωγής ή θρησκείας, τότε η πολιτική διαμαρτυρία έχει περάσει σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
Το δύσκολο συμπέρασμα
Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι να αποφασίσουμε ποιος λαός «δικαιούται» να υποφέρει και ποιος όχι.
Δεν είναι να συμψηφίσουμε τη Γάζα με την Ουκρανία.
Δεν είναι να εξισώσουμε το Ισραήλ με τη Ρωσία.
Και ασφαλώς δεν είναι να αρνηθούμε τις τεράστιες απώλειες και την ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα.
Το πραγματικό τεστ είναι πολύ απλούστερο:
Ίδιοι κανόνες. Ίδιο διεθνές δίκαιο. Ίδια αξία της ανθρώπινης ζωής. Ίδια αρχή αυτοδιάθεσης. Ίδια καταδίκη της συλλογικής ενοχοποίησης.
Εάν η γενοκτονία είναι έγκλημα όταν την αποδίδουμε στο Ισραήλ, πρέπει να εξετάζουμε με την ίδια αυστηρότητα αν υπάρχει γενοκτονική πρόθεση και στην περίπτωση της Ρωσίας.
Εάν η αυτοδιάθεση είναι δικαίωμα των Παλαιστινίων, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άρνηση της αυτοδιάθεσης των Ισραηλινών.
Εάν η ρωσική κυβέρνηση δεν ταυτίζεται με κάθε Ρώσο πολίτη, το ίδιο πρέπει να ισχύει για την ισραηλινή κυβέρνηση και κάθε Ισραηλινό πολίτη.
Και εάν ο αντισημιτισμός είναι απαράδεκτος όταν εμφανίζεται με το παραδοσιακό του πρόσωπο, πρέπει να παραμένει απαράδεκτος και όταν φορά τον μανδύα της πολιτικής διαμαρτυρίας.
Γιατί τελικά αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα:
Θέλουμε διεθνές δίκαιο ή πολιτικό δίκαιο;
Θέλουμε καθολικά ανθρώπινα δικαιώματα ή δικαιώματα ανάλογα με το ποιος είναι ο θύτης και ποιος το θύμα;
Και κυρίως:
Εάν η λέξη «γενοκτονία» έχει την ίδια σημασία για όλους, τότε γιατί να μην εξετάζεται με τα ίδια μέτρα παντού;
https://tomanifesto.gr/dyo-metra-kai-dyo-stathma-genoktonia-ghia-ti-gaza-siopi-ghia-oykrania-h-dyskoli-alitheia-tis-ellinikis-aristeras-248983
