«Έχουν μαζευτεί οι λογαριασμοί, θα τους πληρώσω αύριο». «Χρειάζεται συμμάζεμα το γραφείο…θα το τακτοποιήσω μόλις γυρίσω το βράδυ». «Πρέπει να δω τι θα κάνω με την προαγωγή μου, αλλά θα το συζητήσω κάποια άλλη στιγμή, τώρα καλό είναι να αφοσιωθώ στόχους της εβδομάδας».. κ.α
Αυτές είναι μερικές από τις πολλές δηλώσεις που κάνουμε καθημερινά αλλά ‘‘τυχαίνει’’ να μην τις πραγματοποιούμε ή να τις αναβάλλουμε συνεχώς.
Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους αναβάλλουμε μια δράση
Δεν θέλουμε να κάνουμε πράγματα που δεν μας αρέσουν ή μας αναστατώνουν με οποιονδήποτε τρόπο. Για παράδειγμα, αναβάλλουμε μια επίσκεψη στον γιατρό, γιατί δεν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε μια ενδεχομένως αρνητική κατάσταση, αλλά θέλουμε να συνεχίσουμε να νιώθουμε καλά.
Συχνά οι προθέσεις μας ή/και ο στόχος μας είναι ασαφείς ή δεν είναι αρκετά ισχυροί για να μας κινητοποιήσουν. Αυτή η δίαιτα που ξεκινάει πάντα από Δευτέρα είναι ένα κλασικό παράδειγμα αναβολής.
Η προσοχή μας αποσπάται εύκολα. Θα γράψουμε, για παράδειγμα, την επιστολή που πρέπει, αφού πρώτα απαντήσουμε στο μήνυμα της φίλης, διαβάσουμε ένα mail, τσεκάρουμε το facebook, δούμε τι καιρό θα κάνει αύριο… και ξαφνικά η μέρα πέρασε και η επιστολή δεν έχει ακόμα γραφτεί.
Αναβάλλουμε πράγματα από φόβο, επειδή λόγου χάρη νομίζουμε ότι δεν έχουμε τις δυνάμεις και τα προσόντα που απαιτούνται ή ανησυχούμε για τα αποτελέσματα μιας πιθανής ενέργειας ή πρωτοβουλίας μας. Γενικά ο φόβος -το άγχος της αποτυχίας- είναι ένας παράγοντας που μας κρατάει πίσω.
Ντενίζ Βεβζήογλου
Προσωποκεντρική – Συμβουλευτική Ψυχολόγος
Η αναβλητικότητα αποτελεί μια πολύ συχνή δυσκολία που οι φοιτητές φέρνουν προς διαχείριση στο πλαίσιο της συμβουλευτικής διαδικασίας. Είναι κάτι που αφορά σχεδόν το σύνολο του φοιτητικού πληθυσμού, αφού οι στατιστικές δείχνουν πως το 95% των νέων που σπουδάζουν, θα εμφανίσει αναβλητική συμπεριφορά τουλάχιστον περιστασιακά, κάποια στιγμή στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής του πορείας.
Τι ακριβώς είναι η αναβλητικότητα;
Αναβλητικότητα σημαίνει να αναβάλλεις κάτι που γνωρίζεις ότι πρέπει ή χρειάζεται να κάνεις. Αποτελεί μια γενικευμένη συμπεριφορική διάθεση που συνδέεται άμεσα με την αποφυγή του άγχους. Άρα αυτό που η αναβλητικότητα εξυπηρετεί στην πραγματικότητα, είναι η ανακούφιση από το άγχος, μέσω της αποφυγής (αναβολής) του αγχογόνου ερεθίσματος. Η αποφυγή όμως δεν είναι ένας λειτουργικός τρόπος αντιμετώπισης/διαχείρισης μιας κατάστασης, κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι με αναβλητική συμπεριφορά γνωρίζουν στην πράξη.
Αυτό που είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε είναι πως η αναβλητικότητα δεν έχει ούτε τα ίδια χαρακτηριστικά, ούτε το ίδιο νόημα για όλους μας. Ο καθένας την νοηματοδοτεί και τη βιώνει διαφορετικά. Για παράδειγμα, οι συνέπειες της αναβλητικότητας δεν είναι πάντα και για όλους αρνητικές καθώς κάποιοι άνθρωποι μπορεί να λειτουργούν καλύτερα υπό πίεση και μια τέτοιου του τύπου πιεστική συνθήκη στην οποία η συμπεριφορά αυτή τους οδηγεί, στο τέλος να τους κινητοποιεί και να είναι αποτελεσματικοί. Όμως η αλήθεια είναι, πως για τους περισσότερους, οι συνέπειες της αναβλητικότητας είναι κατά κύριο λόγο αρνητικές, αφού φέρνει τους ανθρώπους αντιμέτωπους με τη μη τήρηση προθεσμιών, άγχος και τη μη ολοκλήρωση σημαντικών καθηκόντων, που στην πορεία δημιουργούν αρνητικά συναισθήματα.
Γιατί λοιπόν πραγματικά αναβάλλει κανείς; Κάποιοι από τους λόγους που συχνά οι άνθρωποι εμφανίζουν αυτού του τύπου τη συμπεριφορά είναι:
1. Αποφυγή ευθύνης – καθήκοντος (αποφεύγω την ευθύνη καθώς με δυσκολεύει)
2. Φόβος αποτυχίας (φοβάμαι ότι αν το κάνω θα αποτύχω άρα δεν το κάνω καθόλου)
3. Φόβος επιτυχίας (και δημιουργίας – συντήρησης προσδοκιών που με πιέζουν)
4. Εξάρτηση από συγκεκριμένη κατάσταση – διάθεση (δεν είμαι αρκετά δημιουργικός – συγκεντρωμένος τώρα για να κάνω αυτό που πρέπει/ δεν έχω την κατάλληλη διάθεση)
5. Αβεβαιότητα (δεν ξέρω αν θα τα καταφέρω)
6. Υπερβολικό άγχος
Προσπαθώντας έτσι οι άνθρωποι να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν – νιώσουν κάτι από τα παραπάνω και τις συνέπειες αυτών, απλά δεν κάνουν αυτό που γνωρίζουν πως πρέπει να κάνουν. Όμως αυτός ο τρόπος διαχείρισης μιας τέτοιας κατάστασης εκτός του ότι δεν είναι καθόλου αποτελεσματικός, όπως θα δείξω παρακάτω είναι πολύ επιβαρυντικός για την ψυχική μας υγεία, αφού μας βάζει σε ένα φαύλο κύκλο στον οποίο φαινομενικά ο μόνος τρόπος να ανακουφιστούμε από το άγχος είναι πάλι η αποφυγή, δηλαδή η εκ νέου αναβολή.
Βασιλού Ευδοκία
Συμβουλευτική Ψυχολόγος MSc., Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια.
Έρευνες έχουν δείξει ότι:
το 88% των εργαζομένων έχει παραδεχθεί ότι αναβάλλει πράγματα τουλάχιστον για 1 ώρα κάθε μέρα.
το 80% των εργαζομένων έχει παραδεχθεί ότι αναβάλλει πράγματα τουλάχιστον για 1 – 3 ώρες κάθε μέρα.
Μειώνοντας έτσι την παραγωγικότητα τους κατά 13% – 39%.
Kύριες πηγές της Αναβλητικότητας σε διαφορετικούς τύπους ανθρώπων όπως π.χ: Άγχος, Υπερεκτίμηση Δυνάμεων και Τελειομανία, των οποίων πηγών η βασική αιτία είναι ο Φόβος!
