Φόρτωση Text-to-Speech…
Η ομάδα των 27 ανθρώπων που βρέθηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Ελλάδα δεν θα μπορούσε να είναι πιο διαφορετική. Και όμως, τους ενώνει ένα πράγμα: το ελαιόλαδο. Η ενασχόλησή τους και, βασικά, η αγάπη τους γι’ αυτό. Ανάμεσά τους ένας ροκ σταρ, ο κιθαρίστας των Radiohead, που θέλει να παραγάγει το καλύτερο δυνατό ελαιόλαδο στο κτήμα του στην Ιταλία, μια Ταϊλανδέζα που θέλει να προσθέσει ελαιόλαδο στο μάτσα που σερβίρει στα καφέ της, μια τραπεζίτης από τη Σιγκαπούρη που σχεδιάζει να κάνει γευσιγνωσία ελαιολάδου στα διαλείμματα των εργαζομένων. Μαζί τους σεφ, εισαγωγείς, παραγωγοί από 15 διαφορετικές χώρες, καθώς και 11 εκπαιδευτές από 9 χώρες, για ένα εντατικό πενταήμερο σεμινάριο αφιερωμένο στο ελαιόλαδο.
Χονγκ Κονγκ, Σεούλ, Ελλάδα
Το πρώτο σεμινάριο της χρονιάς είχε πραγματοποιηθεί στο Χονγκ Κονγκ, το δεύτερο στη Σεούλ και ο διοργανωτής Σπύρος Τσεβάς ήθελε οπωσδήποτε το τρίτο να γίνει στην Ελλάδα. Ο λόγος, παραδέχεται, ήταν καθαρά προσωπικός. Ο ίδιος ζει στη Ζυρίχη και εργάζεται σε μεγάλη φαρμακευτική εταιρεία. Μεγάλωσε όμως σε μια μέση ελληνική οικογένεια που έφτιαχνε το δικό της λάδι. Η συγκομιδή των ελιών, η ανθεκτικότητα αυτού του δέντρου, είναι εικόνες που τον ακολουθούν ακόμη. Θυμάται επίσης την εικόνα ενός πράσινου κλαδιού ελιάς να ξεπροβάλλει μέσα σε χιονισμένο τοπίο. Ετσι, πριν από πέντε χρόνια βρέθηκε και ο ίδιος να παρακολουθεί ένα σεμινάριο για το ελαιόλαδο στην Ισπανία. Ακολούθησαν συζητήσεις με ανθρώπους που γνώρισε εκεί και κάπως έτσι γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία του Διεθνούς Δικτύου Ελαιολάδου (International Olive Oil Network – IOON), με έδρα την «ουδέτερη» Ελβετία, ένα συμβούλιο ειδικών από όλο τον κόσμο και στόχο την αναβάθμιση της κουλτούρας του ελαιολάδου διεθνώς μέσα από την εκπαίδευση, τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης και τη δικτύωση των ανθρώπων του κλάδου.

Από την αρχή ο κ. Τσεβάς είχε διαπιστώσει πως η Ελλάδα υποεκπροσωπείται σε αυτή τη διεθνή αγορά. Πλέον μπορεί να δει πιο καθαρά και τους λόγους: «Η ιστορία μας έχει δώσει ένα δυνατό αφήγημα και brand για το ελληνικό ελαιόλαδο χωρίς εμείς να έχουμε κάνει και πολλά πράγματα. Δεν το αξιοποιούμε, όμως, όσο θα μπορούσαμε». Ο κλάδος, εξηγεί, παραμένει κατακερματισμένος. Μικροί παραγωγοί που σπάνια συνεργάζονται μεταξύ τους – συχνά δεν επικοινωνούν καν. «Η Κρήτη δεν ξέρει τι κάνει η Λακωνία. Η Λακωνία δεν ξέρει τι κάνει η Βόρεια Ελλάδα. Δεν υπάρχει ενιαία στρατηγική». Αντιθέτως, στην Ιταλία και στην Ισπανία, που βρίσκονται πολύ μπροστά σε αυτή την αγορά, οι παραγωγοί σκέφτονται και σχεδιάζουν το μέλλον μαζί, με τη στήριξη του κράτους. Και στις δύο χώρες αναπτύσσεται συστηματικά μια ευρύτερη κουλτούρα γύρω από το ελαιόλαδο, από τη γευσιγνωσία μέχρι τον ελαιοτουρισμό.
Κορωνέικη χωρίς σύνορα
Αναγνωρίζει βεβαίως πως τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βήματα και εδώ. Η κορωνέικη ποικιλία έχει αποκτήσει διεθνή αναγνωρισιμότητα, ενώ υπάρχουν ελληνικές εταιρείες με αξιόλογη παρουσία στο εξωτερικό. Αυτό όμως δεν αρκεί, ειδικά όταν υπάρχουν ακόμη τεράστια περιθώρια ανάπτυξης, κυρίως στην Ασία, όπου επικεντρώνεται και μεγάλο μέρος της δραστηριότητας του οργανισμού. «Μιλάμε για δισεκατομμύρια ανθρώπους που ενδιαφέρονται πολύ για το ελαιόλαδο, αλλά γνωρίζουν ελάχιστα». Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που επέλεξε να αφιερώσει μέρος του προγράμματος αποκλειστικά στο ελληνικό ελαιόλαδο, δίνοντας τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να δοκιμάσουν δέκα διαφορετικές ποικιλίες και να γνωρίσουν παραγωγούς.
Ο κλάδος παραμένει κατακερματισμένος, επισημαίνει ο διοργανωτής του σεμιναρίου Σπύρος Τσεβάς. «Η Κρήτη δεν ξέρει τι κάνει η Λακωνία. Η Λακωνία δεν ξέρει τι κάνει η Βόρεια Ελλάδα. Δεν υπάρχει ενιαία στρατηγική».
Η Τζιν από τη Νότια Κορέα, για παράδειγμα, που ήδη εισάγει στη χώρα της ένα από τα καλύτερα ιταλικά ελαιόλαδα, ενθουσιάστηκε από τα ελληνικά που δοκίμασε και κυρίως από τη μεγάλη ποικιλία τους. Το ίδιο και η Μπουσαραγουαρίν από την Ταϊλάνδη, που ταξιδεύει παντού με ένα μικρό μπλε τσαντάκι με τα εργαλεία που χρειάζεται για να ετοιμάσει το μάτσα της. Η ιδέα να του προσθέσει ελαιόλαδο και να το προσφέρει στα καφέ της στην Μπανγκόκ της ήρθε στην Ιταλία, όταν δοκίμασε παγωτό με ελαιόλαδο. Υστερα από αρκετές δοκιμές είχε καταλήξει πως δύο ισπανικές ποικιλίες ταίριαζαν καλύτερα, «αλλά γιατί όχι και μια ελληνική;», λέει στην «Κ». Πιστεύει πως θα κάνει θραύση. «Στην Ταϊλάνδη υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον για το wellness και τη μακροζωία», σημειώνει. Η ίδια μελετά τα οφέλη του ελαιολάδου στην υγεία – ο σύζυγός της, που αντιμετωπίζει πρόβλημα με την καρδιά του, έχει πλέον εντάξει στην καθημερινότητά του ένα μικρό σφηνάκι ελαιολάδου.
Η μετατόπιση
Στο εξωτερικό παρατηρείται και μια άλλη τάση, σημειώνει ο κ. Τσεβάς: η μετατόπιση του ενδιαφέροντος από το κρασί στο ελαιόλαδο. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία της Σεσίλ από την Ταϊβάν, η οποία περνάει έξι μήνες τον χρόνο στη Γαλλία και εισάγει εδώ και χρόνια γαλλικά κρασιά στην Ασία. Πλέον θέλει να στραφεί περισσότερο στο ελαιόλαδο. Η πελατεία της μεγαλώνει ηλικιακά και καταναλώνει όλο και λιγότερο κρασί, ενώ και οι νεότερες γενιές δεν πίνουν όσο οι προηγούμενες. Αλλάζουν ακόμη και οι συνήθειες που αφορούν τα δώρα. «Εκεί που κάποτε πήγαινες καλεσμένος σε ένα σπίτι κρατώντας ένα καλό μπουκάλι κρασί, τώρα όλο και συχνότερα θα επιλέξεις ένα καλό ελαιόλαδο», λέει η Γεωργίτα από την Ισλανδία. Το διαπίστωσε τα περασμένα Χριστούγεννα, όταν μια ειδική έκδοση κρητικού ελαιολάδου σε κεραμικό μπουκάλι έγινε ανάρπαστη. Η δική της ιστορία με το λάδι ξεκίνησε σχεδόν τυχαία, πριν από οκτώ χρόνια, όταν επισκέφθηκε την Κρήτη για τις διακοπές του Πάσχα. Επιστρέφοντας στην Ισλανδία, πήρε μαζί της δύο-τρία μπουκάλια λάδι. Την επόμενη χρονιά, όταν ετοιμαζόταν να επιστρέψει στην Ελλάδα, είχε ήδη παραγγελίες από φίλους που το είχαν δοκιμάσει στα φαγητά της και είχαν ενθουσιαστεί. Ετσι αποφάσισε να ξεκινήσει τις εισαγωγές. Αρχικά πουλούσε διαδικτυακά και από στόμα σε στόμα. Πλέον έχει δημιουργήσει ένα δικό της χώρο, όπου οργανώνει και γευσιγνωσίες ελαιολάδου. Πρόκειται για μια δραστηριότητα που αναπτύσσεται ραγδαία, ακόμη και σε χώρες που δεν έχουν καμία παράδοση στην ελαιοπαραγωγή.

Η Εστερ, για παράδειγμα, προετοιμάζεται να εισαγάγει τη γευσιγνωσία στην τράπεζα όπου εργάζεται στο Χονγκ Κονγκ, η οποία έχει χιλιάδες εργαζομένους σε όλη την Ασία. Η γνωριμία της με το ελαιόλαδο έγινε πριν από οκτώ χρόνια, όταν επισκέφθηκε το ελαιοτριβείο ενός πελάτη στον Λίβανο. Θυμάται ακόμη τη γεύση εκείνου του χρυσαφένιου «σφηνακιού» που δοκίμασε κατευθείαν από το μηχάνημα. Στη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ – Χεζμπολάχ, το ελαιοτριβείο καταστράφηκε ολοσχερώς. «Αυτό με πείσμωσε να συνεχίσω να ασχολούμαι με το ελαιόλαδο», λέει. Προτού έρθει, είχε αποφασίσει να χρησιμοποιήσει στη γευσιγνωσία που θα διοργανώσει ιαπωνικό, ιταλικό και ισπανικό ελαιόλαδο. Μετά την εβδομάδα στην Ελλάδα, κατέληξε πως το τρίτο θα είναι από την Κρήτη.
Στο εξωτερικό παρατηρείται μετατόπιση ενδιαφέροντος προς το ελαιόλαδο. «Εκεί που κάποτε πήγαινες καλεσμένος κρατώντας ένα καλό μπουκάλι κρασί, τώρα όλο και συχνότερα θα επιλέξεις ένα καλό ελαιόλαδο», λέει η Γεωργίτα από την Ισλανδία.
Στην Ελλάδα, πάντως, οι άνθρωποι που προσφέρουν μια πραγματικά ολοκληρωμένη εμπειρία γευσιγνωσίας παραμένουν λίγοι. «Δεν αρκούν τρία πλαστικά ποτηράκια με λίγα παξιμάδια και ντομάτα», είπε στην ομάδα ο σεφ Φάνης Μαϊκαντής, που για χρόνια προσέφερε στο εστιατόριό του στη Σαντορίνη μια ιδιαίτερη εμπειρία αφιερωμένη στο ελαιόλαδο, με σομελιέ ελαιολάδου και διαφορετικές ποικιλίες από όλη την Ελλάδα να συνοδεύουν κάθε πιάτο. «Γενικότερα, ο ελαιοτουρισμός είναι μία ακόμη μεγάλη ευκαιρία», επισημαίνει ο Σπύρος Τσεβάς. «Προσφέρει επιπλέον εισόδημα στους παραγωγούς και ταυτόχρονα εκπαιδευτική εμπειρία στους επισκέπτες. Το όφελος δεν περιορίζεται στο ελαιόλαδο, αλλά επεκτείνεται και στα υπόλοιπα τοπικά προϊόντα, τα τυριά, το μέλι. Εχουμε παραδείγματα ανθρώπων που το κάνουν με μεράκι. Και αυτό είναι σημαντικό. Αλλά πρέπει να φύγουμε από το “μόνο μεράκι” και να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο στο οποίο θα υπάρχει ουσιαστική υποστήριξη από το κράτος».

Υπάρχει παράλληλα και ακόμη ένα στοίχημα: να κερδηθεί η νέα γενιά. Ηταν από τα θέματα που συζήτησε με τον Τζόνι Γκρίνγουντ, κιθαρίστα των Radiohead, ο οποίος είχε έρθει στην Ελλάδα με τον γιο του, σε μια προσπάθεια να τον φέρει πιο κοντά στο ελαιόλαδο και να τον προετοιμάσει για το μέλλον του κτήματος. «Δεν είναι πάντα εύκολο. Η νέα γενιά συχνά αντιστέκεται», σημειώνει ο κ. Τσεβάς. «Η εικόνα που έχει για το ελαιόλαδο και γενικότερα για τον αγροτικό χώρο παραμένει μάλλον παρωχημένη. Η πρόκληση είναι να βρεθεί τρόπος να τους παρουσιαστεί αυτή η δραστηριότητα μέσα από μια πιο σύγχρονη, ελκυστική οπτική».
Στο παλιό ελαιουργείο
Το ταξίδι της ομάδας ολοκληρώθηκε στη Βοιωτία, σε ένα παλιό ελαιουργείο που είχε εγκαταλειφθεί και αναβίωσε πριν από λίγα χρόνια. Τον Αύγουστο, ένα τμήμα του κάηκε. Ηταν και αυτή μια αφορμή για να συζητήσουν οι συμμετέχοντες τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η οποία ήδη αλλάζει την εικόνα και τα δεδομένα της Μεσογείου. Απειλεί τις παραδοσιακές ελαιοπαραγωγικές περιοχές, δημιουργεί όμως νέες δυνατότητες σε χώρες όπως η Ελβετία, όπου πλέον καλλιεργούνται ελιές και παράγεται ελαιόλαδο, σημειώνει ο Σπύρος Τσεβάς. Η ημέρα έκλεισε με φαγητό. Γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι, άνθρωποι από όλο τον κόσμο, μέλη πλέον και αυτοί του διεθνούς δικτύου, με όρεξη και νέες ιδέες. «Από το περυσινό σεμινάριο γεννήθηκαν επτά νέα πρότζεκτ. Ανυπομονώ να δω τι θα γεννηθεί φέτος», τους είπε ο κ. Τσεβάς αποχαιρετώντας τους.
