Πτυχία, μεταπτυχιακά, πιστοποιήσεις και τίτλοι που συχνά μοιάζουν μεταξύ τους, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα.
Για έναν πολίτη που αναζητά υπηρεσίες ψυχικής υγείας, η διάκριση ανάμεσα σε ψυχολόγο, ψυχοθεραπευτή και σύμβουλο ψυχικής υγείας δεν είναι πάντα εύκολη. Και όμως, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την επιλογή του κατάλληλου επαγγελματία.
Ο νέος νόμος για τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου επιχειρεί να βάλει σαφέστερους κανόνες στην άσκηση του επαγγέλματος, ενισχύοντας την εποπτεία, τη δεοντολογία και τη δυνατότητα ελέγχου των επαγγελματικών προσόντων.
Τι αλλάζει, όμως, στην πράξη και τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι αναζητούν ψυχολογική υποστήριξη;
Ποιος έχει δικαίωμα να αποκαλείται ψυχολόγος
Ο τίτλος του ψυχολόγου είναι νομοθετικά κατοχυρωμένος στην Ελλάδα και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται από οποιονδήποτε έχει παρακολουθήσει μαθήματα ή προγράμματα σχετικά με την ψυχική υγεία.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ευγενία Γεωργάκα, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μέλος της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας (ΕΛΨΕ), βασική προϋπόθεση είναι η κατοχή πτυχίου Ψυχολογίας και η νόμιμη άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος.
Ένα μεταπτυχιακό στην Ψυχολογία ή η παρακολούθηση σεμιναρίων δεν αρκούν από μόνα τους για να αποκτήσει κάποιος την ιδιότητα του ψυχολόγου.
Ο νέος νόμος προσθέτει την υποχρεωτική εγγραφή των νόμιμα αδειοδοτημένων ψυχολόγων στον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων.
Ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής και σύμβουλος: Πού διαφέρουν
Παρότι οι τρεις επαγγελματικοί τίτλοι χρησιμοποιούνται συχνά στον χώρο της ψυχικής υγείας, δεν είναι ταυτόσημοι.
Ψυχολόγος: Διαθέτει τις προβλεπόμενες πανεπιστημιακές σπουδές στην Ψυχολογία και νόμιμη άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος.
Ψυχοθεραπευτής: Είναι συνήθως επαγγελματίας ψυχικής υγείας, όπως ψυχολόγος ή ψυχίατρος, που έχει ολοκληρώσει πρόσθετη εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία.
Σύμβουλος ψυχικής υγείας: Μπορεί να προέρχεται από διαφορετικά επιστημονικά πεδία και να έχει πραγματοποιήσει μετεκπαίδευση στη συμβουλευτική.
Η σημαντικότερη θεσμική διαφορά είναι ότι, ενώ ο τίτλος του ψυχολόγου προστατεύεται νομοθετικά, οι τίτλοι του ψυχοθεραπευτή και του συμβούλου ψυχικής υγείας δεν υπάγονται σήμερα σε αντίστοιχο ενιαίο σύστημα κρατικής επαγγελματικής αδειοδότησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επαγγελματίες που χρησιμοποιούν τους συγκεκριμένους τίτλους στερούνται επιστημονικής κατάρτισης. Σημαίνει, ωστόσο, ότι οι πολίτες χρειάζεται να εξετάζουν προσεκτικά τις σπουδές και την εξειδίκευσή τους.
Τι προβλέπει ο νέος νόμος
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η δημιουργία ενός ενιαίου θεσμικού φορέα για τους ψυχολόγους, με υποχρεωτική εγγραφή των επαγγελματιών.
Στις προβλέψεις του νέου πλαισίου περιλαμβάνονται η τήρηση ενιαίου μητρώου, η συγκρότηση πειθαρχικών οργάνων και η έκδοση σύγχρονου Κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας.
Παράλληλα, τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων προβλέπεται να καθοριστούν με προεδρικό διάταγμα.
Η ΕΛΨΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να διασφαλιστεί ένας κοινός πυρήνας επαγγελματικών δικαιωμάτων για όλους τους νόμιμα αδειοδοτημένους ψυχολόγους, ενώ οι περισσότερο εξειδικευμένες πράξεις θα πρέπει να συνδέονται με την αντίστοιχη πρόσθετη εκπαίδευση.
Τι θα ισχύσει για ψυχοθεραπευτές και συμβούλους ψυχικής υγείας
Ο νόμος προβλέπει επίσης τη δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας.
Το νέο όργανο θα έχει επιστημονικό, συμβουλευτικό και γνωμοδοτικό χαρακτήρα, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, την επεξεργασία των προϋποθέσεων και των διαδικασιών για την απόκτηση των αντίστοιχων επαγγελματικών τίτλων.
Η καθηγήτρια του ΑΠΘ επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητά του θα εξαρτηθεί από την επιστημονική ανεξαρτησία, τη διεπιστημονική εκπροσώπηση και τη διαφάνεια των κριτηρίων που θα εφαρμοστούν.
Τι πρέπει να ελέγχει ο πολίτης πριν επιλέξει ειδικό
Η Ευγενία Γεωργάκα τονίζει ότι κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει την εκπαίδευση, την επαγγελματική ιδιότητα και τα προσόντα του ανθρώπου στον οποίο απευθύνεται.
Ειδικότερα, πριν ξεκινήσει μια συνεργασία, είναι χρήσιμο να εξακριβώνει:
Αν ο επαγγελματίας διαθέτει νόμιμη άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος, εφόσον παρουσιάζεται ως ψυχολόγος.
Ποιες είναι οι βασικές σπουδές και η πρόσθετη εκπαίδευσή του.
Σε ποιο αντικείμενο έχει εξειδικευτεί και ποιες υπηρεσίες παρέχει.
Ποιοι κανόνες δεοντολογίας διέπουν τη συνεργασία.
«Κάθε πολίτης που αναζητά ψυχολογικές υπηρεσίες έχει δικαίωμα να γνωρίζει την επιστημονική εκπαίδευση, την επαγγελματική ιδιότητα και τα προσόντα του προσώπου στο οποίο απευθύνεται», υπογραμμίζει η καθηγήτρια.
Μια εκκρεμότητα δεκαετιών
Η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία χαιρετίζει τη μεταρρύθμιση, επισημαίνοντας ότι, παρότι το επάγγελμα του ψυχολόγου είναι κατοχυρωμένο από το 1979, η συνολική θεσμική οργάνωσή του παρέμενε εκκρεμής επί δεκαετίες.
Η κ. Γεωργάκα υπενθυμίζει, επίσης, ότι η Ψυχολογία δεν περιορίζεται στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αλλά αποτελεί αυτοτελή επιστήμη με εφαρμογές στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην υγεία και σε πολλούς άλλους τομείς.
Το ζητούμενο, όπως επισημαίνει, είναι η νέα νομοθεσία να εφαρμοστεί με σαφείς κανόνες και επιστημονικά κριτήρια, ώστε να ενισχυθεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και, κυρίως, η προστασία των πολιτών.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
