Το εντυπωσιακό αντικείμενο, γνωστό ως «πόδι του Μίλσινγκτον», βρίσκεται στο επίκεντρο έκθεσης στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας, στο Εδιμβούργο. Σύμφωνα με τον Guardian, οι αρχαιολόγοι εκτιμούν πλέον ότι αποτελούσε μέρος ενός μεγάλου έφιππου αγάλματος του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αντωνίνου Πίου, το οποίο πιθανότατα είχε ανεγερθεί στη νότια Σκωτία κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ.
Ένα εύρημα που περίμενε δύο αιώνες
Το χάλκινο πόδι ανακαλύφθηκε το 1820 και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Dalkeith House, μία από τις κατοικίες του δούκα του Μπάκλου, κοντά στο Εδιμβούργο. Εκεί παρέμεινε αποθηκευμένο για περίπου έναν αιώνα. Για δεκαετίες, οι ιστορικοί πίστευαν ότι το αντικείμενο αποτελούσε πολεμικό λάφυρο. Η επικρατούσα θεωρία υποστήριζε ότι τοπικές φυλές είχαν αποσπάσει το πόδι από κάποιο ρωμαϊκό άγαλμα, πιθανότατα στην περιοχή του Γιορκ, και το είχαν μεταφέρει βόρεια του Τείχους του Αδριανού. Η νέα ερμηνεία είναι διαφορετική. Οι ερευνητές θεωρούν ότι το άγαλμα είχε τοποθετηθεί εξαρχής στη Σκωτία, κοντά στην περιοχή Χόικ, μετά την κατάκτηση τμημάτων της νότιας χώρας από τις ρωμαϊκές δυνάμεις. Μάλιστα, το πόδι δεν φαίνεται να αποκόπηκε βίαια, αλλά να αφαιρέθηκε προσεκτικά και να τοποθετήθηκε στο σημείο όπου ανακαλύφθηκε περίπου 1.700 χρόνια αργότερα.
Οι Ρωμαίοι είχαν μεγαλύτερη επιρροή στη Σκωτία
Η έκθεση «Roman Scotland: Life on the Edge of Empire», που ανοίγει το Σάββατο (14/11) στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας, επιχειρεί να αναδείξει μια λιγότερο γνωστή περίοδο της ρωμαϊκής ιστορίας. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αντωνίνου Πίου, από το 138 έως το 161 μ.Χ., οι Ρωμαίοι κατείχαν σημαντικές περιοχές της νότιας και ανατολικής Σκωτίας. Υπολογίζεται ότι στην περιοχή βρίσκονταν περίπου 10.000 στρατιώτες, μεταξύ των οποίων βοηθητικά στρατεύματα από περιοχές της σημερινής Ρουμανίας και της Βόρειας Αφρικής. Μαζί τους ζούσαν ενδεχομένως άλλοι τόσοι άνθρωποι, όπως σύζυγοι, συνοδοί και υποδουλωμένοι. Η παρουσία τους επηρέασε την οικονομία, τις τέχνες και την πολιτική οργάνωση των τοπικών πληθυσμών.
Οι αρχαιολογικοί θησαυροί που παρουσιάζονται στην έκθεση
Ανάμεσα στα εκθέματα βρίσκεται ένα περίτεχνα διακοσμημένο πήλινο αγγείο από το Ίνβερεσκ, ανατολικά του Εδιμβούργου, όπου υπήρχαν ρωμαϊκό φρούριο και οικισμός. Το αγγείο φέρει ανάγλυφες παραστάσεις δελφινιών, ελαφιών και ενός κυνηγετικού σκύλου, συνδυασμός που θεωρείται μοναδικός στη Βρετανία. Παρουσιάζονται επίσης δύο εξαιρετικά διατηρημένοι πέτρινοι βωμοί από ναό αφιερωμένο στον θεό Μίθρα. Οι βωμοί ήταν αρχικά ζωγραφισμένοι με έντονα χρώματα, ενώ ένας από αυτούς είχε ειδικά ανοίγματα που επέτρεπαν στο φως των λυχναριών να περνά μέσα από τα μάτια και το στόμα της σκαλισμένης μορφής του θεού. Ένα ακόμη ασυνήθιστο έκθεμα είναι ο πλήρης σκελετός ενός αλόγου, το οποίο είχε ταφεί προσεκτικά στο Ίνβερεσκ. Η ταφή στρατιωτικών αλόγων αποτελούσε σπάνια πρακτική στη ρωμαϊκή Βρετανία.
Πώς η Ρώμη επηρέασε τους μελλοντικούς αντιπάλους της
Η ρωμαϊκή παρουσία δεν περιορίστηκε στην κατασκευή οχυρώσεων και στην ανάπτυξη στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Η τέχνη, η γλυπτική, η γραφή και η χρήση του ασημιού επηρέασαν βαθιά τις τοπικές κελτικές κοινότητες. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν το ασήμι ως μέσο εξασφάλισης πολιτικής υποστήριξης, ενώ η επαφή με τη ρωμαϊκή γλυπτική συνέβαλε στη διαμόρφωση νέων καλλιτεχνικών παραδόσεων, οι οποίες αποτυπώθηκαν αργότερα στους περίτεχνους λίθους των Πίκτων. Παράλληλα, η πίεση της αυτοκρατορίας συνέβαλε στη συσπείρωση τοπικών φυλών σε μεγαλύτερες πολιτικές ενώσεις, οι οποίες εξελίχθηκαν σε αντιπάλους της Ρώμης. Το χάλκινο πόδι που παρέμεινε για αιώνες κρυμμένο σε έναν σκωτσέζικο βάλτο αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα τεκμήρια αυτής της σύνθετης ιστορικής σχέσης.
