Φόρτωση Text-to-Speech…
Η Ευρωζώνη δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση χρέους παρόμοια με εκείνη του 2010, εκτιμά ο Νικολά Βερόν, ανώτερος συνεργάτης στο Bruegel και στο Peterson Institute for International Economics. Υποστηρίζει πως η Γαλλία, αν και εμφανίζει μοναδική αδυναμία εφαρμογής μεταρρυθμίσεων την τελευταία 20ετία, δεν κινδυνεύει προς το παρόν να χάσει την πρόσβασή της στις αγορές. Επιπλέον, η Ευρωζώνη είναι πιο ισχυρή και έχει μηχανισμούς άμυνας, οπότε οι πιθανότητες μετάδοσης μιας κρίσης είναι περιορισμένες. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο Γάλλος οικονομολόγος, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα συμμετείχε σε εκδήλωση του ΙΟΒΕ, σημειώνει πως οι αποδόσεις των ομολόγων της αυξάνονται όπως σε όλες τις χώρες, αλλά οι αγορές δεν την αντιμετωπίζουν ως ειδική περίπτωση πλέον.
– Yπάρχει κίνδυνος η κρίση της Γαλλίας να πυροδοτήσει μια ευρύτερη χρηματοπιστωτική κρίση στην Ευρώπη;
– Η σημερινή είναι πολύ διαφορετική από την κρίση της Ευρωζώνης των αρχών του 2010. Οι διαφορές είναι πολλές. Πρώτον, δεν υπάρχει απολύτως καμία ένδειξη αδυναμιών στον τραπεζικό τομέα, ενώ στην κρίση της Ευρωζώνης των αρχών του 2010 η ευαλωτότητα των τραπεζών ήταν μείζων οδηγός. Δεύτερον, μετά την κρίση της Ευρωζώνης υιοθετήθηκαν μια σειρά από εργαλεία για να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά της, ξεκινώντας από τον ESM. Επομένως υπάρχουν περισσότερα εργαλεία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Τρίτον, η Γαλλία είναι μια μοναδική περίπτωση σε ό,τι αφορά την ανικανότητά της να προσαρμοστεί τα τελευταία 20 χρόνια. Εγιναν κάποιες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αλλά πολύ περιορισμένες σε σύγκριση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επομένως η Γαλλία είναι ουραγός σε όρους μεταρρυθμίσεων και προσαρμογής και επειδή είναι η χειρότερη στο είδος, η δυναμική της μετάδοσης είναι αρκετά περιορισμένη.
– Αρα θα περιοριστεί στη Γαλλία;
– Σε αυτή τη χρονική στιγμή, όλες οι ενδείξεις είναι ότι πρόκειται για κρίση της Γαλλίας, όχι της Ευρωζώνης.
– Ομως η Γαλλία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρώπη. Αν συνεχιστεί η κρίση εκεί, τι θα σημαίνει αυτό για την οικονομία της Ευρώπης; Μεταξύ άλλων, τον επόμενο χρόνο πρέπει να συμφωνηθεί το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
– Φυσικά, όλα θα ήταν ευκολότερα αν η Γαλλία ανθούσε, αλλά δεν βλέπω να παραλύει ο μηχανισμός λήψης αποφάσεων στην Ε.Ε. Ασφαλώς, πολλά εξαρτώνται από το αποτέλεσμα του εκλογικού κύκλου την επόμενη άνοιξη, αλλά αυτή είναι περισσότερο πολιτική παρά οικονομική πρόκληση. Από οικονομικής σκοπιάς θεωρώ ότι είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη μας πως είμαστε πολύ μακριά από το σημείο του να χάσει η Γαλλία την πρόσβαση στην αγορά. Σε αυτή τη φάση έχουμε την πίεση των αγορών για πειθαρχία, κάτι που είναι θετικό από πολλές απόψεις, αλλά δεν έχουμε κρίση δημοσίου χρέους, με την έννοια της απώλειας πρόσβασης στην αγοράς και ανάγκης ξένης βοήθειας, όπως συνέβη πριν από περίπου 15 χρόνια. Αυτό πρέπει να το έχουμε στο μυαλό μας, για να βλέπουμε τα πράγματα στις σωστές διαστάσεις τους.
Η σημερινή είναι πολύ διαφορετική από την κρίση της Ευρωζώνης των αρχών του 2010. Οι διαφορές είναι πολλές. Πρώτον, δεν υπάρχει απολύτως καμία ένδειξη αδυναμιών στον τραπεζικό τομέα. Δεύτερον, μετά την κρίση της Ευρωζώνης υιοθετήθηκε μια σειρά από εργαλεία για να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά της, ξεκινώντας από τον ESM. Επομένως υπάρχουν περισσότερα εργαλεία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Τρίτον, η Γαλλία είναι μια μοναδική περίπτωση σε ό,τι αφορά την ανικανότητά της να προσαρμοστεί τα τελευταία 20 χρόνια.
– Αρα δεν νομίζετε ότι θα χρειαστεί να χρησιμοποιηθούν εργαλεία από την Ευρώπη για να αντιμετωπισθεί η κρίση στη Γαλλία, θα αντιμετωπισθεί εντός Γαλλίας.
– Νομίζω ότι στο σημείο αυτό είναι καλό που η Ευρωζώνη έχει εργαλεία για να αντιμετωπίσει μια γαλλική κρίση, αν η κρίση επιδεινωνόταν σε τέτοιο βαθμό που θα απαιτείτο να χρησιμοποιηθούν. Ωστόσο, αυτά τα εργαλεία δεν είναι ανώδυνα. Επομένως θεωρώ πιθανό ότι όποιος εκλεγεί τον επόμενο χρόνο, η νέα γαλλική κυβέρνηση θα καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για να αποφύγει τη χρήση τους. Ελπίζω και είμαι αρκετά σίγουρος ότι η πίεση της αγοράς θα φέρει αποτέλεσμα, υποχρεώνοντας τη Γαλλία να προσαρμοστεί.
– Πώς νομίζετε ότι μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα, μια υπερχρεωμένη χώρα, από την κρίση στη Γαλλία;
– Πρέπει να ξεχωρίσουμε τα πράγματα. Υπάρχει μια γενική τάση ανόδου των αποδόσεων, από την οποία κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει. Μετά υπάρχει το spread έναντι των γερμανικών 10ετών ομολόγων, που δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό. Ετσι βασικά η Ελλάδα, όπως όλες οι χώρες, επηρεάζεται από την άνοδο των επιτοκίων, αλλά δεν τιμωρείται από τις αγορές με κάποιον ειδικό, ξεχωριστό τρόπο.
–Θεωρείτε ότι η δημοσιονομική πειθαρχία είναι σημαντική;
– Στην Ελλάδα βρισκόμαστε και έχουμε δει τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει δημοσιονομική πειθαρχία! Αρα δεν νομίζω ότι διατυπώνω καμιά αμφιλεγόμενη άποψη όταν λέω ότι η δημοσιονομική πειθαρχία είναι καλή ιδέα. Μπορούμε να συζητήσουμε πώς ορίζουμε τη δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά η έλλειψή της έχει ασφαλώς δημιουργήσει προβλήματα σε πολλές χώρες.
– Ολοι ξέρουμε τι συνέβη το 2010 στην Ελλάδα, όταν δεν υπήρχε δημοσιονομική πειθαρχία.
– Τότε υπήρχε επίσης το θέμα της αξιοπιστίας των στατιστικών στοιχείων. Η εντύπωσή μου είναι –και ελπίζω να μην κάνω λάθος– ότι τα τελευταία 15 χρόνια δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η στατιστική υπηρεσία δεν λειτουργεί σωστά. Ακόμη και ο κ. Γεωργίου πλέον δεν κατηγορείται για τίποτα.
– Μπορεί η Ευρώπη, εν μέσω γεωπολιτικής κρίσης και δημοσιονομικής πίεσης, να προχωρήσει στην Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και ειδικότερα στην Τραπεζική Ενωση; Ο κ. Πιερρακάκης, ως πρόεδρος του Eurοgroup, το έχει θέσει ως προτεραιότητά του.
– Από τη μια πλευρά, τα πολλά προβλήματα και οι πολιτικές πιέσεις αποπροσανατολίζουν από μακροπρόθεσμους μεταρρυθμιστικούς στόχους, όπως η Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Είναι δύσκολο για τους ηγέτες να επικεντρωθούν σε τέτοιου είδους διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όταν πρέπει να διαχειριστούν κρίσεις κάθε εβδομάδα. Από την άλλη πλευρά, οι γεωπολιτικές προκλήσεις αυξάνουν την ανάγκη για την Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ως ένα εργαλείο-κλειδί για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία. Για να είναι η Ε.Ε. σε θέση να χρηματοδοτήσει επενδύσεις, για τον επανεξοπλισμό, την καινοτομία και την κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, χρειάζεται χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα, με καλύτερη κατανομή κεφαλαίων από αυτήν που έχουμε σήμερα. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας μας αυτή τη στιγμή είναι κατακερματισμένος, κάτι που οδηγεί σε αναποτελεσματικότητα. Αν θέλουμε να είμαστε σε θέση να κινητοποιήσουμε ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις για ευρωπαϊκές επενδύσεις, χρειαζόμαστε έναν διαφορετικό χρηματοπιστωτικό τομέα, πιο ολοκληρωμένο.
– Πολλές χώρες, όμως, αντιδρούν
– Σωστά και για παρωχημένους λόγους. Τα καλά νέα είναι ότι η Ελλάδα δεν είναι πλέον ανάμεσά τους, αντίθετα είναι εποικοδομητική φωνή στον διάλογο για την Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Σε αυτή τη φάση είναι ίσως από τις πιο εποικοδομητικές φωνές, μαζί με την Ισπανία και την Ολλανδία. Υπάρχει πολιτική αντίσταση, η οποία κατά μία έννοια δεν αποτελεί έκπληξη, έχουμε μακρά παράδοση εθνικών χρηματοπιστωτικών συστημάτων και δεσμών μεταξύ των συστημάτων αυτών και των εθνικών στρατηγικών. Το να δεχθεί κανείς τη λογική ενός ευρωπαϊκού χρηματοοικονομικού συστήματος που δεν οργανώνεται σε επίπεδο χώρας είναι δύσκολο. Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, πολλές κυβερνήσεις θεωρούν ότι οι εθνικές τους τράπεζες έχουν καθήκον να στηρίζουν τη χρηματοδότηση του κράτους. Ετσι, όταν υπάρχει δυσκολία πρόσβασης στην αγορά ή δυσκολία διάθεσης κρατικών ομολόγων στην αγορά, υπάρχει η άποψη, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ότι ο εγχώριος τραπεζικός τομέας πρέπει να βοηθήσει. Είναι μια δύσκολη μεταρρύθμιση.
Για να είναι η Ε.Ε. σε θέση να χρηματοδοτήσει επενδύσεις, για τον επανεξοπλισμό, την καινοτομία και την κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, χρειάζεται χρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα, με καλύτερη κατανομή κεφαλαίων από αυτήν που έχουμε σήμερα. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας μας αυτή τη στιγμή είναι κατακερματισμένος, κάτι που οδηγεί σε αναποτελεσματικότητα. Αν θέλουμε να είμαστε σε θέση να κινητοποιήσουμε ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις για ευρωπαϊκές επενδύσεις, χρειαζόμαστε έναν διαφορετικό χρηματοπιστωτικό τομέα, πιο ολοκληρωμένο.
– Στην Ενωση Κεφαλαιαγορών υπήρξε πολιτική συμφωνία στο προηγούμενο ECOFIN. Είναι ένα βήμα ή ένας απλός συμβιβασμός που αφήνει εκτός σημαντικές αποφάσεις, όπως για την ενιαία ευρωπαϊκή εποπτεία;
– Υπήρξε συμφωνία σε μια πτυχή. Ναι, ήταν συμβιβασμός. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε αυτό το πακέτο που ονομάζεται MISP, Market Integration and Supervision Package, τον Δεκέμβριο του 2025, και στον πυρήνα του βρίσκεται η ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Μετοχών και Αγορών (ESMA). Ο συμβιβασμός που επετεύχθη προβλέπει τη μεταρρύθμιση της ESMA, ώστε να γίνει πιο ανεξάρτητη εποπτική αρχή. Διατηρείται όμως σε μεγάλο βαθμό ο έλεγχος των κρατών-μελών επί των εποπτικών αποφάσεων της ESMA, γεγονός που αντιστρατεύεται τη μετατροπή της ESMA σε αποτελεσματικό επόπτη. Κατά την άποψή μου η απόφαση του Συμβουλίου είναι απογοητευτική και ελπίζω να βελτιωθεί στα επόμενα στάδια της νομοθετικής διαδικασίας. Την ίδια άποψη έχει βασικά και η επίτροπος Αλμπουκέρκε.
– Αν η ΕΚΤ διατηρήσει τα επιτόκια υψηλά για μεγάλο διάστημα, προκειμένου να σταθεροποιήσει τις αγορές ομολόγων και να ελέγξει τον πληθωρισμό, ανησυχείτε για την επίπτωση στην ήδη χαμηλή ανάπτυξη της Ευρώπης;
– Αυτή τη στιγμή η ΕΚΤ κάνει τη δουλειά της. Είναι ανεξάρτητη, έχει θέσει υψηλά τον πήχυ της αξιοπιστίας στη νομισματική πολιτική, επομένως θα πω, αναπαράγοντας ίσως κάτι που έχει πει η πρόεδρος Λαγκάρντ: η ΕΚΤ δίνει τον καλύτερο εαυτό της για να εκπληρώσει την εντολή που έχει σε ένα δύσκολο περιβάλλον.
– Ποια είναι η γνώμη σας για την παραίτηση της προέδρου Λαγκάρντ;
– Εχει αρκετά ξεκάθαρα συνδέσει την παραίτησή της με την κατάσταση στη Γαλλία, το οποίο είναι εντυπωσιακό γιατί επί της αρχής η συμπεριφορά του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ δεν θα έπρεπε να έχει σχέση με το τι συμβαίνει στη μια ή στην άλλη χώρα. Αλλά είναι επίσης πολύ κατανοητό και δεν νομίζω ότι αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για την ΕΚΤ η πρόωρη παραίτηση της προέδρου, δεδομένου ότι απομένει λιγότερο από ένας χρόνος από το τέλος της θητείας της. Δεν θα ήταν το ίδιο αν είχε παραιτηθεί πριν από ένα ή δύο χρόνια, που υπήρχαν κάποιες φήμες. Σε γενικές γραμμές θα έλεγα ότι η θητεία της ήταν επιτυχημένη. Αν υποθέσουμε ότι οι τελευταίοι μήνες της θα εξελιχθούν ομαλά, θα έλεγα ότι είναι μια αποτελεσματική και βασικά επιτυχημένη πρόεδρος της ΕΚΤ.
