Φόρτωση Text-to-Speech…
Τα παλιά τοπωνύμια της Αθήνας, κάποια από αυτά ξεχασμένα στον χρόνο και κάποια άλλα με όρια ασαφή, ρευστά και υποκειμενικά, φέρνουν στον νου ιστορίες, αφηγήσεις και θολές εικόνες της πρότερης ζωής στην πόλη. Μια επίσκεψη στο παλιό Καπνεργοστάσιο της οδού Λένορμαν, όπου παρουσιάζεται η έκθεση για την ελληνική αρχιτεκτονική, με οδήγησε στα δρομάκια πίσω από το μεγάλο κτίριο, που λειτουργεί πλέον ως ένα σημείο πολιτιστικής πύκνωσης.
Αν επισκεφθεί κάποιος για πρώτη φορά την περιοχή, θα νομίσει πως είναι μια σχετικά καινούργια συνοικία με κάποιες νησίδες παλαιών σπιτιών. Τέτοια είναι η ανοικοδόμηση των τελευταίων δεκαετιών, που αντικατέστησε μονώροφα σπιτάκια με ψηλές πολυκατοικίες. Οι καινούργιες, δε, κατασκευές που αναγγέλλονται σε μακέτες ή έχουν ήδη αποπερατωθεί σε ύψος οκτώ ορόφων στην οδό Κρέοντος και στα πέριξ προεξοφλούν την ταχύτατη πλήρη αστικοποίηση αυτών των παλαιών συνοικιών. Ενας παλιός Αθηναίος θα μας έλεγε πως τα δρομάκια πίσω από το παλιό Καπνεργοστάσιο είναι η άλλοτε εργατική και αγροτική περιοχή της Κολοκυνθούς (ή Κολοκυθούς). Αλλά λίγοι θυμούνται αυτήν την ονομασία…
Σήμερα, όλη η τεράστια αστική περιοχή κάτω από τις γραμμές από την Ακαδημία Πλάτωνος, τον λόφο Σκουζέ, τα Σεπόλια και τον Κολωνό είναι ένα συνεχές με μεγάλη ιστορία, με πολλές οικογενειακές μνήμες, με συγκινητικά κατάλοιπα των περασμένων δεκαετιών. Αν ο Κολωνός και ο λόφος Σκουζέ διασώζουν αρκετά παλιά σπίτια, πολλά, δε, από αυτά θαυμάσιας αισθητικής του Μεσοπολέμου, η παλιά γειτονιά της Κολοκυθούς, που ήταν πάντα πιο αραιοκατοικημένη και με λιγότερα αστικά σπίτια, είναι πλέον σχεδόν γεμάτη πολυκατοικίες. Ωστόσο, εκεί όπου συγχέονται τα όρια με τα Σεπόλια και τον Κολωνό, κάτω από τα όρια της ωραίας και φαρδιάς οδού Ιωαννίνων και κάτω από την επίσης ωραία οδό Γερεστού, με κάποια απόσταση από το μετρό των Σεπολίων, υπάρχει αυτό το αστικό κομμάτι που αποτελεί και αυτό ένα παλίμψηστο.
Με συγκινούσε που περπατούσα σε δρόμους στενούς, όπως οι οδοί Τιφύος ή Τμώλου, όπου όσα μικρά σπιτάκια σώζονταν έδειχναν με τη νοικοκυρεμένη ταπεινότητά τους εκείνη την ιερή ανάγκη της καθημερινότητας. Μερικά πιο αστικά σπίτια βρίσκονταν κοντά σε αυτό που παλαιά ο Τύπος αποκαλούσε «τρώγλες» με συνθήκες «ανθυγιεινές», αλλά για όσα παλιά σπίτια συνάντησα ένιωσα εκείνη τη σοφία της οικονομίας που διδάσκει η ζωή.
Πολλά λησμονημένα σπίτια δεν είναι τόσο παλιά… Είδα διώροφα της δεκαετίας του ’50 με μαντεμένιες πόρτες και ξεχαρβαλωμένα κουδούνια, κλειστά και μελλοθάνατα, αλλά όσο ανέβαινα προς την Ιωαννίνων ερχόταν ένα «φως» από τον κοντινό λόφο Σκουζέ. Εκείνη η γειτονιά είναι μια όαση ηρεμίας και αρχοντιάς, αλλά και πιο κάτω, εκεί που τριγυρνούσα ένιωθα την πατίνα μιας βιωμένης πόλης και κατά μία έννοια λιγοστά τραγουδισμένης. Ηταν, αυτή η φαινομενική έλλειψη σημαντικών καταλοίπων, ένας πρόσθετος λόγος ενδιαφέροντος και συγκίνησης.
Πίσω από το εκκλησάκι στην πλατεία Ορθοδοξίας, στην οδό Αντιφάνους, σώζεται ωστόσο ένα παλιό διώροφο οίκημα σε μεγάλο οικόπεδο (γεμάτο πλέον ψηλό, φρέσκο χορτάρι από τις βροχές). Είναι σωστό ερείπιο, ωστόσο γοητευτικό, με σειρές δωματίων στο εσωτερικό που βλέπει στην αυλή. Μια γαλανόλευκη κάθετη επιγραφή, σαραβαλιασμένη και αυτή, μας πληροφορεί για την παλιά στέγη της σχολής «Αθηναϊκή Παιδεία». Αυτές οι κορδέλες της μνήμης δένουν λίγο λίγο μια ιστορία της γειτονιάς. Ανάμεσα στα μικρά σπίτια, τα πιο πολλά προς πώληση ή κατεδάφιση, κάποια με ζωή, και με βλέμματα ηλικιωμένων γυναικών μέσα από παράθυρα του ισογείου, ξεχώρισα ένα νοικοκυρόσπιτο στη μικρή οδό Τιφύος 16. Είναι ένα λιλιπούτειο σπιτάκι, με αυλόπορτα, ακροκέραμα, ασβεστωμένο και λουλουδιασμένο, με τις κουρτίνες του να πέφτουν ημιδιάφανες πίσω από τα τζάμια του μοναδικού στον δρόμο παραθύρου. Μια σελίδα ποίησης στην παλιά γειτονιά… Πιο δίπλα, το ισόγειο σπιτάκι στον αριθμό 18 είναι προς πώληση. Ο κόσμος αλλάζει…
