Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 16 Σεπτεμβρίου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ευφημία, Εύφημος
• Μελιτίνη

Σήμερα τιμώνται από την Εκκλησία οι Μεγαλομάρτυς και πανεύφημος Ευφημία, Μάρτυς Λουντμίλα βασίλισσα της Τσεχίας-Βοημίας και Οσιος Νινιάν (Saint Ninian)

Μεγαλομάρτυς και πανεύφημος Ευφημία

Το όνομά της συνδέθηκε άρρηκτα με τη Χαλκηδόνα της Μικράς Ασίας, τόσο λόγω του μαρτυρίου της όσο και λόγω του συγκλονιστικού μεταθανάτιου θαύματος που καθόρισε την ορθόδοξη πίστη. Γεννήθηκε στα μέσα του 3ου αι. στη Χαλκηδόνα από ευγενή, πλούσια και βαθιά θρησκευόμενη οικογένεια. Πατέρας της ήταν ο συγκλητικός Φιλόφρων και μητέρα της η Θεοδοσιανή, γνωστή για το φιλάνθρωπο έργο της. Η Ευφημία ανατράφηκε με χριστιανικές αρχές και διακρινόταν για την εξαιρετική της ομορφιά, τη σωφροσύνη και την απόφασή της να αφιερώσει τη ζωή της στον Χριστό. Κατά τη διάρκεια των σκληρών διωγμών του αυτοκράτορα Διοκλητιανού (303), ο ανθύπατος της περιοχής Πρίσκος διέταξε όλους τους κατοίκους της Χαλκηδόνας να παρευρεθούν στη μεγάλη ειδωλολατρική γιορτή προς τιμήν του θεού Αρη, αλλά μια ομάδα 50 χριστιανών, ανάμεσα στους οποίους και η νεαρή Ευφημία, αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα και κρύφτηκε για να προσευχηθεί. Προδόθηκαν, όμως, συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στον ηγεμόνα. Βλέποντας ο Πρίσκος τη σταθερότητα της Ευφημίας, την ξεχώρισε από τους υπόλοιπους και την υπέβαλε σε φρικτά βασανιστήρια, αλλά με τη χάρη του Θεού, η μάρτυς έβγαινε κάθε φορά σώα και αβλαβής, γεγονός που οδήγησε ακόμα και τους δημίους της Βίκτωρα και Σώστη να πιστέψουν στον Χριστό. Τελικά, την έριξαν στο αμφιθέατρο για να την κατασπαράξουν τα άγρια θηρία, όπου μια αρκούδα της κατάφερε μικρό δάγκωμα, από το οποίο η αγία παρέδωσε την ψυχή της στον Κύριο, χωρίς το σώμα της να διαμελιστεί. 

Το πιο γνωστό γεγονός που αφορά την Ευφημία συνέβη 150 χρόνια μετά τον θάνατό της. Το 451 συνεκλήθη η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος στη Χαλκηδόνα, στον ναό όπου φυλάσσονταν τα λείψανά της, με σκοπό την αντιμετώπιση της αίρεσης του Μονοφυσιτισμού. Καθώς οι ορθόδοξοι και οι μονοφυσίτες δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν, ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ανατόλιος πρότεινε να αφεθεί η απόφαση στην κρίση της αγίας. Γι’ αυτό έγραψαν τις δύο δογματικές ομολογίες, τον Τόμο των ορθοδόξων και το κείμενο των μονοφυσιτών, σε δύο ξεχωριστούς παπύρους, άνοιξαν τη λάρνακα της αγίας, τοποθέτησαν τους δύο τόμους στο στήθος της, τη σφράγισαν και έβαλαν φρουρά. Υστερα από τρεις ημέρες νηστείας και προσευχής, άνοιξαν τη λάρνακα μπροστά στον αυτοκράτορα και τους επισκόπους, με το θέαμα να είναι θαυμαστό. Η αγία κρατούσε τον Τόμο των ορθοδόξων σφιχτά στην αγκαλιά της, ενώ το κείμενο των αιρετικών βρισκόταν πεταμένο στα πόδια της. Μάλιστα, μπροστά στα μάτια όλων, άπλωσε το χέρι της και παρέδωσε τον ορθόδοξο τόμο στον Πατριάρχη. Η Εκκλησία τιμά την Αγία Ευφημία δύο φορές τον χρόνο, σήμερα, μνήμη του μαρτυρικού της θανάτου, και στις 11 Ιουλίου, ανάμνηση του θαύματος της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Το άφθαρτο ιερό λείψανό της, ύστερα από πολλές περιπέτειες, φυλάσσεται σε περίτεχνη λάρνακα στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης, όπου εξακολουθεί να αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων προσκυνητών.

Μάρτυς Λουντμίλα βασίλισσα της Τσεχίας-Βοημίας

Η πρώτη χριστιανή αρχόντισσα και προστάτιδα αγία της Τσεχίας, με το όνομά της να συνδέεται με τον εκχριστιανισμό των δυτικών Σλάβων και το τραγικό μαρτύριο που υπέστη από την ίδια της την οικογένεια. Γεννήθηκε γύρω στο 860 στο Μνιέλνικ, ήταν κόρη του Σλάβου πρίγκιπα Σλαβιμπόρ, ανατράφηκε ως ειδωλολάτρισσα και σε ηλικία περίπου 14-16 ετών παντρεύτηκε τον Μποριβόι Α’ (Bořivoj), τον πρώτο ιστορικά καταγεγραμμένο χριστιανό δούκα της Βοημίας. Η ζωή της άλλαξε ριζικά, όταν το βασιλικό ζεύγος άκουσε το κήρυγμα του αγ. Μεθοδίου, του φωτιστή των Σλάβων, ο οποίος βρισκόταν τότε σε ιεραποστολή στην περιοχή. Με τεράστιο ζήλο, το ζευγάρι άρχισε να χτίζει τις πρώτες χριστιανικές εκκλησίες στη Βοημία, κοντά στην Πράγα, να φέρνει ιερείς και να στηρίζει το έργο της διάδοσης του Ευαγγελίου, παρά τις έντονες αντιδράσεις των εγχώριων ειδωλολατρών. 

Οταν ο σύζυγός της πέθανε νωρίς μεταξύ 889-894, η Λουντμίλα κυβέρνησε με σύνεση, μοίρασε μεγάλο μέρος της περιουσίας της στους φτωχούς και αφοσιώθηκε στην ανατροφή των παιδιών της. Οταν αργότερα πέθανε και ο γιος της, Βρατίσλαβος Α΄, ο θρόνος πέρασε στον ανήλικο εγγονό της, τον Αγ. Βεντσεσλάβο και η Λουντμίλα ανέλαβε εξ ολοκλήρου την κηδεμονία και τη χριστιανική του ανατροφή, διαμορφώνοντάς του έναν εξαιρετικά ευσεβή χαρακτήρα. Η μητέρα όμως του Βεντσεσλάβου και νύφη της Λουντμίλας, η Δραγομίρα (Drahomíra), ήταν φανατική ειδωλολάτρισσα και ζήλευε θανάσιμα την τεράστια επιρροή που ασκούσε η Λουντμίλα στον νεαρό βασιλιά. Οταν η Δραγομίρα κατέλαβε την αντιβασιλεία, συμμάχησε με τη μερίδα των παγανιστών ευγενών και αποφάσισε να εξοντώσει την πεθερά της. Η Λουντμίλα είχε αποσυρθεί τότε για ασφάλεια στον πύργο του Τετίν, αλλά το βράδυ της 15ης Σεπτεμβρίου 921 δύο ευγενείς, πληρωμένοι δολοφόνοι από τη Δραγομίρα, μπήκαν στο δωμάτιό της και την έπνιξαν με το ίδιο της το πέπλο, το οποίο σήμερα αποτελεί το σύμβολό της στην αγιογραφία. 

Ο τόπος της ταφής της συνδέθηκε γρήγορα με πολλά θαύματα και θεραπείες. Μόλις ο εγγονός της, Βεντσεσλάβος, ανέλαβε πλήρως την εξουσία το 925, μετέφερε το άφθαρτο λείψανό της στην Πράγα, στη Βασιλική του Αγίου Γεωργίου μέσα στο Κάστρο της Πράγας. Θεωρείται η εθνική προστάτιδα της Τσεχίας, των χηρών, καθώς και προστάτιδα όσων αντιμετωπίζουν προβλήματα με τα πεθερικά τους. Στην ορθόδοξη και ρωμαιοκαθολική αγιογραφία, η Λουντμίλα απεικονίζεται σχεδόν πάντα να φοράει ή να κρατάει μακρύ μαντίλι ή λευκό πέπλο, το οποίο συμβολίζει τόσο τη χηρεία της όσο και το μαρτύριό της. Οταν οι αρχαιολόγοι άνοιξαν τον τάφο της το 1981, εντόπισαν πράγματι ένα λευκό μεταξωτό ύφασμα με γεωμετρική ύφανση, το οποίο και θεωρείται το αυθεντικό πέπλο-μαντίλι. 

Το ορατόριο «Αγία Λουντμίλα» (Svatá Ludmila, Εργο 71) είναι ένα από τα μνημειώδη, λυρικά και φιλόδοξα έργα του σπουδαίου Τσέχου συνθέτη Αντονίν Ντβόρζακ. Συνετέθη μεταξύ 1885 και 1886 και αποτελεί κορυφαία στιγμή της ρομαντικής θρησκευτικής και εθνικής μουσικής της Τσεχίας. Στην πλήρη του μορφή διαρκεί περίπου 2,5 ώρες και απαιτεί συμφωνική ορχήστρα, μεγάλη μεικτή χορωδία και πέντε σολίστ. Ο Ντβόρζακ δούλεψε με τόσο εξαντλητική συγκέντρωση και πάθος για αυτό το έργο, που η τρομερή πνευματική κόπωση του προκάλεσε κρίσεις αγοραφοβίας, οι οποίες τον ταλαιπώρησαν για το υπόλοιπο της ζωής του. Η πρεμιέρα δόθηκε τον Οκτώβριο του 1886 στο Λιντς της Αγγλίας, με τον ίδιο τον Ντβόρζακ να διευθύνει την ορχήστρα. Αν και η μουσική υμνήθηκε για την τρομερή μελωδικότητά της και τα πλούσια χορωδιακά της μέρη, η αγγλική μετάφραση του κειμένου κρίθηκε τότε φτωχή, γεγονός που εμπόδισε το έργο να γίνει αμέσως παγκόσμια επιτυχία. Αντίθετα, στην Τσεχία λατρεύτηκε αμέσως και θεωρείται μέχρι σήμερα εθνικός μουσικός θησαυρός.

Οσιος Νινιάν (Saint Ninian)

Ο πρώτος καταγεγραμμένος χριστιανός ιεραπόστολος στη Σκωτία και γνωστός ως ο «Απόστολος των Νοτίων Πικτών», των κελτικών φυλών της αρχαίας Σκωτίας, καθώς ρίζωσε τον Χριστιανισμό στην περιοχή έναν αιώνα πριν από την άφιξη του Αγ. Κολούμπα. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, γεννήθηκε γύρω στο 360 στη Βρετανία και ήταν γιος χριστιανού τοπάρχη, αλλά σε νεαρή ηλικία ταξίδεψε στη Ρώμη, όπου μυήθηκε βαθύτερα στην ορθόδοξη πίστη, μελέτησε τις Γραφές και χειροτονήθηκε επίσκοπος από τον Πάπα. Κατά την επιστροφή του, πέρασε από τη Γαλατία, όπου συνδέθηκε πνευματικά με τον μεγάλο ασκητή Αγ. Μαρτίνο της Τουρ, ο οποίος επηρέασε βαθιά το μοναστικό του όραμα. Το 397, ο Νινιάν εγκαταστάθηκε στο Ουέθορν (Whithorn) της νοτιοδυτικής Σκωτίας, εκεί έχτισε την πρώτη γνωστή πέτρινη εκκλησία στη Βρετανία και, επειδή ο ναός ήταν φτιαγμένος από λευκό ασβεστόλιθο, ονομάστηκε Candida Casa (Λευκός Οίκος). Δίπλα στον ναό ίδρυσε μεγάλο μοναστήρι, το οποίο εξελίχθηκε σε ένα από τα σπουδαιότερα πνευματικά και ιεραποστολικά κέντρα της περιοχής, όπου εκπαιδεύονταν Ιρλανδοί και Ουαλοί μοναχοί. 

Χρησιμοποιώντας το Ουέθορν ως βάση, ο Οσιος Νινιάν ξεκίνησε κοπιαστικές περιοδείες στην άγρια επικράτεια της Σκωτίας. Κήρυξε το Ευαγγέλιο στους Νότιους Πίκτες, οι οποίοι μέχρι τότε ήταν ειδωλολάτρες, και βάφτισε χιλιάδες από αυτούς, χειροτόνησε ιερείς, έχτισε ναούς και οργάνωσε την εκκλησιαστική ζωή της χώρας. Το κήρυγμά του, σύμφωνα με την παράδοση, συνοδευόταν από πολλά θαύματα και θεραπείες ασθενών, γεγονός που έκανε τους ντόπιους πληθυσμούς να τον εμπιστευτούν. Παρά το βάρος της διοίκησης και της ιεραποστολής, ο Νινιάν παρέμεινε αυστηρός ασκητής. Οταν ήθελε να προσευχηθεί σε απόλυτη ησυχία, αποσυρόταν σε απομονωμένη θαλάσσια σπηλιά κοντά στο Ουέθορν, η οποία σώζεται μέχρι σήμερα και αποτελεί τόπο προσκυνήματος (St Ninian’s Cave). Εκοιμήθη εν ειρήνη το 432 και το σκήνωμά του ετάφη στον προαναφερθένα Λευκό Οίκο του Ουέθορν, με τον τάφο του να αναδεικνύεται σε ένα από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα της Βρετανίας καθ’ όλο τον Μεσαίωνα, με βασιλείς και απλούς πιστούς να συρρέουν για να ζητήσουν τις πρεσβείες του.

Το Ουέθορν και η γύρω περιοχή αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Σκωτίας. Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως μοναδικά ευρήματα που αποδεικνύουν τη συνέχεια της χριστιανικής λατρείας από την εποχή του οσίου μέχρι το τέλος του Μεσαίωνα. Στη δε σπηλιά του, μια φυσική σχισμή σε παραθαλάσσιο βράχο, υπάρχουν 10 εγχάρακτοι σταυροί, οι περισσότεροι λατινικού τύπου, που χρονολογούνται από τον 8ο αι., αποδεικνύοντας ότι η σπηλιά ήταν τόπος προσκυνήματος ήδη από την πρώιμη και μέση μεσαιωνική περίοδο. Οι έρευνες το 1884 και το 1950 αποκάλυψαν στο εσωτερικό της σπηλιάς πέτρινα δάπεδα, εσωτερικούς τοίχους και ασυνήθιστες ταφές, ενώ βρέθηκαν, επίσης, 18 κινητές ανάγλυφες πέτρες, αντικείμενα από κέρατα ελαφιού και διάφορα εργαλεία. 

Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Μελιτινής, οσίου Προκοπίου εν Σάζαβα Βοημίας, οσίου Κυπριανού μητροπολίτη Κιέβου, μαρτύρων Ιωσήφ και Ισαάκ εν Γεωργία, ιερομάρτυρος Κυπριανού Καρχηδόνος και οσίου Κούκσα Βέλιτσκο εν Οδησσώ.

Your Premium trial has ended