Γιατί κάποιοι δυσκολεύονται τόσο να παραδεχτούν ένα λάθος; Ένας ψυχολόγος εξηγεί γιατί η αντιπαράθεση με τον σύντροφό μας αποτυγχάνει, αλλά και ποια αντίδραση μπορεί να μειώσει τις συγκρούσεις
Κάποιοι άνθρωποι μπορούν να πουν εύκολα «έκανα λάθος». Άλλοι, όμως, δυσκολεύονται εξαιρετικά να αναλάβουν ακόμη και την παραμικρή ευθύνη. Στη δεύτερη περίπτωση, ένα ασήμαντο περιστατικό μπορεί γρήγορα να εξελιχθεί σε καβγά, καθώς η συζήτηση μετατοπίζεται από το τι συνέβη στο ποιος θα χρεωθεί το λάθος.
Ο Daniel S. Lobel, Ph.D., κλινικός ψυχολόγος και επίκουρος καθηγητής Κλινικής Ψυχιατρικής στο Mount Sinai School of Medicine, εξηγεί σε άρθρο του στο Psychology Today ότι για ορισμένους ανθρώπους η παραδοχή ενός σφάλματος δεν είναι απλώς μια δυσάρεστη στιγμή, αλλά μπορεί να αγγίζει βαθύτερα συναισθήματα ανεπάρκειας και ευαλωτότητας. Έτσι, αντί να αναλάβουν την ευθύνη, ενδέχεται να τη μεταφέρουν στον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί τους – πολύ συχνά στον σύντροφο ή σε κάποιο άλλο κοντινό πρόσωπο.
Γιατί η ανάγκη να «αποδείξετε ότι έχετε δίκιο» δεν βοηθά
Η φυσική αντίδραση όταν κάποιος μας κατηγορεί άδικα είναι να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας. Σύμφωνα όμως με τον Δρα. Lobel, αυτή η στρατηγική πολλές φορές οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα, όταν έχουμε απέναντί μας έναν άνθρωπο που συστηματικά μεταθέτει την ευθύνη. Η διόρθωση μπορεί να εκληφθεί ως επίθεση, με αποτέλεσμα να αυξάνονται η άμυνα, ο θυμός και η ένταση.
Έτσι, η αρχική διαφωνία αποκτά έναν νέο στόχο: να υπάρξει «νικητής» και «ηττημένος». Η σχέση περνά από τη συνεργασία στον ανταγωνισμό και το πρακτικό πρόβλημα μένει άλυτο.
Πώς να το διαχειριστείτε – Ανακατευθύνετε τη συζήτηση
Η εναλλακτική που προτείνει ο ειδικός είναι να αλλάξουμε ρότα στη συζήτηση: Αντί να εμμένουμε για το ποιος φταίει, μεταφέρουμε το βάρος στο τι μπορεί να γίνει από εδώ και πέρα. Αν, για παράδειγμα, κάποιος ξεχάσει μια υποχρέωση, το πιο λειτουργικό ερώτημα δεν είναι πάντα «ποιος φταίει;», αλλά «πώς το λύνουμε τώρα;».
Η διαφορά είναι σημαντική. Όπως εξηγεί, η αναζήτηση ευθύνης μπορεί να οδηγήσει σε πόλωση, ενώ η αναζήτηση λύσης επαναφέρει το ζευγάρι ή τη σχέση σε κοινό έδαφος. Αντί οι δύο πλευρές να βρίσκονται αντιμέτωποι, προσπαθούν να διαχειριστούν μαζί ένα πρόβλημα. Αυτό, βέβαια, δε σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να συμφωνεί με ψευδείς κατηγορίες ή να αναλαμβάνει ευθύνες που δεν του ανήκουν, αλλά πότε αξίζει να μπει σε μια αντιπαράθεση. Στην καθημερινότητα, η μετάβαση από την κατηγορία στη λύση μπορεί να περιορίσει τον θυμό και να προστατεύσει τη σχέση από περιττή φθορά.
Το ζήτημα γίνεται πιο σοβαρό όταν αυτή η συμπεριφορά δεν εμφανίζεται περιστασιακά, αλλά αποτελεί σταθερό μοτίβο. Εάν ένας άνθρωπος χρειάζεται συνεχώς να απαλλάσσει τον εαυτό του από κάθε ευθύνη και να μετατρέπει τον σύντροφο σε «φταίχτη», η σχέση μπορεί σταδιακά να γεμίσει θυμό και πικρία. Ο άλλος σύντροφος αναγκάζεται συχνά να σηκώνει το βάρος της αποκλιμάκωσης, κάτι που μπορεί να γίνει εξαντλητικό. Ο Δρ. Lobel επισημαίνει ότι η δυνατότητα να αποδέχεται κάποιος τα λάθη του χωρίς να αισθάνεται ότι απειλείται απαιτεί βαθύτερη ψυχική ασφάλεια. Αυτή η αλλαγή συνήθως χρειάζεται χρόνο.
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την άρνηση του λάθους
Η δυσκολία ανάληψης ευθύνης μπορεί να συνδέεται με έναν βαθύτερο φόβο: ότι το να κάνει κάποιος λάθος σημαίνει ότι είναι ανεπαρκής, «ελαττωματικός» ή ανάξιος. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο να κατανοήσει τι βρίσκεται πίσω από αυτή την ευαλωτότητα και να αναπτύξει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αντοχή απέναντι στην αποτυχία, προτείνει ο ειδικός. «Αυτό θα σας βοηθήσει να αυξήσετε την αίσθηση αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησής σας , ώστε να μπορείτε να ανεχτείτε άνετα να κάνετε λάθη που κάνουν όλοι οι άνθρωποι» καταλήγει.
Σχέσεις: Πώς αντιμετωπίζουμε έναν σύντροφο που μας κατηγορεί για τα πάντα
