Έτσι, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ προχώρησαν σε μια τολμηρή κίνηση: παρέκαμψαν τους επίσημους Ιρανούς διαπραγματευτές και επιχείρησαν να επικοινωνήσουν απευθείας με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης. Για το παρασκηνιακό αυτό κανάλι επέλεξαν τον Νετσιρβάν Μπαρζανί, πρόεδρο της Περιφέρειας του Ιρακινού Κουρδιστάν, ο οποίος διέθετε κάτι που ελάχιστοι άλλοι μπορούσαν να προσφέρουν: την εμπιστοσύνη τόσο της Ουάσινγκτον όσο και κορυφαίων στελεχών της ιρανικής οργάνωσης.
Το περιστατικό, το οποίο περιέγραψαν στο Axios τρεις πηγές με άμεση γνώση των γεγονότων και δεν είχε γίνει μέχρι σήμερα γνωστό, δείχνει πόσο περίπλοκες ήταν (και παραμένουν) οι αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις, καθώς η Ουάσινγκτον διατηρούσε ανέκαθεν αμφιβολίες (που τις εξέφραζαν δημόσια τόσο ο Τραμπ όσο και άλλοι κορυφαίοι συνεργάτες του) για το ποιος ακριβώς λάμβανε τις τελικές αποφάσεις στην Τεχεράνη.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν τελικά σε ένα μνημόνιο κατανόησης, με τη σφραγίδα του Πακιστάν, το οποίο όμως κατέρρευσε γρήγορα.
Ποιος αποφασίζει πραγματικά στην Τεχεράνη
Το βασικό πρόβλημα για την κυβέρνηση Τραμπ, τόσο σήμερα όσο και σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις, είναι να διασφαλίσει ότι συνομιλεί με εκείνους που πραγματικά έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις. Αυτό σημαίνει επίσης ότι η Ουάσινγκτον χρειάζεται διαμεσολαβητές που να απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη τόσο του Λευκού Οίκου όσο και του ιρανικού καθεστώτος.
Ο πόλεμος που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου ανέτρεψε τις ισορροπίες στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και άλλων κορυφαίων πολιτικών στελεχών, σε συνδυασμό με τις 40 ημέρες συγκρούσεων που ακολούθησαν, ενίσχυσαν δραματικά τον έλεγχο που απέκτησαν οι Φρουροί της Επανάστασης στους βασικούς μοχλούς εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.
Επιπλέον, η αβεβαιότητα γύρω από την κατάσταση του νέου ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όπως και η απουσία του από τη δημόσια ζωή, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη θέση των διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης.
Οι αμφιβολίες του Λευκού Οίκου
Μετά την κατάπαυση του πυρός της 8ης Απριλίου και τη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες αργότερα στο Ισλαμαμπάντ, οι ΗΠΑ και το Ιράν άρχισαν να διαπραγματεύονται έναν τρόπο για τον τερματισμό του πολέμου.
Στις αρχές Μαΐου, ο Λευκός Οίκος θεωρούσε ότι βρισκόταν κοντά σε συμφωνία. Ωστόσο, το Ιράν καθυστέρησε περισσότερο από δέκα ημέρες να απαντήσει.
Τότε οι Αμερικανοί διαπραγματευτές άρχισαν να υποψιάζονται ότι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δεν είχαν την εξουσία να κλείσουν μια συμφωνία και ότι οι αποφάσεις τους ανατρέπονταν από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Ο Λευκός Οίκος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χρειαζόταν ένα απευθείας, παρασκηνιακό κανάλι επικοινωνίας με την ηγεσία της οργάνωσης.
Το τηλεφώνημα της Τούλσι Γκάμπαρντ στον Μπαρζανί
Έτσι, γύρω στα μέσα Μαΐου, η τότε διευθύντρια των αμερικανικών Εθνικών Πληροφοριών, Τούλσι Γκάμπαρντ, τηλεφώνησε στον Νετσιρβάν Μπαρζανί.
Σύμφωνα με δύο πηγές με άμεση γνώση της συνομιλίας, η Γκάμπαρντ του είπε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θεωρούσε πως εκείνος μπορούσε να βοηθήσει ώστε να υπάρξει επικοινωνία με τον διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγό Αχμάντ Βαχιντί.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο Μπαρζανί είχε ζήσει στο Ιράν και είχε σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Μιλά άπταιστα φαρσί και, σύμφωνα με μία από τις πηγές, διατηρεί προσωπικές σχέσεις με πολλά υψηλόβαθμα στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, μεταξύ των οποίων και κορυφαίοι αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης.
«Ο Νετσιρβάν Μπαρζανί είναι ένας πραγματιστής που ξέρει να λύνει προβλήματα. Τον σέβονται σε ολόκληρη την περιοχή. Γνωρίζει σχεδόν τους πάντες τόσο στην Τεχεράνη όσο και στην Ουάσινγκτον. Είναι ο άνθρωπος που καλείς όταν βρίσκεσαι σε δύσκολη θέση», δήλωσε ο Μπρετ ΜακΓκερκ, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος για τη Μέση Ανατολή τεσσάρων Αμερικανών προέδρων.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η Γκάμπαρντ κατέστησε σαφές στον Μπαρζανί ότι τηλεφωνούσε με την έγκριση τόσο του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ όσο και του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.
Η Ουάσινγκτον ήθελε να γνωρίζει αν ο Βαχιντί και η ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης συμφωνούσαν με όσα διαπραγματεύονταν ο Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί ή αν είχαν διαφορετικές απαιτήσεις και θέσεις. Οι επίσημοι διαμεσολαβητές, όπως φέρεται να είπε η Γκάμπαρντ, δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον Βαχιντί για να το εξακριβώσουν.
Το κρυπτογραφημένο τηλέφωνο στο Ερμπίλ
Ο Μπαρζανί δέχθηκε να βοηθήσει. Επικοινώνησε με τις επαφές του στους Φρουρούς της Επανάστασης και τους ενημέρωσε ότι είχε μήνυμα από την κυβέρνηση Τραμπ. «Θέλω όμως να μιλήσω απευθείας με τον στρατηγό Βαχιντί», φέρεται να ξεκαθάρισε.
Οι Ιρανοί συμφώνησαν. Στις 14 Μαΐου, αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης έφθασε στο γραφείο του Μπαρζανί στο Ερμπίλ, έχοντας μαζί του κρυπτογραφημένο τηλέφωνο ώστε να πραγματοποιηθεί ασφαλής συνομιλία.
Ο Μπαρζανί ρώτησε ευθέως τον Βαχιντί εάν συμμεριζόταν τη γραμμή των επίσημων Ιρανών διαπραγματευτών. Ο Ιρανός στρατηγός απάντησε καταφατικά.
O στρατηγός Αχμάντ Βαχίντι
«Τους στηρίζω πλήρως και αυτή είναι επίσης η θέση των Φρουρών της Επανάστασης. Προτιμούμε να λύσουμε αυτή την κρίση μέσω διαπραγματεύσεων», φέρεται να είπε, σύμφωνα με πηγή που είχε άμεση γνώση της συνομιλίας.
Τρεις πηγές, μεταξύ των οποίων και αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ανέφεραν ότι αμέσως μετά τη συνομιλία του με τον Βαχιντί, ο Μπαρζανί τηλεφώνησε στην Γκάμπαρντ και την ενημέρωσε για την ιρανική απάντηση. Εκείνη, με τη σειρά της, ενημέρωσε τον Λευκό Οίκο.
Η πρόταση για μυστική συνάντηση ΗΠΑ – Ιράν στο Ερμπίλ
Αφού έλαβε την απάντηση της Τεχεράνης, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε ακόμη μία πρόταση.
Οι ΗΠΑ ήθελαν ο Μπαρζανί να φιλοξενήσει στο Ερμπίλ μυστικές συνομιλίες μεταξύ υψηλόβαθμων Αμερικανών και Ιρανών διαπραγματευτών.
Ο Μπαρζανί επικοινώνησε ξανά με την ιρανική πλευρά και μετέφερε την πρόταση.
Οι Ιρανοί δεν την απέρριψαν, ωστόσο εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλειά τους. Θεωρούσαν ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών διαθέτουν πολλούς πράκτορες στο Ιρακινό Κουρδιστάν και φοβούνταν ότι θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να τους δολοφονήσουν είτε στο Ερμπίλ είτε κατά τη μετάβασή τους εκεί ή την επιστροφή τους.
Η μυστική συνάντηση στο Ερμπίλ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.
Χωρίς ουσιαστική πρόοδο οι συνομιλίες
Πακιστανοί και Καταριανοί διαμεσολαβητές εξακολουθούν να μεταφέρουν μηνύματα μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, σύμφωνα με περιφερειακές πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις.
Ορισμένες από αυτές τις πηγές θεωρούν ότι το Πακιστάν παρουσιάζει μια περισσότερο αισιόδοξη εικόνα των συνομιλιών από εκείνη που δικαιολογούν τα πραγματικά δεδομένα, επιχειρώντας να δημιουργήσει την αίσθηση δυναμικής που θα μπορούσε να οδηγήσει σε έξοδο από το αδιέξοδο.
Ο Μπαρζανί, πάντως, έχει το τελευταίο διάστημα αποστείλει μηνύματα στον Λευκό Οίκο, προσφέροντας εκ νέου τη βοήθειά του για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ο Μπρετ ΜακΓκερκ εκτιμά, ωστόσο, ότι το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι ο διαμεσολαβητής. «Το ζήτημα είναι η πολιτική του Ιράν για τα Στενά», ανέφερε. «Και αυτό είναι απίθανο να αλλάξει σύντομα».
Και ξαφνικά… στόχος ιρανικών drones το γραφείο του Μπαρζανί
Σε ένα περιστατικό που αξίζει να σημειωθεί, καθώς φέρεται να πραγματοποιήθηκε μετά την παρουσίαση του παραπάνω θέματος, στόχος ιρανικών drones έγινε τα ξημερώματα της Δευτέρας το γραφείο του Μπαρζανί στο Ιρακινό Κουρδιστάν, σύμφωνα με όσα είπε τόσο ο ίδιος όσο και οι Αρχές Ασφαλείας της περιοχής.
Στο στόχαστρο βρέθηκε και η κατοικία του διευθυντή της υπηρεσίας πληροφοριών του Ιρακινού Κουρδιστάν, στην επαρχία Ερμπίλ, χωρίς να υπάρξουν θύματα.
