Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 20 Μαΐου

Δείτε ποιοι έχουν γιορτή σήμερα, 20 Μαΐου. Διαβάστε το συναξάρι των
τιμώμενων αγίων
της ημέρας και γνωρίστε τη ζωή και τη δράση τους.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Θαλής
• Λυδία, Λήδα

Εορτολόγιο: Απόδοση της εορτής του Πάσχα, Ισαπόστολος Λυδία η Φιλιππησία, Μάρτυς Θαλλέλαιος ο ιατρός, Οσιος Θαλάσσιος ο Λίβυος, η Αγάπη ως Ενοποιητική Δύναμη, Οσιοι Ιωάννης, Ιωσήφ και Νικήτας, κτήτορες Νέας Μονής Χίου και ποιοι τιμώνται σήμερα από την Εκκλησία

Απόδοση της εορτής του Πάσχα

Από τις πιο ιδιαίτερες και χαρμόσυνες ημέρες του ορθόδοξου εορτολογίου, καθώς ολοκληρώνει την περίοδο των 40 ημερών που ο Χριστός παρέμεινε στη γη μετά την Ανάστασή Του διδάσκοντας τους μαθητές Του. Εορτάζεται πάντα Τετάρτη, ακριβώς 39 ημέρες μετά το Πάσχα και παραμονή της εορτής της Αναλήψεως. Η λέξη «Απόδοση» σημαίνει την ολοκλήρωση μιας μεγάλης εορτής που διήρκεσε πολλές ημέρες. Την ημέρα αυτή, η Εκκλησία μάς καλεί να ζήσουμε για τελευταία φορά τη λαμπρότητα της Αναστάσεως, γι’ αυτό οι ακολουθίες του Ορθρου και της Θ. Λειτουργίας είναι πανομοιότυπες με εκείνες της ημέρας του Πάσχα. Το Χριστός Ανέστη ψάλλεται συνεχώς και για τελευταία φορά, όπως και ο αναστάσιμος κανόνας του Ιωάννη του Δαμασκηνού, οι δε ιερείς φορούν τα αναστάσιμα λευκά άμφια και η λειτουργία τελείται με την ίδια πανηγυρική διάταξη της Κυριακής του Πάσχα. Η Απόδοση της εορτής μάς υπενθυμίζει ότι η Ανάσταση δεν είναι ένα γεγονός που εορτάζεται και βιώνεται μόνο μία συγκεκριμένη ημέρα, αλλά μια διαρκής κατάσταση που διαποτίζει τη ζωή της Εκκλησίας και των πιστών. Με την ολοκλήρωση αυτής της περιόδου, η προσοχή στρέφεται πλέον στην Ανάληψη και λίγο αργότερα στην Πεντηκοστή.

Ισαπόστολος Λυδία η Φιλιππησία

Καταγόταν από τα Θυάτειρα της Μικράς Ασίας (σημερινή δυτική Τουρκία), πόλη φημισμένη για την παραγωγή πορφυρών υφασμάτων. Μάλιστα και η ίδια ήταν πωλήτρια πορφύρας, επάγγελμα εξαιρετικά επικερδές, καθώς η πορφύρα ήταν το χρώμα βαφής των ενδυμάτων της άρχουσας τάξης, καθότι πολύ ακριβό. Στους Φιλίππους της Μακεδονίας είχε εγκατασταθεί για επαγγελματικούς λόγους, εντούτοις, παρά την ευμάρειά της και το γεγονός ότι δεν ήταν Εβραία, η Λυδία ήταν άνθρωπος με βαθιές πνευματικές αναζητήσεις, σεβόταν τον Θεό και συχνά προσευχόταν μαζί με άλλες γυναίκες στην όχθη του ποταμού Ζυγάκτη, εκεί όπου συνήθιζαν να μαζεύονται οι ευσεβείς και οι Εβραίοι της περιοχής.

Το 49 ή 50, κατά τη δεύτερη αποστολική περιοδεία του, ο Απ. Παύλος έφτασε στους Φιλίππους μαζί με τον Σίλα, τον Τιμόθεο και τον Λουκά και, σύμφωνα με τις Πράξεις των Αποστόλων (16, 13 – 15), το Σάββατο κατευθύνθηκαν στην όχθη του ποταμού, όπου βρήκαν γυναίκες να προσεύχονται. Εκεί συνάντησαν και τη Λυδία. Οταν άρχισε ο Παύλος να τους μιλά για «Χριστόν εσταυρωμένον», η Λυδία άκουγε με προσοχή και «ο Κύριος διήνοιξε την καρδίαν προσέχειν τοις λαλουμένοις υπό του Παύλου». Αμέσως δέχθηκε τον λόγο του Θεού και βαπτίστηκε μαζί με όλο το σπιτικό της – υπηρέτες, οικείους και συνεργάτες. Ετσι έγινε η πρώτη χριστιανή της Ευρώπης, γεγονός ιστορικής σημασίας για την πορεία του Χριστιανισμού στη Δύση. Αμέσως μετά, με γενναιοδωρία και θέρμη, παρακάλεσε επίμονα τον Παύλο και τους συντρόφους του να μείνουν στο σπίτι της, λέγοντας: «Εάν με κρίνετε πιστή τω Κυρίω, εισελθόντες εις τον οίκόν μου μείνατε». Το σπίτι της έτσι έγινε η πρώτη χριστιανική εκκλησία της Ευρώπης και βάση της αποστολικής δράσης στην περιοχή.

Αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στη διάδοση του Ευαγγελίου, η Εκκλησία τιμά τη Λυδία ως Ισαπόστολο, στους δε σημερινούς Φιλίππους, δίπλα στον ποταμό όπου βαπτίστηκε, υπάρχει βαπτιστήριο και ναός αφιερωμένος στη μνήμη της, που τονίζει τη δύναμη της ανοιχτής καρδιάς, την πίστη που συνοδεύεται από πράξη και προβάλλει τη γυναίκα που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της Εκκλησίας.

Μάρτυς Θαλλέλαιος ο ιατρός

Ενας από τους Ανάργυρους Αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας, γνωστός για την προσφορά του ως ιατρός και το μαρτυρικό του τέλος. Γεννήθηκε στον Λίβανο (Φοινίκη) από ευσεβείς γονείς, τον Βερούκιο και τη Ρωμυλία, σπούδασε ιατρική υπό την καθοδήγηση του ιατρού Μακαρίου και ασκούσε το επάγγελμα αφιλοκερδώς και με αγάπη, διακονώντας τη θεραπεία του ανθρώπινου πόνου και της σωματικής ασθένειας, αλλά και συνδυάζοντας τη σωματική θεραπεία με την πνευματική, οδηγώντας πολλούς ασθενείς στον Χριστιανισμό μέσω του παραδείγματός του. Κατά τον διωγμό του αυτοκράτορα Νουμεριανού (284), ο Θαλλέλαιος συνελήφθη στην πόλη Αιγές της Κιλικίας, υπεβλήθη σε πολλά βασανιστήρια και θανατώθηκε με αποκεφαλισμό, οι δε δήμιοί του, Αλέξανδρος και Αστέριος, βλέποντας την υπομονή και τα θαύματά του, πίστεψαν στον Χριστό και μαρτύρησαν μαζί του. 

Τα ιερά λείψανά του βρίσκονται διασκορπισμένα σε διάφορα μοναστήρια, με τα σημαντικότερα αποτμήματα να φυλάσσονται στις Ι. Μονές Διονυσίου και Κωνσταμονίτου Αγίου Ορους και Αγ. Λαύρας Καλαβρύτων, ενώ αφιερωματικοί ναοί υπάρχουν στη Νάξο, στην Πάρο, στη Μύκονο, στη Σαντορίνη, στη Χίο, στην Αλεξανδρούπολη και στη Φλώρινα. Ιδιαίτερα δημοφιλής είναι στη Νάξο, στην περιοχή Μέλανες, όπου υπάρχει ομώνυμος οικισμός και ναΐσκος αφιερωμένος σε αυτόν, στον εξωτερικό τοίχο του οποίου υπάρχει η επιγραφή «ΤΟΥ ΔΟΥΛΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΣΑΓΡΕΔΟC 1501». 

Οσιος Θαλάσσιος ο Λίβυος

Εζησε τον 7ο αι. και υπήρξε σύγχρονος του Μαξίμου του Ομολογητή, ο οποίος και του αφιέρωσε μια έκθεση αποριών για θέματα της Αγ. Γραφής και τις απαντήσεις τους. Χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος και αργότερα εξελέγη ηγούμενος σε μοναστήρι. Διακρινόταν για την καθαρότητα του βίου και τη βαθιά θεολογική του παιδεία και εκοιμήθη εν ειρήνη το 648. 

Οι διδαχές του οσίου θεωρούνται θεμελιώδεις για την ορθόδοξη νηπτική παράδοση. Το κυριότερο έργο του, «Περί αγάπης, εγκρατείας και της κατά νουν πολιτείας», περιλαμβάνεται στον δεύτερο τόμο της Φιλοκαλίας και απευθύνεται στον πρεσβύτερο Παύλο. Οι διδαχές του είναι δομημένες σε «εκατοντάδες» αποφθεγμάτων και επικεντρώνονται στην κάθαρση του νου και της καρδιάς, με κύρια σημεία τα εξής:

Η Αγάπη ως Ενοποιητική Δύναμη

Ο όσιος διδάσκει ότι η αγάπη είναι η μόνη που συνδέει αρμονικά όλα τα κτίσματα με τον Θεό και μεταξύ τους, είναι δε αληθινή όταν χαρακτηρίζεται από την απουσία καχυποψίας και την υπομονή στις αδικίες. Νους και Πάθη: Θεωρεί τον νου «μέγα» όταν καταφέρει να ελευθερωθεί από τα πάθη και να ζει τον Θεό, με την προσευχή, την πνευματική μελέτη και την εγκράτεια να είναι τα μέσα που καθαρίζουν τη μνήμη από εμπαθείς εικόνες. Μέθοδοι κατά της Υπερηφάνειας: Περιγράφει ότι η υπερηφάνεια εξαφανίζεται μέσω τριών καταστάσεων, της προσευχής με δάκρυα, της αποφυγής του εξευτελισμού των άλλων και της αποδοχής των αθέλητων συμφορών. Το «Τέθριππο» της Σωτηρίας: Παρομοιάζει την πνευματική ζωή με ένα άρμα που το σέρνουν τέσσερις ίπποι: η ησυχία, η προσευχή, η αγάπη και η εγκράτεια, που όλες μαζί οδηγούν τον νου στον ουρανό. 

Οι διδαχές του Θαλασσίου προσφέρουν έναν πρακτικό οδηγό για την καταπολέμηση των αμαρτωλών παθών και την επίτευξη της πνευματικής γνώσης, μερικά δε χαρακτηριστικά του αποφθέγματα είναι τα εξής: «Αν θέλεις να απαλλαγείς ταυτόχρονα από όλες τις κακίες, απαρνήσου τη μητέρα των κακών, τη φιλαυτία». «Εκείνος που αγαπά τον Ιησού, θα ελευθερωθεί από την κακία. Και εκείνος που Τον ακολουθεί, θα δει την αληθινή γνώση». «Η μνησικακία είναι η λέπρα της ψυχής». «Οπως το κερί λιώνει μπροστά στη φωτιά, έτσι και ο ακάθαρτος λογισμός μπροστά στον φόβο του Θεού». «Επιδίωξε την αρετή και μην τη χάσεις, για να μη ζήσεις αισχρά και πεθάνεις ελεεινά». «Ο νους που απέκτησε πνευματική αγάπη, δεν διανοείται για τον πλησίον εκείνα που δεν αρμόζουν στην αγάπη». 

Οσιοι Ιωάννης, Ιωσήφ και Νικήτας, κτήτορες Νέας Μονής Χίου

Σύμφωνα με την παράδοση, ζώντας οι τρεις ασκητές στο Προβάτειο όρος της Χίου, έβλεπαν κάθε νύχτα ένα φως μέσα στο δάσος. Οταν πλησίασαν, βρήκαν μια εικόνα της Θεοτόκου κρεμασμένη σε μια μυρτιά, η οποία παρέμεινε ανέπαφη παρά την πυρκαγιά που είχε ξεσπάσει γύρω της, κι έτσι αποφάσισαν στο σημείο εκείνο να χτίσουν ναό. Μάλιστα, η Παναγία τους αποκάλυψε σε όραμα ότι ο εξόριστος τότε στη Λέσβο Κωνσταντίνος ο Μονομάχος θα γινόταν αυτοκράτορας. Οταν δε οι τρεις τους τον επισκέφθηκαν και του μετέφεραν την προφητεία, εκείνος τους υποσχέθηκε πως, αν επαληθευτεί, θα εκπλήρωνε οποιοδήποτε αίτημά τους.

Οταν ο Κωνσταντίνος ανέβηκε στον θρόνο το 1042 ως Κωνσταντίνος Θ΄, οι όσιοι μετέβησαν στην Κωνσταντινούπολη, ο αυτοκράτορας τους υποδέχθηκε με τιμές, χρηματοδότησε την ανέγερση της λαμπρής Νέας Μονής Χίου και απέστειλε τους καλύτερους τεχνίτες και ψηφιδογράφους της Πόλης για να την διακοσμήσουν. Το ενδιαφέρον του αυτοκράτορα δεν περιορίστηκε στην ανέγερση του ναού, αλλά με την έκδοση χρυσοβούλλων παρείχε στη Νέα Μονή πολλά προνόμια και δωρεές. Και οι τρεις τους έζησαν το υπόλοιπο της ζωής τους με αυστηρή άσκηση και εκοιμήθησαν εν ειρήνη, τα δε ιερά τους λείψανα φυλάσσονται στον νάρθηκα της Νέας Μονής, αν και υπέστησαν φθορές κατά τη σφαγή της Χίου το 1822.

Τα ψηφιδωτά της Νέας Μονής Χίου, μαζί με αυτά της Μονής του Οσίου Λουκά στη Βοιωτία και της Μονής Δαφνίου στην Αττική, αποτελούν τα τρία κορυφαία σύνολα ψηφιδωτών του Μεσαίωνα στον ελλαδικό χώρο και, λόγω της μοναδικότητάς τους, η Νέα Μονή έχει ενταχθεί στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. 

Τιμάται επίσης η μνήμη: μάρτυρος Πλατίλλας της Ρωμαίας, μάρτυρος Ασκλά, ιερομάρτυρος Βαϋδελίου, Ζαβουλών και Σωσσάνης γονέων της αγίας Νίνας της Ισαποστόλου, Ιλαρίου επισκόπου Τουλούζης, Αναστασίου επισκόπου Βρεσκίας, Ουτρίλλου επισκόπου Μπουργκές της Γαλλίας, οσίου Μάρκου του ερημίτου, Θεοδώρου επισκόπου Παβίας, ανακομιδή και μετακομιδή του ιερού λειψάνου Νικολάου Μύρων της Λυκίας του θαυματουργού, Τιμοθέου ηγεμόνος του Πσκωφ, οσίου πατρός ημών Στεφάνου του Μαυροβουνίου.