Φόρτωση Text-to-Speech…
Απορρίπτει το ενδεχόμενο ενεργοποίησης σήμερα της γενικής ρήτρας διαφυγής ο πρώην επίτροπος Οικονομικών και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Πάολο Τζεντιλόνι, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο να αυξηθεί περαιτέρω ο πληθωρισμός με επιβάρυνση των ευάλωτων νοικοκυριών. Υπενθυμίζει ότι το μέτρο δημοσιονομικής «ευελιξίας» –που ζητά η Ιταλία και η Ελλάδα ως προς τα μέτρα στήριξης έναντι της ενεργειακής κρίσης– επελέγη την περίοδο της πανδημίας, όταν η ευρωπαϊκή οικονομία δεν ήταν σε φάση ανάπτυξης, όπως σήμερα. Μιλώντας στην «Κ» στο περιθώριο εκδήλωσης του ισπανικού πανεπιστημίου IE στις Βρυξέλλες –όπου συμμετείχε σε συζήτηση με τους υπουργούς Οικονομικών Ελλάδας και Ισπανίας– ο κ. Τζεντιλόνι τάσσεται σαφώς υπέρ της αναχρηματοδότησης του ευρωπαϊκού χρέους αντί της άμεσης αποπληρωμής του, υιοθετώντας την πρόταση του Γάλλου προέδρου και του Ελληνα πρωθυπουργού. Εν μέσω διαδοχικών κρίσεων, ο πρώην επίτροπος υπογραμμίζει τη σημασία ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της Ευρώπης, ώστε να ανταποκριθεί στις «προκλήσεις» των επόμενων ετών.
– Πριν από δύο ημέρες, η Ιταλίδα πρωθυπουργός πρότεινε η Ε.Ε. να μην αντιδρά απλώς στις κρίσεις, αλλά να ξεκινήσει να προσαρμόζεται στην πρόβλεψή τους, στο πλαίσιο των «πολυκρίσεων» που αντιμετωπίζει. Πιστεύετε ότι η Ενωση είναι θεσμικά έτοιμη να κάνει αυτό το άλμα; Και δεύτερον, γιατί δεν το έχει κάνει έως τώρα, με δεδομένο ότι αντιμετωπίζει διαρκείς κρίσεις εδώ και έξι χρόνια;
– Πράγματι, είχαμε τρεις παγκόσμιες κρίσεις στη σειρά: την πανδημία, τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τώρα την κρίση στο Ιράν. Φυσικά, είναι δίκαιο να πούμε ότι οι ίδιες οι κρίσεις ήταν δύσκολο να προβλεφθούν. Ακόμη και η ρωσική εισβολή ήρθε ως έκπληξη για πολλούς. Αρα, δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί αυτού του είδους η κρίση.
Αλλά είναι αλήθεια ότι πρέπει να ενισχύσουμε την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε, να είμαστε ανθεκτικοί, ιδιαίτερα στην ενέργεια και στην αυτονομία της οικονομίας μας. Αυτό δεν θα αποτρέψει περαιτέρω κρίσεις, γιατί αν ο Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει να παρέμβει στο Ιράν, είναι δύσκολο για την Ευρώπη να το αποτρέψει ή να το αποφύγει.
Την ίδια στιγμή, αν έχουμε ισχυρότερη ενεργειακή ανεξαρτησία, οι συνέπειες θα αντιμετωπιστούν ευκολότερα. Αρα, πρέπει να γίνουμε πιο ανθεκτικοί. Αυτό δεν θα αποτρέψει τις κρίσεις, αλλά θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίζουμε συχνές κρίσεις και τα επόμενα χρόνια. Είναι αναπόφευκτο στον κόσμο που ζούμε.
– Πώς αξιολογείτε ήδη τον οικονομικό αντίκτυπο της τρέχουσας κρίσης στην Ευρωζώνη και ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου με πολύ υψηλό χρέος; Ανησυχείτε;
– Ο οικονομικός αντίκτυπος είναι μεγάλος. Προς το παρόν όμως δεν είναι μια διαταραχή, αλλά μια αποδυνάμωση της ανάπτυξης και μια αύξηση του πληθωρισμού. Επομένως, δεν βρισκόμαστε ακόμη σε μια διαταρακτική κρίση.
Θα έχουμε πιο αργή ανάπτυξη φέτος. Η Κομισιόν θα παρουσιάσει σε λίγες ημέρες τις νέες προβλέψεις. Θα έχουμε υψηλότερο πληθωρισμό. Και πιθανώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό μετά το καλοκαίρι.
Ωστόσο, τι θα συμβεί αν η κρίση διαρκέσει αρκετούς μήνες; Δεν νομίζω ότι μπορούμε να αποκλείσουμε τον κίνδυνο μιας πολύ χειρότερης κατάστασης.
Αρα, προς το παρόν, η ανάπτυξη επιβραδύνεται. Ο πληθωρισμός αυξάνεται, αλλά παραμένει σε διαχειρίσιμη κατάσταση. Δεν υπάρχει κίνδυνος όσον αφορά το χρέος για τις χώρες με υψηλό χρέος. Ακόμη και το spread μειώνεται, λόγω του ότι οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων αυξάνονται, επειδή σήμερα η Γερμανία δαπανά.
Επομένως, πρέπει να κάνουμε διαφορετική ανάλυση της κατάστασης τώρα, χωρίς υπερβολική δραματοποίηση. Ωστόσο, ο κίνδυνος να συνεχιστεί η κρίση είναι πραγματικά τεράστιος, ειδικά για χώρες με υψηλό χρέος και υψηλή ενεργειακή εξάρτηση.
– Δύο από αυτές τις χώρες είναι η Ιταλία και η Ελλάδα, που ήδη ζητούν κάποια «ευελιξία» από την Κομισιόν ως προς τα μέτρα στήριξης. Δεδομένου ότι το 2027 θα υπάρξει κρίσιμος εκλογικός κύκλος για αρκετά κράτη-μέλη και η κρίση μπορεί να ενισχύσει λαϊκιστικές φωνές, πώς θα πρέπει να ανταποκριθεί η Ευρώπη σε αυτές τις εκκλήσεις;
– Αρχικά πρέπει να διευκρινίσουμε τι σημαίνει «ευελιξία», γιατί υπάρχουν κάποιες αναφορές σε ορισμένες χώρες για τη δυνατότητα να έχουμε μια ρήτρα διαφυγής στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Ωστόσο, πρέπει να θυμόμαστε ότι όταν ενεργοποιήσαμε τη γενική ρήτρα διαφυγής τον Μάρτιο του 2020, η ευρωπαϊκή οικονομία κατέρρεε σε διψήφιο επίπεδο. Η οικονομία ήταν στο -12%.
Τώρα η οικονομία αναπτύσσεται. Πιθανόν όχι πια στο ένα κάτι, αλλά στο 0,6-0,8. Είμαι βέβαιος ότι αν η κρίση διαρκέσει και αν αυτό φέρει ύφεση, η Κομισιόν θα προτείνει ξανά μια γενική ρήτρα διαφυγής. Αλλά αυτό δεν είναι για σήμερα. Μπορεί να είναι για τις επόμενες εβδομάδες, αν η κρίση συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, πρέπει να γνωρίζουμε ότι το σημείο εκκίνησης είναι ήδη ένα σημείο με υψηλότερα επιτόκια σε σχέση με το 2020, όπου ερχόμασταν από μια μακρά περίοδο πολύ χαμηλών επιτοκίων.
Προς το παρόν έχουμε αποδυνάμωση της ανάπτυξης και αύξηση του πληθωρισμού. Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε μια διαταρακτική κρίση.
Και έτσι υπάρχει ο κίνδυνος τα μέτρα να προκαλέσουν υψηλότερο πληθωρισμό, αυστηρές νομισματικές αποφάσεις και πολύ επικίνδυνο κύκλο για την οικονομία μας, που πρέπει να ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη.
Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι για τη μεσαία τάξη και τις φτωχές οικογένειες ο πληθωρισμός είναι ο χειρότερος εχθρός. Εάν με τα μέτρα μας προκαλέσουμε πληθωρισμό, δεν βοηθάμε τους καταναλωτές και τη μεσαία τάξη – κάνουμε κάτι πολύ επικίνδυνο.
Επομένως, πρέπει να ανταποκριθούμε, να στηρίξουμε. Αλλά πρέπει να αποφύγουμε απαντήσεις που συμβάλλουν σε υψηλότερο πληθωρισμό. Είναι ένα πολύ στενό μονοπάτι διακυβέρνησης. Αν ξεκινήσουμε με πληθωρισμό πάνω από 5%-7%, αυτό είναι καταστροφή για τις ευρωπαϊκές οικογένειες, όχι μόνο στην Ελλάδα και την Ιταλία, αλλά παντού.
– Αρα πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ των μέτρων και κυρίως για στήριξη των ευάλωτων; Γιατί έως τώρα δεν έχει συμβεί ακριβώς αυτό.
– Και αν επιλεγούν οριζόντια μέτρα στήριξης, δαπανώνται πολλά χρήματα και ουσιαστικά ενισχύονται άνθρωποι με πολύ διαφορετικά εισοδήματα. Αρα, αυτό δεν είναι εύκολο. Δεν είναι εύκολο δηλαδή να έχουμε μόνο στοχευμένα μέτρα για ευάλωτους, αλλά αξίζει η προσπάθεια, γιατί είναι ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί επίδραση στον πληθωρισμό.
– Το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF), ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα, για το οποίο εργαστήκατε και εσείς ως επίτροπος, ολοκληρώνεται τον Αύγουστο. Ωστόσο, προτείνεται ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να αποπληρώσει το χρέος του NextGenerationEU. Χώρες όπως η Γαλλία και ακόμη και η Ελλάδα συμφωνούν ότι είναι παράλογο να αποπληρωθεί τώρα αυτό το χρέος μέσω του νέου προϋπολογισμού. Ποια είναι η άποψή σας;
– Νομίζω ότι έχουν δίκιο. Ελπίζω ότι αυτή θα είναι επίσης η θέση της ιταλικής κυβέρνησης. Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε, κάθε υπουργό Οικονομικών, κάθε εταιρεία σε όλο τον κόσμο, αυτό που θα πουν είναι ότι, φυσικά, πρέπει να υπάρχει αναχρηματοδότηση του χρέους (rollover).
Γιατί η ιδέα ότι η Ε.Ε. και η Κομισιόν θα πρέπει να είναι ένας θεσμός χωρίς χρέος είναι εντελώς λανθασμένη. Η Κομισιόν έχει αξιολόγηση triple A. Τα επιτόκια δείχνουν ότι το NextGenerationEU ήταν επιτυχία. Αν έχεις αυτού του είδους το χρέος, δουλεύεις πάνω στη διάρκειά (maturity) του και για την αναχρηματοδότησή του.
Και είναι απολύτως λάθος να πούμε «όχι, καμία αναχρηματοδότηση, αρχίζουμε να αποπληρώνουμε αμέσως». Αυτό είναι αντίθετο με κάθε κανόνα οικονομικής διαχείρισης, είτε πρόκειται για εθνική είτε για διεθνή οντότητα.
Νομίζω ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές θα ήταν πολύ ευχαριστημένες με μια αναχρηματοδότηση του ευρωπαϊκού χρέους. Αρα, συμφωνώ πραγματικά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Εμανουέλ Μακρόν, που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.
– Επιστρέφοντας στις πολυκρίσεις που αντιμετωπίζει η Ενωση, συνολικά. Είστε αισιόδοξος ότι θα γίνουμε ανθεκτικοί και θα αντιμετωπίσουμε την τρέχουσα κρίση, ή θα γίνουμε πιο αδύναμοι στο τέλος αυτής της διαδικασίας; Λαμβάνοντας υπόψη και τις αβεβαιότητες και έναν αβέβαιο και μη αξιόπιστο σύμμαχο στις ΗΠΑ κ.λπ.
– Λοιπόν, είναι στο χέρι μας. Φυσικά, ο κόσμος έχει αλλάξει. Η στάση των ΗΠΑ έχει αλλάξει. Και φυσικά μπορεί να είναι διαφορετική με έναν διαφορετικό πρόεδρο, αλλά όχι εντελώς.
Αρα, πρέπει να βασιστούμε στον εαυτό μας για την άμυνα. Πρέπει να προστατεύσουμε το ανοιχτό και δίκαιο εμπόριο στον κόσμο. Και πρέπει να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί.
Το κάνουμε; Ναι και όχι. Σε ορισμένους τομείς το κάνουμε πολύ καλά. Στο εμπόριο υπάρχουν πολύ καλές συμφωνίες με όλο τον κόσμο. Γίνονται και κάποια βήματα στην κοινή άμυνα. Αλλά υπάρχει και υστέρηση. Επίσης, έχουμε μια καλή ατζέντα για την ανταγωνιστικότητα, χάρη στις εκθέσεις του Μάριο Ντράγκι και του Ενρίκο Λέτα. Ομως, μια ατζέντα δεν είναι επανάσταση. Είναι απλώς ατζέντα. Πρέπει πια να εφαρμοστεί.
