Η ιστορία των περιπτέρων

Θέλησα να ξεκινήσω με την γνωστή απορία που έχουμε όλοι μας. Υπάρχουν άραγε και στο εξωτερικό περίπτερα; Εκεί μου πήρε πολύ ώρα ψάξιμο και τελικά από ομάδες που αναφέρονταν σε αυτό το θέμα έβγαλα μια άκρη.
(The oldest Kiosk in the world, Anno 1781, front)-Το παλαιότερο περίπτερο στον κόσμο, Anno 1781, πρόσοψη. Δεν μιλάμε ότι η φωτογραφία είναι τα πρώτα που γίνανε αλλά για την τωρινή τους όψη.

Με παρέμβαση του κάποιος ναυτικός ανέφερε περίπτερα σε πολλές χώρες. Σε μερικές σαν αυτά που τείνουν να γίνουν και στην χώρα μας ‘’μίνι μάρκετ’’
Ας ξεκινήσουμε την ιστορία μας.
Οι ρίζες των περιπτέρων βρίσκονται στα μικρά καπνοπωλεία που εμφανίζονται μετά την απελευθέρωση στο Ναύπλιο και στη συνέχεια στην Αθήνα. Η λέξη «περίπτερο» προέρχεται από την αρχαία λέξη «περίπτερος», που προσδιορίζει έναν ναό περιστοιχισμένο από κίονες.
1889- Τα πρώτα περίπτερα εμφανίζονται στην επαρχία ως μορφή οικονομικής βοήθειας σε τραυματίες και ανάπηρους στρατιώτες.
1897- Μετά τον καταστροφικό για την Ελλάδα πόλεμο με την Τουρκία, τα περίπτερα αρχίζουν να πληθαίνουν.
Μια εκπομπή στην τηλεόραση της Βουλής μου άναψε μνήμες και είπα να ασχοληθώ. Δυο μέρες ψάχνομαι. Τι να πω…
Σαν φοιτητής στην Πάτρα ασχολήθηκα πολύ με τις τοπικές εφημερίδες. Στην Γνώμη ‘’Φοιτητικά Νέα’’ στην Δημοκρατία το ίδιο αλλά και υπεύθυνος τελικής έκδοσης και συγκέντρωσης του εβδομαδιαίου φύλλου. Μόνο όταν τα φύλλα τα πέρνανε για να πάνε στα περίπτερα τελείωνε η εργασία μου. Το ίδιο με σποραδικά άρθρα στην Πελοπόννησο. Μόλις τελείωνα γύρα στα περίπτερα να δω τις αναρτήσεις και τις τοποθετήσεις των εφημερίδων. Είχα τρέλα ίδια με αυτήν που έχω ακόμη. Εκεί να βλέπατε λαθρο-ανάγνωση εφημερίδων. Ένας τυπάς τις άνοιγε έριχνε τα γυαλιά στο κεφάλι και τελείωνε αυτό που τον ενδιέφερε σχεδόν στις μύτες των ποδιών. Την Κυριακή δε ακόμη και πριν 6-7 χρόνια στο περίπτερο το έκανα και εγώ, έπαιρνα την εφημερίδα που ήθελα και τις άλλες τις ερευνούσα εκεί.
1911- Το πρώτο περίπτερο εμφανίζεται στην Αθήνα. Βρίσκεται στην οδό Πανεπιστημίου.
1914- Η όψη των περιπτέρων γίνεται ομοιόμορφη σε όλη τη χώρα: 0,70×0,70 μ.

1934- Ο Γιάννης Γεωργακάς ίδρυσε το περίπτερο με το όνομα Μινιόν, αρχικά στην οδό Σταδίου και μετά στην Αιόλου 104. Για πρώτη φορά κλείνει τις δύο πλαϊνές πτέρυγες του περιπτέρου και τις μετατρέπει σε βιτρίνες όπου εκθέτει διάφορα είδη: στυλό, γυαλιά, είδη ξυρίσματος, σουγιάδες, ψαλίδια κ.λπ. Το εγχείρημά του έμελλε να γίνει ο προπομπός του πολυκαταστήματος «Μινιόν».
Από το 1940 στα περίπτερα άρχισαν να πωλούνται «ζαχαρώδη» και αναψυκτικά – πορτοκαλάδες και γκαζόζες ΗΒΗ, φυλλαράκια τσίχλας με γεύση δυόσμου και κανέλας και αργότερα οι σοκολάτες. Η έλευση των τηλεφώνων 1950 στην Ελλάδα δίνει μεγάλη ώθηση στα περίπτερα, τα κάνει πολύ σημαντικά όπου και αν βρίσκονται. Η δεκαετία του ’50 και του 60 είναι οι δεκαετίες της μεγάλης εσωτερικής μετανάστευσης και πλήθος ανθρώπων από την επαρχία συρρέουν στην Αθήνα κατά κύριο λόγο. Στο περίπτερο ουρές για να μιλήσεις με το σπίτι σου κάθε Σάββατο που μου ζητούσαν οι γονείς όταν ήμουν φοιτητής. Τι μου ήρθε τώρα στο κεφάλι. Φίλος από τα φοιτητικά χρόνια δεκαετία αρχή του ΄80. Αυτοκίνητο και σταθερό τηλέφωνο στο σπίτι. Μόλις είδα το τηλέφωνο έμεινα περισσότερο έκπληκτος παρά από το αυτοκίνητο.
1970- Έως τη δεκαετία αυτή οι διαστάσεις είχαν μεγαλώσει (1,30×1,50 μ.), ενώ είχαν εγκατασταθεί ρολά και ψυγεία.
2013- Τα περίπτερα ανέρχονται σε 10.000 περίπου σε όλη την Ελλάδα. Από αυτά, 3.500 βρίσκονται στην Αττική. Από τα 1.300 του Δήμου Αθηναίων έχουν εγκαταλειφθεί από την αρχή της κρίσης περίπου τα 500.
Ο τζίρος των περιπτέρων σε όλη την Ελλάδα υπολογίζεται σε 5 δισ. ευρώ. Το κέρδος που μένει στους ιδιοκτήτες είναι της τάξεως του 9-10%. Πολλές πληροφορίες από το www.lifo.gr

Με τα χρόνια όλο και περισσότερα προϊόντα βρίσκονται κάτω από τη σκεπή τους, στα ράφια ή στα ψυγεία τους και το περίπτερο εδραιώνεται στις συνήθειες μας. Πολλές φορές ακούς περιπτεράδες να χαίρονται για την δουλεία τους άλλοι δε να την συχτηρίζουν.
– Α, ίσως το πιο σημαντικό (όποιος έχει δουλέψει μόνος του σε περίπτερο, ξέρει τι σημαίνει…). Εδώ έχουν εγκατάσταση …χημικής τουαλέτας! Που στην Γεωργία μας το έβαλε στην κουβέντα Έλληνας που ζει εκεί. Δεν ξέρω εδώ τι γίνεται. Πάντως παλαιός περιπτεράς στην Άρτα είχε μπουκάλι και κατουρούσε. Το είδα με τα μάτια μου. Απλά γέλασα… Όταν γράφεις για κάτι και δεν τα λες όλα τότε είναι μισή αλήθεια. Μπήκαν οι φίλοι μου και τους αναγγέλλω μόλις τι γράφω. Καλά γράψε ότι αγοράζαμε σαν μαθητές στην Άρτα στο περίπτερο στην πλατεία 2 με 3 τσιγάρα μαθητές και πηγαίναμε στα διαλείμματα του Φροντιστηρίου στα σκαλιά να τα καπνίσουμε. Τα Σάββατα αυτό το κάναμε στο Ξενία. Αυτά μόνο ρε μου λένε. Μόλις μεγαλώσαμε που πέρνα με καπ… προφυλακτικά. Ωχ να τα γράψω όλα τους λέω. Ναι από αυτά ζούσαν τότε τα περίπτερα, μαζί με τις εφημερίδες. Η ιστορία τους είναι δεμένη με αυτά. Μας είχαν μάθει απέξω και ανακατωτά. Ξέρανε οι περιπτεράδες μετά τι τσιγάρα πέρναμε και απλά τους λέγαμε εφημερίδα και τσιγάρα και μας τα είχαν έτοιμα. Τι να πρωτοπώ για τον Μόσχο. Με έβλεπε να κατευθύνομαι προς τα εκεί και τα Άσσος φίλτρο με περίμεναν. Μια ώρα συζήτηση – αναπολώντας τα χρόνια εκείνα. Τι άλλο ήθελα να γράψω το ξέχασα.

Πάντως από τα 9.904 περίπτερα που λειτουργούσαν πανελλαδικά το 2010, το 2020 είχαν μείνει ανοιχτά μόλις τα 4.985. Σημαντικό ρόλο στη συρρίκνωση έπαιξε και η πανδημία αλλά και η… έλλειψη χώρων στάθμευσης.
Έρχεται το τέλος για τα περίπτερα; Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μισθωτών Περιπτέρων χαρακτήρισε τις προωθούμενες διατάξεις του νομοσχεδίου που ανακοινώθηκε τώρα τον Δεκέμβρη για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής «ξαφνικό θάνατο». Όπως σημείωσε, το 80% του τζίρου στα περίπτερα δεν έχει φοροαποφυγή, γιατί προέρχεται από τα προϊόντα μεγάλων καπνοβιομηχανιών ή από μεγάλες εταιρείες τηλεπικοινωνιών. «Στο υπόλοιπο 20%; Βεβαίως παραδεχόμαστε, ότι φοροδιαφεύγουμε. Πρέπει να επιβιώσουμε με κάποιο τρόπο.
Πάτρα: Τα περίπτερα σε λίγα χρόνια από τώρα πάνε για… μουσείο! Ένας σημαντικός αριθμός επαγγελματιών περιπτέρων που κλείνει, ανοίγει στην ίδια γειτονιά ή και σε άλλη ένα κατάστημα μίνι μάρκετ, με την ελπίδα ότι τα πράγματα σε αυτή την περίπτωση θα πάνε καλύτερα. Αυτά γράφει ο Πατρινός τύπος. Πάντα τους παρακολουθώ. Αλλάζουν λοιπόν παντού αλλά και στην πόλη μας. Τα μινι μάρκετ είναι σχεδόν παντού. Τα δε περίπτερα που υπάρχουν έχουν αλλάξει όψη κατά πολύ. Ιστορία μας λοιπόν τα περίπτερα. Στις παλαιές ταινίες πρώτη μούρη. Πόσες μα πόσες σκηνές δείχνουν τα ερωτικά τηλεφωνήματα στα τηλέφωνα και τα κουτσομπολιά μιας και ήταν τα παρατηρητήρια στις γειτονιές. Μια ιστορία που έχει συνδεθεί με την πατρίδα μας. Άλλη μια μικρή παύση μιας και περνά από μπροστά μας η φιλαρμονική παίζοντας τα Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα. Χάρηκα που είδα μαθητή μου μέσα σε αυτούς. Αλλά και αμέσως μετά ο ταχυδρόμος που έφερε τον τύπο που στην πρώτη σελίδα τεράστια η φωτογραφία των εγκαινίων του Ιστορικού Δημαρχείου Άρτας. Θα σηκωθώ να πάω να το δω είπα μέσα μου…

ΛΥΤΡΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
ΑΠΟΨΗ:.press

Σχετικές δημοσιεύσεις