Home

Τετάρτη, 26 Ιουλίου 2017

Η αλλοίωση της πίστης: Το κάστανο του οσίου Παϊσίου

Γράφει ο Ηρακλής Φίλιος, Βαλκανιολόγος, Θεολόγος
Υπερβολή ή παρανόηση; Το θέμα με την προσκύνηση του κάστανου του οσίου Παϊσίου ...
υπήρξε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Έγινε μεγάλη φασαρία για ένα θέμα, που δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει. Το 2015 στην Κύπρο είχαν τεθεί σε προσκύνημα οι παντόφλες του οσίου και το 2016 (εν αγνοία του Μητροπολίτη Αργολίδος) τα γυαλιά του οσίου.


Και δεν είναι τα μοναδικά περιστατικά, κατά τα οποία η τιμή και η ευλάβεια ως απόρροια της πίστης, παρανοούνται. Η παρανόηση γίνεται κάποιες φορές και με άλλα μέσα και όλες τις υπερβολές, αφού έχω την αίσθηση πως μερικές φορές αγνοείται το πρόσωπο του Χριστού. Σαν να είναι ο Ίδιος Απών απ' όλα. Και ο Χριστός που είναι; Σε ποια δημόσια πλατεία λιτανεύει; Μήπως έχασε το δρόμο; Τελικά είχε δίκιο ο τρελός του Νίτσε στη χαρούμενη γνώση, όταν φώναζε στην πλατεία ότι «εμείς σκοτώσαμε τον Θεό».

Ο κόσμος έγινε μαγικός. Η εκκλησία μερικές φορές ενθαρρύνει και χειροκροτεί το μαγικό στοιχείο. Θέλω να πω, πως επουδενί η εκκλησία δεν σχετίζεται με τη μαγεία αλλά οι άνθρωποι, οι χαρισματικοί της φορείς εν τέλει, οδηγούν και οδηγούνται μερικές φορές σε μία άλλη θεώρηση του μυστηρίου όπως εκδηλώνεται μέσα στην εκκλησία, απομακρυσμένη από το στοιχείο της μυσταγωγίας, η οποία έχει θεία προέλευση. Άραγε πόσο απέχει η τιμή ενός κάστανου από την αθεΐα ή ακόμη και την ειδωλολατρία; Τουλάχιστον ο άθεος είναι ένας εν δυνάμει θεϊστής. Ένας που προσκυνάει ένα κάστανο που κάποτε είχε αγγίξει ο όσιος Παΐσιος, δεν τείνει να γίνει ειδωλολάτρης;

Αφενός μεν, στην εκκλησία λατρεύουμε τον Θεό αλλά τιμάμε την Θεοτόκο και τους αγίους, αφετέρου δε, όταν ασπαζόμαστε την εικόνα ή το ιερό λείψανο, δεν προσκυνάμε την ύλη, το ξύλο από το οποίο κατασκευάστηκε, αλλά αποδίδουμε τιμή στο εικονιζόμενο πρόσωπο. Στην περίπτωση με το κάστανο, το εκκλησίασμα αποπροσανατολίζεται. Κάθε τι που σχετίζεται με τον όσιο Παΐσιο δεν μπορεί με άνεση να προσφέρεται προς προσκύνηση. Με την ίδια λογική ας τιμήσουμε την πέτρα που καθόταν ο όσιος, τα κομποσκοίνια που άγγιζε, το ποτήρι που έπινε νερό.

Έχω την αίσθηση, διαρκώς αυξανομένη, ότι κατά τις ημέρες τις οποίες ζούμε, πολλοί στην εκκλησία αναζητούν για τη ζωή τους την εύκολη και ανώδυνη λύση. Δεν είναι όλα ιερά και άγια και δεν είναι όλα εικόνες και λείψανα. Σαν να πρέπει κάποιες φορές μέσα στην εκκλησία όλα να γίνουν προσιτά και κατανοητά, μαγικά στον τρόπο θα έλεγα κάποιες φορές. Δεν είναι όμως σακραμενταλιστικό το στοιχείο της ορθόδοξης πνευματικής ζωής, όπως το βίωσαν οι ασκητές της ερήμου και οι Πατέρες της εκκλησίας μέσα από τη νήψη και την προσευχή. Είναι μυστηριακό, μυσταγωγικό. Φανερώνεται ο Θεός στον κόσμο, αλλά δεν αφήνει να νοηθεί, πόσο δε μάλλον να κατανοηθεί το μυστήριο της τριαδικής Του παρουσίας∙ εν τέλει κάθε έκφρασης των ενεργειών Του (όπως η ευωδία ενός ιερού λειψάνου). Είναι αυτό που λέει κάπου ο υπαρξιστής φιλόσοφος Kierkegaard, ότι ο Θεός γυρίζει incognito, ή ως «deus secretus» και «deus publicus» όπως θα συμπλήρωνε ο ιερός Αυγουστίνος.

Στην ορθοδοξία μερικές φορές δεν μας φτάνει ο Θεός. Μας είναι απρόσιτος. Δεν μας γεμίζει ικανοποιητικά η θεία Ενανθρώπιση, η Ανάσταση. Το μυστήριο μοιάζει απρόσιτο και μια εκλογίκευση του θα μας ικανοποιούσε. Αναζητούμε κάτι χειροπιαστό για να κρατήσουμε ζωντανή τη βούληση μας να πιστέψουμε, γιατί θέλουμε να πιστέψουμε. Είναι πιο εύκολο εξάλλου να ψηλαφήσεις ένα κάστανο που άγγιξε ένας όσιος παρά να βιώσεις εμπειρικά την παρουσία του Θεού. Η παρουσία του κάστανου είναι οφθαλμοφανής, ενώ του Θεού θέλει πνευματικό κόπο για να σιγουρευτείς.

Γνωρίζουμε απ' έξω τις προφητείες των γερόντων, ενώ αγνοούμε παντελώς πώς να συμπεριφερθούμε στον ιερό ναό. Συνεχώς ακούμε να λένε «το είπε ο γέροντας», ενώ την ίδια στιγμή αγνοούμε τον λόγο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου. Γνωρίζουμε απ' έξω όλες της νηστίσιμες συνταγές, αλλά η νηστεία της γλώσσας κοσμεί τις σελίδες των βιβλίων. Μοιάζουμε να ζούμε για το τι θα γίνει στα έσχατα, χωρίς να βιώνουμε το ιστορικό παρόν. Ακούμε πομπώδη κηρύγματα, ενώ αγνοούμε προκλητικά πως οι εκκλησίες δεν γεμίζουν. Δεν είναι έτσι.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Αναζήτηση Εργασίας

Εργασία από την Careerjet

ΚΔΒΜ2 Σύνολο-Λύτρα Παναγιώτη

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ 3ΜΗΝΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΟΛΟ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ: Στρ. Κατσιμήτρου 30-τηλ. 2681027030

Αναζήτηση εργασίας